ZUS nie odbierze tak łatwo świadczenia

Przepis pozwalający ZUS bez żadnych ograniczeń odbierać świadczenia po latach jest niekonstytucyjny

Aktualizacja: 29.02.2012 07:44 Publikacja: 28.02.2012 16:39

ZUS nie odbierze tak łatwo świadczenia

Foto: Fotorzepa, Jerzy Dudek

Chodzi o art. 114 ust 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który pozwala obecnie na podważanie swoich wcześniejszych decyzji. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, który skierował wniosek w tej sprawie do TK, daje on nieograniczone możliwości odbierania świadczeń, bez ograniczeń czasowych, nawet wtedy gdy błąd przy wydawaniu decyzji leżał po stronie Zakładu.

Jedna z ostatnich skarg jaka trafiła do RPO dotyczyła osoby, której ZUS odebrał rentę rodzinną po 18 latach jej pobierania. Takie osoby często nie mają wtedy szans na staranie się o inne świadczenie.

W czasie rozprawy przed Trybunałem przedstawicielki ZUS tłumaczyły, że możliwość podważenia decyzji jest stosowana niezwykle rzadko. Od 1 lipca 2004 r., czyli od wejścia art. 114 ust 1a ustawy emerytalnej w życie, został on wykorzystany tylko 203 razy. W 82 sprawach świadczeniobiorcy odwołali się do sądu, z czego 21 osób odzyskało w ten sposób prawo do swojego świadczenia. Biorąc pod uwagę, że ZUS wydaje średnio 4 miliony decyzji rocznie jest to liczba naprawdę znikoma.

W wyroku z 28 lutego 2012 r., TK uznał jednak, że art. 114 ust 1a narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, przez co narusza art. 2 i 67 ust 1 Konstytucji.

- Przepisy powinny ograniczać arbitralne podważanie decyzji przez ZUS, tak by prawo nie stawały się pułapką dla obywatela - stwierdził Piotr Tuleja, sędzia TK w uzasadnieniu do tego orzeczenia (sygnatura akt: K 5/11).

- Niepewnoś sytuacji obywatela objawia się w tym, że decyzja ZUS w sprawie przyznania świadczenia może być w każdym czasie zmieniona, nawet wtedy gdy błąd jaki zaistniał przy jej wydawaniu leży po stronie ZUS, lub została ona oparta na ocennych elementach.

TK zwrócił uwagę, że np. czas pobierania emerytury nie stanowi okresu składkowego, czy nieskładkowego, odebranie takiego świadczenia może w wielu przypadkach wykluczyć możliwość starania się o inne świadczenie. Konsekwencje błędów, zostały więc w całości przeniesione na ubezpieczonych.

Zdaniem TK wzruszanie prawomocnych decyzji powinno mieć wyjątkowy charakter, a przepisy powinny przewidywać precyzyjne określone przesłanki takiego wzruszenia.

Opinia

Lesław Nawacki z Biura rzecznika Praw Obywatelskich

Ten wyrok kończy praktyki, ktre ZUS rozpoczął  jeszcze w 2000 r. Zaczął wtedy kwestionować prawo wielu kobiet do wcześniejszej emerytury z tytułu wychowania dziecka. Już w 2003 r., na wniosek rzecznika praw obywatelskich, zapadła korzystna dla nich uchwała Sądu Najwyższego. Niedługo potem w ustawie znalazły się przepisy pozwalające wprost ZUS na zmianę decyzji tylko podstawie nowej oceny wcześniej złożonych dokumentw. Pomimo korzystnych dla ubezpieczonych orzeczeń SN i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ZUS wciąż stosował ten przepis do podważania swoich decyzji. Dlatego zdecydowaliśmy się na złożenie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie.

Matura i egzamin ósmoklasisty
Matura i egzamin ósmoklasisty 2025 z "Rzeczpospolitą" i WSiP
Prawo drogowe
Ważny wyrok ws. płatnego parkowania. Sąd: nie można nakładać kar za spóźnienie
Oświata i nauczyciele
Nauczyciele nie ruszyli masowo po pieniądze za nadgodziny. Dlaczego?
Prawo w Polsce
Jak zmienić miejsce głosowania w wyborach prezydenckich 2025?
Prawo drogowe
Ważny wyrok dla kierowców i rowerzystów. Chodzi o pierwszeństwo
Materiał Promocyjny
Między elastycznością a bezpieczeństwem