Zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych każdy, kto płaci składkę zdrowotną, ma prawo korzystać z publicznej służby zdrowia. W wyniku różnych sytuacji jednak może stracić to prawo.
Stanie się tak, kiedy ktoś straci pracę. Wtedy jego ubezpieczenie będzie ważne jeszcze 30 dni od rozwiązania umowy o pracę. Tak samo będzie, gdy ktoś zakończy prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Ten sam termin obowiązuje osoby mające status bezrobotnego, bo w ciągu 30 dni od jego utraty są ubezpieczone.
Ubezpieczenie zdrowotne ma również pracownik pozostający na urlopie bezpłatnym przez 30 dni od czasu jego rozpoczęcia. Niestety, niepracujący członkowie rodziny ubezpieczonego, który zmarł, także muszą liczyć się z utratą w ciągu 30 dni prawa do korzystania z publicznej służby zdrowia.
Dłuższe prawo do korzystania ze świadczeń przysługuje uczniom i studentom. Od ukończenia szkoły średniej, studiów lub skreślenia z listy studentów mogą jeszcze przez cztery miesiące leczyć się w publicznej służbie zdrowia.
Jeśli zainteresowany ubiega się o przyznanie emerytury lub renty, ma prawo korzystać ze świadczeń przez cały okres tego postępowania. Osoby pobierające zasiłek chorobowy mogą korzystać z publicznej służby zdrowia przez czas pobierania świadczenia.
Po upływie wymienionych terminów osoba, która chce nadal się leczyć na podstawie ubezpieczenia z NFZ, a np. nie znalazła pracy, ma prawo odprowadzać składkę dobrowolnie. Zamiast tego może płacić oddzielnie za każde świadczenie.
