P. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem A. S., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania tego świadczenia, wskazując, iż małżonka nie spełnia przesłanek wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wyjaśniono art. 17 ust 5 pkt 2a wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem w opisywanej sprawie małżonka niepełnosprawnego nie posiadała takiego orzeczenia. Organ podkreślił jednocześnie, że nie ma tożsamości między obowiązkiem alimentacyjnym osób spokrewnionych, a obowiązkiem alimentacyjnym między małżonkami, zwłaszcza że ten drugi to przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny a nie stricte obowiązek alimentacyjny.
Kobieta w odwołaniu podniosła, że obowiązek alimentacyjny istnieje również między małżonkami. Podała ponadto, że rodzice męża oraz jego siostry nie są w stanie sprawować nad nim opieki, gdyż rodzice są niepełnosprawni w znacznym stopniu, jedna z sióstr wychowuje własne małoletnie dzieci, zaś druga ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na ojca i sprawuje nad nim opiekę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało, jednak decyzję odmowną. W uzasadnieniu stwierdziło, iż kwestię przyznawania świadczeń opiekuńczych osobom w związku małżeńskim ustawodawca definitywnie rozstrzygnął wprowadzając od 1 stycznia 2015 r. zmiany w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poszerzając krąg uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego o małżonków. Jak zauważono, takiej zmiany nie wprowadzono w przepisie regulującym krąg osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, i dlatego z tego przepisu takiego uprawnienia w obecnym stanie prawnym nie można wyprowadzać w drodze wykładni. SKO dodało, iż P.S. może ubiegać się natomiast o specjalny zasiłek opiekuńczy.
Pieniądze albo rozwód
P.S. nie zgodziła się z interpretacją art. 17 ustawy, jakiej dokonało Kolegium i skierowała sprawę na drogę sądową. Przekonywała, iż przepis ten powinien być interpretowany tak, aby małżonkowie osób niepełnosprawnych, z racji ciążącego na nich obowiązku wzajemnej pomocy, zachowali uprawnienia do uzyskania świadczeń pielęgnacyjnych na współmałżonków, mimo że nie istnieje między nimi pokrewieństwo. Wskazała, że obowiązujący system prawny przyznaje szczególną ochronę instytucji małżeństwa przy jednoczesnym nałożeniu na małżonków obowiązku wzajemnej opieki i pomocy. Tymczasem jej zdaniem, interpretacja Kolegium prowadzi do sytuacji, że małżonkowie aby uzyskać pomoc od państwa, musieliby się rozwodzić.
