Najnowsza nowela ustawy, której pierwsze czytanie odbyło się w Sejmie, łagodzi skargę nadzwyczajną. Wszystko po to, by zbliżyć stronę rządową do kompromisu z Komisją Europejską.

Projekt rozszerza prawo Sądu Najwyższego do odstąpienia od uchylenia lub zmiany wadliwego wyroku i ograniczenia się do stwierdzenia, że został wydany z naruszeniem prawa na wypadki, gdyby uchylenie orzeczenia naruszyło międzynarodowe zobowiązania RP. W uzasadnieniu wskazano, że to złagodzenie skargi ma uchronić Polskę przed niedającymi się przewidzieć odszkodowaniami dla podmiotów zagranicznych, w razie wzruszania takich wyroków.

Nowela, do obowiązującej zaledwie od miesiąca ustawy o SN i niefunkcjonującej jeszcze w praktyce skargi nadzwyczajnej, wprowadza dodatkowy, wstępny warunek wniesienia skargi. Chodzi o to, że musi być ona jeszcze konieczna do zapewnienia sprawiedliwości w stosowaniu prawa, co ma sprawić, że będzie składana zupełnie wyjątkowo.

W ocenie I prezes SN nie dojdzie do zawężenia przesłanek wnoszenia skarg, przeciwnie – do zwiększenia zakresu uznania SN badającego skargę, czy przesłanki jej dopuszczalności zostały spełnione. Trzeba jednak pamiętać, że skargi od orzeczeń wydanych w ostatnich 20 latach (po 17 października 1997 r.) będą mogli składać do SN przez najbliższe trzy lata tylko prokurator generalny lub rzecznik praw obywatelskich, a nie osiem instytucji – jak przewidywano wcześniej.

Prezes Gersdorf uważa, że celem ostatniej noweli jest przedłużenie dialogu z Komisją Europejską na okres po 3 lipca br., kiedy sędziowie SN, którzy nie złożyli prezydentowi RP oświadczenia o woli dalszego orzekania (a uczyniło to 13), przejdą w stan spoczynku.

I prezes SN krytycznie odniosła się też do zmian dotyczących mianowania asesorów sądowych. Choć przyznała, że przekazanie prezydentowi tego uprawnienia zamiast ministrowi sprawiedliwości jest bardziej racjonalne, to nadal akt taki będzie wymagał kontrasygnaty (poparcia) premiera. Zaś kandydatów zgłaszać będzie Krajowa Rada Sądownictwa, której skład został ukształtowany w sposób niezgody z konstytucją, „czyniąc go szczególnie podatnym na wpływy polityczne".

etap legislacyjny: Przed drugim czytaniem w Sejmie