Wybory 2023. Jak złożyć protest wyborczy? Wyjaśniamy

Do ponownego liczenia głosów w obwodzie doprowadzić mogą wątpliwości okręgowej komisji wyborczej, zaś do ponownego głosowania – wniesiony skutecznie i rozpatrzony przez SN protest wyborczy. Trzeba się jednak spieszyć, gdyż termin na wniesienie protestu będzie krótki.

Publikacja: 15.10.2023 21:00

Wybory parlamentarne 2023

Wybory parlamentarne 2023

Foto: PAP/Paweł Supernak

Okręgowa komisja wyborcza, po przeanalizowaniu dostarczonych jej z obwodowych komisji wyborczych protokołów głosowania, może dojść do wniosku że w którymś z nich widoczne są nieprawidłowości w ustaleniu wyników głosowania. W takiej sytuacji OKW zarządzi ponowne ustalenie wyników, o czym powiadomi Państwową Komisję Wyborczą. Analogicznie, PKW może stwierdzić nieprawidłowości w ustaleniu wyników wyborów w okręgowych komisjach i zarządzić ponowne ich ustalenie.

Co jednak, gdy to ktoś inny – niebędący członkiem okręgowej komisji lub PKW wyborca – spostrzeże nieprawidłowości w przebiegu głosowania?

Protest o ponowne liczenie lub głosowanie

Metodą działania jest tu protest wyborczy. Podstawą jego złożenia jest przestępstwo przeciwko wyborom, mające wpływ na przebieg głosowania lub ustalenie jego wyników albo wyników wyborów. Złożyć go należy do Sądu Najwyższego – bezpośrednio lub poprzez wysyłkę drogą pocztową – w terminie 7 dni od ogłoszenia ostatecznego wyniku wyborów do Sejmu i Senatu. W przypadku wysyłki drogą pocztową ważne jest, aby w tym terminie nadać protest – nie będzie problemem, jeśli zostanie on dostarczony do SN po upływie terminu, gdyż liczy się tu data stempla pocztowego. Sąd Najwyższy rozpatrzy protest, a w przypadku uznania nieważności wyborów w danym okręgu lub wyboru danego posła – zarządzi albo ponowne przeprowadzenie głosowania w okręgu, albo powtórkę określonych, nieprawidłowo przeprowadzonych zawczasu czynności (np. właśnie liczenia głosów). Ponownego głosowania nie przeprowadza się jednak w obwodach za granicą, a tylko w kraju. W skrajnym przypadku zaś SN może zdecydować o nieważności całości wyborów i o konieczności ich ponownego przeprowadzenia „od A do Z”, i w kraju, i za granicą.

Jak złożyć protest wyborczy?

Poza koniecznością dotrzymania terminu, konieczne jest wskazanie zarzutów przeciwko wyborom oraz dołączenie dowodów na ich potwierdzenie. Zarzuty i dowody dotyczyć muszą przestępstwa przeciwko wyborom, które według składającego miało miejsce – należą do nich m.in.

• sporządzenie listy osób kandydujących lub głosujących, z pominięciem niektórych osób lub z dopisaniem takich, które nie powinny się tam znajdować;

• użycie podstępu w celu sporządzenia wyżej wskazanej listy lub innych dokumentów wyborczych lub referendalnych;

• zniszczenie, uszkodzenie, przerobienie, ukrycie lub podrobienie dokumentów wyborczych lub referendalnych;

• nadużycie lub dopuszczenie, by doszło do nadużycia przy przyjmowaniu lub obliczaniu głosów;

• danie komuś lub zabranie od kogoś nieużytej karty do głosowania, w celu oddania dodatkowego głosu, zanim zakończono ich liczenie;

• nadużycie przy sporządzaniu listy z podpisami osób, zgłaszających swoich kandydatów w wyborach lub występujących z inicjatywą referendalną;

• zakłócanie przebiegu głosowania i wyborów;

• naruszanie swobody głosowania, a więc zmuszanie do głosowania lub niegłosowania;

• łapownictwo wyborcze;

• naruszenie tajności głosowania, a więc zapoznawanie się wbrew woli osoby trzeciej z tym, na kogo oddała ona głos (zapoznanie się z taką informacją za zgodą danej osoby nie jest przestępstwem wyborczym).

Czytaj więcej

Wyników wyborów w poniedziałek raczej nie będzie. Kiedy je poznamy?

Nie tylko ci, którzy głosowali

Ponadto, konieczne jest spełnienie wymagań formalnych odnośnie samej formy i treści protestu. Jakkolwiek może on zostać napisany na różne sposoby – odręcznie, na komputerze lub innym urządzeniu – tak ostatecznie musi zostać on wydrukowany i koniecznie podpisany przez składającego (nie ma możliwości protestowania z użyciem elektronicznego podpisu lub systemu ePUAP, a także nie istnieje żaden rodzaj urzędowego formularza którego należy używać). Wymogiem, narzuconym przez Sąd Najwyższy, jest dodatkowo podanie numeru PESEL osoby składającej. Niespełnienie powyższych wymagań doprowadzić może do pozostawienia protestu bez dalszego biegu – tak samo, jak złożenie go przed zakończeniem głosowania (lub przed dniem wyborów) albo zaprotestowanie przeciwko wyborowi kandydata z okręgu, w którego spisie protestujący się nie znajduje. Warto też pamiętać, że do złożenia protestu uprawnia bycie wpisanym do spisu wyborców w obwodzie, zaś nie jest konieczne wzięcie udziału w wyborach – osoba niegłosująca także może bowiem składać protesty wyborcze.

Okręgowa komisja wyborcza, po przeanalizowaniu dostarczonych jej z obwodowych komisji wyborczych protokołów głosowania, może dojść do wniosku że w którymś z nich widoczne są nieprawidłowości w ustaleniu wyników głosowania. W takiej sytuacji OKW zarządzi ponowne ustalenie wyników, o czym powiadomi Państwową Komisję Wyborczą. Analogicznie, PKW może stwierdzić nieprawidłowości w ustaleniu wyników wyborów w okręgowych komisjach i zarządzić ponowne ich ustalenie.

Pozostało 90% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Konsumenci
Rzecznik generalny TSUE o restrukturyzacji Getin Banku: ocenić musi polski sąd
Praca, Emerytury i renty
Rząd ma problem z emeryturami. Trybunał wymusił kosztowne zmiany
Prawo dla Ciebie
Miliony z Funduszu bez konkursów. Eksperci są pewni: Ziobro złamał konstytucję
Podatki
Skarbówka będzie łapać już tylko prawdziwych oszustów
Materiał Promocyjny
Jaki jest proces tworzenia banku cyfrowego i jakie czynniki są kluczowe dla jego sukcesu?
Sądy i trybunały
SN dopuszcza piętrowe wyłączenia sędziów
Płace
Ostatnia taka podwyżka pensji. W przyszłym roku czeka nas rewolucja