Po spotkaniu w Waszyngtonie. Czy Europa może obronić Grenlandię

To miała być pierwsza poważna próba rozładowania napięcia, jakie od wielu miesięcy narasta między Waszyngtonem i Kopenhagą. W środę w Białym Domu wiceprezydent JD Vance i sekretarz stanu Marco Rubio przyjęli szefów dyplomacji Danii Larsa Løkke Rasmussena i jego grenlandzką odpowiedniczkę Vivian Motzfeldt. Ale po wyjściu ze spotkania duńsko-grenlandzka delegacja nie była nadmiernie optymistyczna.

– To jest bardzo emocjonalna chwila – mówił Rasmussen. – Nie spodziewałem się, że uda nam się przekonać naszych amerykańskich sojuszników do rezygnacji z wizji prezydenta Trumpa przejęcia Grenlandii. Ale przynajmniej zgodziliśmy się, że musimy na najwyższym szczeblu spróbować zobaczyć, czy da się pogodzić oczekiwania Stanów Zjednoczonych z czerwonymi liniami Królestwa Danii – tłumaczył duński minister. I dodał: „wiem, że przeszłość nie musi determinować przyszłości. Jednak Dania jest najstarszym sojusznikiem Stanów Zjednoczonych. To 225 lat aliansu” – podkreślił Rasmussen. 

Czytaj więcej

Polityka

O Grenlandii w Białym Domu. Szef MSZ Danii: Zgodziliśmy się, że się nie zgadzamy

Dyskusje koncentrowały się na tym, jak zapewnić długoterminowe bezpieczeństwo Grenlandii i w tej...

Na parę godzin przed spotkaniem Donald Trump napisał w mediach społecznościowych, że „NATO stanie się o wiele silniejsze, jeśli Grenlandia znajdzie się w rękach Stanów Zjednoczonych”.

– Nie zgodzimy się na nic innego – ostrzegł prezydent. Później odpowiadając na pytanie BBC, dowodził, że tylko jeśli Ameryka anektuje Grenlandię, wyspa uzyska trwałe bezpieczeństwo.

– W tej sytuacji nie ma dla nas żadnego dobrego wyjścia. To nie jest tak, że na środowym spotkaniu Rasmussena z Rubio i Vancem wszystko się rozwiąże i będzie dobrze – mówią „Rzeczpospolitej” proszące o zachowanie anonimowości źródła rządowe w Kopenhadze. 

Aneksja Grenlandii to byłby konflikt zgodny z definicją art. 5 NATO – uważa się w Kopenhadze

Dania najwyraźniej nie zamierza jednak oddać Grenlandii walkowerem. Rasmussen i Motzfeldt pojawili się w Waszyngtonie w wyraźnie bojowych nastrojach. W trakcie spotkania Dania nie tylko zapowiedziała, że wzmacnia obronę Grenlandii, ale – co kluczowe – że zaangażowane w tę operację będą także niektórzy europejscy sojusznicy z NATO. Premier Szwecji Ulf Kristersson zapowiedział, że jeszcze w środę na wyspę trafi pierwsza grupa szwedzkich oficerów.

Teoretycznie to powinno utrudnić czy wręcz zapobiec aneksji przez Amerykanów Grenlandii. W takim przypadku amerykańskie wojska stanęłyby przecież przed siłami Szwecji, Francji czy Niemiec.

– Próba aneksji Grenlandii to byłby agresja zgodna z definicją artykułu 5 Traktatu Waszyngtońskiego. Bez wątpienia chodzi o najpoważniejszy kryzys, przez jaki przechodzi Dania od drugiej wojny światowej. Jednak w chwili próby można wątpić, czy Polska, Niemcy czy Francja, nie mówiąc o Węgrzech, pójdą na starcie z Ameryką. Interesy bezpieczeństwa, interesy gospodarcze są zbyt poważne. Dlatego obawiam się, że Dania pozostanie sama – mówi „Rzeczpospolitej” wspomniane źródło w Kopenhadze. I zbija po kolei wszystkie argumenty Trumpa.

Czytaj więcej

Dyplomacja

Dania szuka sposobu, jak uchronić Grenlandię przed Donaldem Trumpem

Prezydent USA Donald Trump nie porzucił planów przejęcia Grenlandii. Przekonani są o tym Duńczycy...

– Umowa z 1951 r. wiążąca Danię ze Stanami Zjednoczonymi pozwala Amerykanom na zwiększenie bez ograniczeń obecności wojskowej w Grenlandii. Skoro mają oni tam tylko 200 żołnierzy, najwyraźniej nie ma w tej chwili jakiegoś wyjątkowego zagrożenia. Nie jest prawdą, że Rosjanie czy Chińczycy są tam obecni. Amerykanie mają też nieograniczony dostęp do surowców Grenlandii. Jeśli z tego nie korzystają, to dlatego, że to wydobycie z uwagi na trudne warunki naturalne jest nieopłacalne. Naprawdę nie wiemy, po co Trump rozpoczął ten kryzys – mówi nasz rozmówca w Kopenhadze. 

Aneksja Grenlandii miałaby katastrofalne skutki dla całego świata. Dałaby legitymizację inwazji Rosji na Ukrainę, a już z pewnością aneksji Krymu. Premier Danii Mette Frederiksen ostrzegła kilka dni temu, że oznaczałoby to de facto koniec NATO. Rozumowała: jeśli w chwili takiej próby alianci nie przyszliby na odsiecz Duńczykom, to dlaczego Polska czy Estonia miałyby liczyć na solidarność Sojuszu w razie ataku Rosji?

Amerykanie myślą też o przekupieniu Grenlandczyków

Aby zapobiec takiemu scenariuszowi w piątek do Kopenhagi poleci delegacja Kongresu. – Ta administracja nie wymieniła jeszcze ani jednej rzeczy, której oczekujemy od Grenlandii, jakiej ten suwerenny naród nie chciałby nam dać. Jeśli prezydent czegoś podobnego nie wskaże, to układ jest jasny: pogrzebiemy z trudem zdobyte zaufanie naszych lojalnych sojuszników, nie uzyskując w zamian żadnej istotnej korzyści w Arktyce – powiedział wpływowy republikański senator Mitch McConnell. 

We wtorek premier Grenlandii Jens-Frederik Nielsen oświadczył, że jego kraj nie chce być częścią Stanów Zjednoczonych, tylko zamierza w przewidywalnej przyszłości pozostać częścią Królestwa Danii. Z sondaży wynika, że ledwie 6 proc. Grenlandczyków chciałoby aneksji przez Stany Zjednoczone. 

Aneksja to nie jedyna możliwość, jaka najwyraźniej jest rozważana w Waszyngtonie. Rubio mówił o „zakupie” wyspy. Amerykańskie media podają, że Amerykanie próbowali wypłacić niesprecyzowaną kwotę każdemu spośród około 60 tys. Grenlandczyków. Nielsen podkreślił jednak, że „Grenlandia nie jest na sprzedaż”. 

„New York Times” ujawnił także, że w ostatnich miesiącach amerykańskie służby próbowały wzniecić grenlandzki ruch niepodległościowy. Na wyspie wszystkie partie w parlamencie faktycznie chcą w długiej perspektywie uniezależnić się od Kopenhagi. Tylko jedno, populistyczno-nacjonalistyczne ugrupowanie naciska, aby stało się to natychmiast. Dziś około połowę budżetu Grenlandii pokrywają dotacje z Danii, a kolejne 1/4 – z Unii Europejskiej.