100 konkretów nie dla artystów. Ustawy jak nie było, tak nie ma

Ustawa o artystach zawodowych, której obietnica uchwalenia znalazła się w "100 konkretach na 100 dni", cofnięta została z Sejmu z powrotem do Ministerstwa Kultury. Obiecany termin 100 dni na jej przyjęcie mija, a artyści się martwią.

Publikacja: 22.03.2024 04:30

100 konkretów nie dla artystów. Ustawy jak nie było, tak nie ma

Foto: Adobe Stock

Przytłaczająca większość spośród hucznie zapowiadanych przez Koalicję Obywatelską „100 konkretów na 100 dni” nie została zrealizowana w zapowiadanym terminie. Do grona osób, które mogą czuć się oszukane brakiem prawnych regulacji zaliczają się także artyści. Wśród „konkretów” znajdowała się bowiem obietnica uchwalenia ustawy o statusie artysty, mająca zapewnić zainteresowanym „minimum zabezpieczenia socjalnego”. Ponadto, kontrowersyjne według niektórych komentatorów rozwiązanie, polegać miało na przekazaniu na rzecz wsparcia artystów środków przeznaczanych dotychczas m.in. na Fundusz Kościelny. Tymczasem, projekt ustawy cofnięty został przez nową władzę z Sejmu do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ponowne konsultacje i ruszenie prac legislacyjnych, zapowiadane przez MKiDN, nie miały jak na razie miejsca.

100 konkretów i artyści. Zawiedzione nadzieje?

– Stosunek branży twórczej do projektu jest zróżnicowany. Część zainteresowanych podchodzi do niego z entuzjazmem, jako do aktu który nie tylko rozwiązuje kluczowe problemy, ale też mógłby stanowić szansę na pogodzenie środowiska artystycznego z władzą. – komentuje prof. Anna Nasiłowska, prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. – Z drugiej strony, wielka polityka kieruje się swoimi regułami, do których należą brak czasu i możliwości namysłu. Osobiście liczyłam na to, że nowa władza podejdzie do tematu na poważnie i dobrze wykorzysta czas przed przejęciem stanowisk na pracę koncepcyjną. Tak się, niestety, nie stało. Nie powiedziałabym jednak, że pisarze mogą czuć się oszukani – nasze nadzieje na sfinalizowanie projektu nigdy nie były bowiem wygórowane. Nie zmienia to jednak faktu, że prowadzenie dialogu z Ministerstwem Kultury, głównie z przyczyn wysunięcia na pierwszy plan kwestii mediów publicznych, jest w tej chwili praktycznie niemożliwe.

Czytaj więcej

Zawód artysty i środki z Funduszu Kościelnego: co programy koalicji mówią o artystach

Warto przypomnieć, że prace nad projektem trwają od kilku lat. Już w lutym 2020 roku ustanowiony został Pełnomocnik Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do spraw uprawnień artysty zawodowego, do którego zadań należała „identyfikacja i przeprowadzenie analizy problemów zgłaszanych przez środowiska artystów”. Miał on także przygotować pierwotny tekst projektu oraz pracować, w zakresie swoich kompetencji, przy procesie legislacyjnym. Ostatecznie, funkcja ta została zniesiona w styczniu tego roku, a ustawa, mająca przyznać artystom m.in. uprawnienia ubezpieczeniowe — cofnięta z Sejmu, do którego trafiła w ostatnich dniach rządów Prawa i Sprawiedliwości.

100 dni mija, a my nadal biedzimy artystów

Opory w przyjęciu ustawy o artystach zawodowych są tylko częścią większego problemu. Sytuacja branży kreatywnej w Polsce w wielu miejscach uregulowana jest fatalnie, a sami zainteresowani prowadzić muszą boje m.in. o przyznanie artystom tantiem za streaming ich utworów. Na zmianę przepisów prawa autorskiego i dorównanie do europejskiego poziomu ochrony praw twórców czekają zaś artyści od kilku lat — projekt implementacji unijnych dyrektyw, nad którym trwają od niedawna prace, nadal nie trafił bowiem do Sejmu.

– Polska jako kraj jest niechlubnym wyjątkiem jeśli chodzi o gwarancje praw artystów. – mówi prof. Nasiłowska. – Niezrozumiały jest dla mnie brak woli do zajęcia się zarówno wspomnianą ustawą, jak i choćby kwestią tantiem za streaming oraz do wypracowania rozwiązań na poziomie europejskim, zapewniających godne warunki artystom. Tymczasem pisarzowi, któremu przydzielone zostaje stypendium na napisanie książki, nie przysługuje pakiet ubezpieczeniowy, co stawia całą jego rodzinę w trudnej sytuacji i zmusza artystów do poszukiwania etatów lub opłacania prywatnych ubezpieczeń. Stanowi to niebywałe utrudnienie dla pracy artystycznej, która domaga się wyłączności, a zarobki są tu niskie i niepewne.

Czytaj więcej

Ustawa o artystach: kolejny etap i groźba upolitycznienia

Przytłaczająca większość spośród hucznie zapowiadanych przez Koalicję Obywatelską „100 konkretów na 100 dni” nie została zrealizowana w zapowiadanym terminie. Do grona osób, które mogą czuć się oszukane brakiem prawnych regulacji zaliczają się także artyści. Wśród „konkretów” znajdowała się bowiem obietnica uchwalenia ustawy o statusie artysty, mająca zapewnić zainteresowanym „minimum zabezpieczenia socjalnego”. Ponadto, kontrowersyjne według niektórych komentatorów rozwiązanie, polegać miało na przekazaniu na rzecz wsparcia artystów środków przeznaczanych dotychczas m.in. na Fundusz Kościelny. Tymczasem, projekt ustawy cofnięty został przez nową władzę z Sejmu do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ponowne konsultacje i ruszenie prac legislacyjnych, zapowiadane przez MKiDN, nie miały jak na razie miejsca.

Pozostało 82% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Sądy i trybunały
Łukasz Piebiak wraca do sądu. Afera hejterska nadal nierozliczona
Zawody prawnicze
Korneluk uchyla polecenie Święczkowskiego ws. owoców zatrutego drzewa
Konsumenci
UOKiK ukarał dwie znane polskie firmy odzieżowe. "Wełna jedynie na etykiecie"
Zdrowie
Mec. Daniłowicz: Zły stan zdrowia myśliwych nie jest przyczyną wypadków na polowaniach
Materiał Promocyjny
Jak kupić oszczędnościowe obligacje skarbowe? Sposobów jest kilka
Sądy i trybunały
Rośnie lawina skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego