Biorący udział w konkursie o status Krajowego Naukowego Ośrodka Wiodącego (KNOW) nie otrzymali decyzji o jego nieprzyznaniu. Zgodnie z rozporządzeniem z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie kryteriów ubiegania się o status KNOW – powinni. W efekcie nie mogą odwołać się od wyników.  Zwycięzcy decyzje odebrali w lipcu.

– Resort nauki  nie potrafi odpowiedzieć, kiedy możemy się jej spodziewać – mówi prof. Teresa Rząca-Urban, dziekan Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Wydział UW o status KNOW starał się samodzielnie. Przegrał z Krakowskim Konsorcjum Naukowym złożonym z pięciu jednostek. Komisja konkursowa złożona z czterech członków pierwsze miejsce przyznała obu instytucjom, ale  rekomendowała konsorcjum.

– Skoro nasz wydział samodzielnie jest oceniany jako równoważny pięciu instytucjom, to jasne, że powinno mu przysługiwać określenie: wiodący – uważa prof. Teresa Rząca-Urban.

W imieniu komisji konkursowej prof. Łukasz Turski z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN wskazał między innymi, że szanse wydziału byłyby większe, gdyby wniosek złożyła wspólnie z Platformą Warszawską, złożoną z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej i dwóch instytutów PAN. W ocenie Rady Wydziału lista rankingowa została stworzona na podstawie własnych  kryteriów, a nie tych z rozporządzenia, dlatego wydział chciałby się odwołać.

Niejawne rozliczenia

Część naukowców dziwi, że w większości dziedzin wygrały konsorcja. W efekcie nie wiadomo, kto przejmie odpowiedzialność za wydatkowanie dotacji. Prof. Marek Ratajczak, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, wyjaśnia, że podział i wykorzystanie środków zostały opracowane we wniosku konkursowym, w planie rozwoju. Dodaje, że wiodącą rolę w konsorcjach odgrywają jednostki uczelni i to one ponoszą główną odpowiedzialność za rozdział środków. Prof. Janusz Wolny, koordynator krakowskiego konsorcjum, twierdzi, że nie podjęto jeszcze decyzji, jak zostaną podzielone pieniądze.

Dobór komisji

W konkursie dziwi też zróżnicowanie pozycji naukowej członków poszczególnych komisji wyłanianych przez ministra nauki. W przypadku kontrowersyjnej fizyki publikacje prof. Turskiego  mają cytowalność niższą niż 1000. Prof. Tom Lubensk, zagraniczny  członek komisji konkursowej, jest cytowany  ponad  13 tys. razy. W naukach chemicznych najlepszy ekspert ma 3,6 tys. cytowań. W naukach matematycznych jeden z członków pracuje w jednostce naukowej, która nie mogłaby wnioskować o status, bo ma za niską kategorię naukową. Prof. Stanisław Karpiński ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego wyjaśnia, że w systemie zachodnim niedopuszczalne jest, aby wnioski wybitnych jednostek bądź naukowców oceniali  przeciętniacy z jednostek o niższej kategorii (B lub C). Tacy recenzenci nie gwarantują selekcji najlepszych wniosków  – dodaje.

Prof. Stanisław Chwirot, dziekan Wydziału Fizyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, uważa, że konkurs ujawnił brak przemyślanej długofalowej polityki państwa w  rozwoju nauki i szkolnictwa wyższego, a kryteria zostały opracowane na ostatnią chwilę, aby spełnić wymagania ustawy i  rozdysponować wpisane na ten cel do budżetu środki.

Masz pytanie, wyślij e-mail do autorki j.ojczyk@rp.pl

Kto zwyciężył w walce o 50 mln zł na pięć lat

Z 25 jednostek walczących o status KNOW w sześciu dziedzinach tylko siedem to samodzielne wydziały uczelni. W większości dziedzin wygrały konsorcja złożone m.in. z wydziałów i instytutów Polskiej Akademii Nauk. Część z 300 mln zł trafi zatem do pięciu instytutów PAN, mimo że KNOW utworzono przez nowelizację prawa o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z założeniami miały to być najlepsze wydziały w Polsce. Wydaje się, że konsorcja powstały po zmianach w prawie po to, by wygrać, chociaż kryteria nie preferują takich instytucji. Poniżej publikujemy listy rankingowe komisji konkursowych w każdej z dziedzin. Na pierwszym  miejscu jednostki, które otrzymały status KNOW.

Nauki matematyczne:

1. Warszawskie Centrum Nauk Matematycznych (Wydział matematyki, informatyki i mechaniki UW oraz Instytut Matematyki PAN)

2. Konsorcjum Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu

3. Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego

4. Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Nauki fizyczne:

1A. Krakowskie Konsorcjum Naukowe (Wydział Fizyki i informatyki Stosowanej AGH, Instytut Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie, Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN w Krakowie, Wydział chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Fizyki, astronomii i Informatyki Stosowanej UJ)

1B. Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego

2. Konsorcjum Warszawska Platforma Fizyki (Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej,Instytut Fizyki PAN, Instytut Wysokich Ciśnień PAN)

3. Konsorcjum Naukowe Astro-Space-Physics (Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK; Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN; Centrum Badań Kosmicznych PAN)

4. Wydział Fizyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza

Nauki chemiczne

1. Warszawskie Akademickie Konsorcjum Chemiczne (Wydział Chemii UW i PW)

2. Wrocławskie Centrum Chemii i Biotechnologii (Wydział Chemiczny i Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej; Wydział Chemii i Wydział Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego; Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN; Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN)

3A. Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej

3B. Wydział Chemii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu

4. Konsorcjum naukowe (Wydział Chemiczny Politechniki Łódzkiej; Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Łodzi)

5. Centrum Naukowe Chemii Stosowanej, Technologii i Inżynierii Chemicznej – SILCHEM (Wydział Chemiczny Politechniki Śląskiej; Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych Polskiej Akademii Nauk w Zabrzu; Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu; Instytut Inżynierii Chemicznej PAN w Gliwicach)

Nauki medyczne

1. Konsorcjum Naukowe Collegium Medicum UJ i Instytut Farmakologii PAN

2. BIOMED Centre Łódź (BCL) (Instytut Medycyny Pracy im. Prof. Nofera w Łodzi; Instytut Biologii Medycznej PAN w Łodzi; Wydział Nauk Biomedycznych i Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi)

3. Wydział Lekarski Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.

4. Wielkopolskie Konsorcjum Nauk Medycznych. (Wydział Lekarski I Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; Wydział Lekarski II Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; Instytut Genetyki Człowieka PAN)

5. Konsorcjum naukowe (Instytut „Centrum Zdrowia Matki Polki", Politechnika Łódzka – Wydział Mechaniczny; Politechnika Łódzka – Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności; Firma Euroimplant S.A)

Nauki farmaceutyczne:

1. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

2. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

Nauka o zdrowiu

1. Centrum Badań Innowacyjnych (Wydział Lekarski oraz Wydział Farmaceutyczny Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku; Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN)

2. Centrum Naukowe Badań nad Biologicznymi, Psychologicznymi i Społecznymi Uwarunkowaniami Zdrowia ( Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie - Wydział Nauk o Zdrowiu; Instytut Psychiatrii i Neurologii; Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN)