Czy po wyroku TSUE trzeba wznowić postępowanie w Polsce? Wyjaśnił to sam TSUE

Państwa członkowskie UE nie mają obowiązku zapewnienia nadzwyczajnych środków prawnych służących wznowieniu zakończonego postępowania w następstwie wydania przez TSUE wyroku. Także wtedy, gdy pozwoliłoby to naprawić sytuację niezgodną z prawem Unii - uznał we wtorek Trybunał w Luksemburgu.

Publikacja: 09.04.2024 11:43

Czy po wyroku TSUE trzeba wznowić postępowanie w Polsce? Wyjaśnił to sam TSUE

Foto: PAP/EPA/JULIEN WARNAND

Wyrok ten powinien zakończyć wieloletnie dyskusje w Polsce na temat tego, czy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej może być podstawą wznowienie postępowania w Polsce, jak po wyroku polskiego Trybunału Konstytucyjnego.

Co wynika z kodeksu postępowania cywilnego?

Prawo polskie nie rozstrzyga tej kwestii. Art. 401 (1) kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że można żądać wznowienia postępowania obok typowych sytuacji, gdy np. strona pozbawiona była możliwości działania, także kiedy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjność aktu, na podstawie którego wydano orzeczenie. Nie mówi jednak nic o wyrokach TSUE.

Czytaj więcej

Czy TSUE poprze polskich konsumentów? Sądy może czekać więcej wznowień postępowań

Z pytaniem do TSUE zwrócił się Sąd Okręgowy Warszawa-Praga. Rozpatruje on zażalenie konsumentki na odrzucenie jej skargi o wznowienie postępowania dotyczącego rozliczenia umowy pożyczki, zakończonego prawomocnie wyrokiem zaocznym sądu rejonowego. Według konsumentki w wyniku zastosowania przez SR błędnej wykładni dyrektywy konsumenckiej (nr 93/13), została ona pozbawiona możności działania. Powołała się na jeden z wyroków TSUE w sprawie tej samej spółki z Bielska Białej, w świetle którego jeśli umowa pożyczki zawiera klauzule abuzywne, co sąd powinien zbadać z urzędu, to na tej podstawie należy oddalić pozew wytoczony przeciwko konsumentce. Konsumentkę wsparł rzecznik finansowy, wskazując na podobieństwo roli TSUE oraz krajowych sądów konstytucyjnych, w tym wypadku TK. Co przemawiać ma w jego ocenie za rozszerzającą wykładnią art. 401 (1) k.p.c., ewentualnie należy dopuścić wznowienie postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c., przewidzianego na wypadek pozbawienia strony możności działania.

TSUE to jedno, Trybunał Konstytucyjny to drugie

Jeśli chodzi o możliwość wznowienia postępowania z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, TSUE stwierdził, że między ich orzeczeniami nie można postawić znaku równości. Choć kwestia ta powinna zostać szczegółowo zbadana przez sąd krajowy, cel postępowań przed tymi sądami i ich rola są odmienne. W szczególności w ramach postępowania prejudycjalnego TSUE nie orzeka o zgodności przepisu krajowego z prawem Unii. Co więcej, wyroki TK mają bezpośredni skutek dla krajowego porządku prawnego, podczas gdy wykładnia prawa Unii przyjęta w wyroku TSUE jest „przekazywana” sądom krajowym do zastosowania w konkretnych przypadkach. W konsekwencji, niezależnie od możliwości wznowienia postępowania w związku z wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, prawo Unii nie wymaga, aby analogiczne rozwiązanie było przewidziane dla wyroków wydanych przez TSUE w trybie prejudycjalnym

Jeśli chodzi o przesłankę pozbawienia strony możliwości działania ze względu na naruszenie prawa, sąd krajowy powinien ocenić, czy wykładnia rozszerzająca przepisów krajowych pozwala objąć tą hipotezą niezbadanie przez sąd z urzędu umowy zawartej z konsumentem pod kątem ewentualnych nieuczciwych warunków umownych. Jeśli przyjęcie takiej wykładni okazałoby się niemożliwe, poszanowanie praw konsumenta powinno być zapewnione w ramach postępowania egzekucyjnego lub późniejszego odrębnego postępowania. Sygnatura akt: C-582/21

Wyrok ten powinien zakończyć wieloletnie dyskusje w Polsce na temat tego, czy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej może być podstawą wznowienie postępowania w Polsce, jak po wyroku polskiego Trybunału Konstytucyjnego.

Co wynika z kodeksu postępowania cywilnego?

Pozostało 93% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Prawo dla Ciebie
Prof. Andrzej Kidyba: decyzja o odsunięciu mnie od zajęć jest skandaliczna
Aplikacje i egzaminy
Nowa KRS nie zostawia suchej nitki na kandydacie Bodnara na dyrektora KSSiP
Edukacja i wychowanie
Duże zmiany w szkołach od 1 września 2024 r. Nowacka podpisała rozporządzenie
Prawo w Firmie
Ta ustawa ma chronić przed hakerami ze Wschodu. Firmy i samorządy protestują
Prawo karne
Prokuratura umarza postępowanie w sprawie Lisa. Posłanka: Nieprawdopodobne uzasadnienie