Chodzi o przepisy dwóch rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości regulujących zasady wykonywania tymczasowego aresztowania oraz wykonywania kary pozbawienia wolności. Wskazano w nich, że tymczasowo aresztowani lub skazani mężczyźni korzystają z ciepłej kąpieli co najmniej raz w tygodniu. Zdaniem RPO minister nie miał prawa konkretyzować w taki sposób prawa osadzonych do odpowiednich warunków bytowych oraz warunków higieny.
W więzieniu musi być zdrowo
Jak pisze we wniosku do TK zastępca Rzecznika Stanisław Trociuk prawa te wynikają z art. 102 pkt 1 kodeksu karnego wykonawczego (k.k.w.). Zgodnie z tym przepisem skazani i tymczasowo aresztowani mają prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Jak podkreślił zastępca Rzecznika, w pojęciu „warunków bytowych" mieszczą się regulacje dotyczące wyposażenia cel mieszkalnych i innych pomieszczeń zakładów karnych i aresztów śledczych m.in. w urządzenia kąpielowe i urządzenia sanitarne. Natomiast sama ciepła kąpiel jako czynność higieniczna mieści się w pojęciu „warunków higieny", które muszą być odpowiednie ze względu na zachowanie zdrowia.
Zaskarżone przepisy wykonawcze zostały wydane na podstawie art. 249 § 1 k.k.w.. Zobowiązuje on ministra do określenia w drodze rozporządzenia regulaminów organizacyjno-porządkowych wykonywania kary pozbawienia wolności i wykonywania tymczasowego aresztowania. Przy ich określaniu minister ma uwzględnić m.in. organizację przyjęć do zakładów karnych i aresztów śledczych, zasady rozmieszczenia osadzonych w celach, porządek wewnętrzny, warunki opieki zdrowotnej i bytowej w tych placówkach, a także zagadnienia związane z przygotowaniem skazanych i tymczasowo aresztowanych do ich zwolnienia.
- Upoważnienie z art. 249 § 1 k.k.w. nie zawierało umocowania dla Ministra Sprawiedliwości do wprowadzenia w rozporządzeniu regulacji będących konkretyzacją wynikającego z art. 102 pkt 1 k.k.w. prawa skazanego (tymczasowo aresztowanego) do odpowiednich warunków higieny. Upoważnienie dotyczy bowiem spraw wyłącznie o charakterze organizacyjno-porządkowym – uważa zastępca RPO.
Mężczyzna potrzebuje częstszych kąpieli
Stanisław Trociuk podkreśla, że kwestionowane przepisy wprowadzają minimalny standard w zakresie utrzymania higieny osobistej osób pozbawionych wolności. Administracja więzienna może, ale nie musi zwiększać częstotliwości ciepłych kąpieli. Jego zdaniem jedna kąpiel w tygodniu dla mężczyzn jest niewystarczająca do utrzymania należytej higieny, a ponadto standard ten narusza konstytucyjną zasadę humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności.
