Konstytucja, w artykule 126, określa prezydenta jako „najwyższego przedstawiciela Rzeczypospolitej Polskiej i gwaranta ciągłości władzy państwowej”. Prezydent, podobnie jak premier, jest przedstawicielem władzy wykonawczej w Polsce.
Najważniejsze zadanie, jakie powierza konstytucja prezydentowi to „czuwanie nad przestrzeganiem konstytucji, stanie na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium”.
Prezydent wybierany w wyborach bezpośrednich ma bardzo silny mandat społeczny
Prezydent RP cieszy się w Polsce bardzo silnym mandatem społecznym, ponieważ jest wybierany w wyborach powszechnych i bezpośrednich. W odróżnieniu od premiera musi ubiegać się o poparcie ponad połowy uczestniczących w wyborach Polaków (premier nie musi w ogóle ubiegać się o mandat w wyborach – szefa rządu wskazują partie, które tworzą większość w parlamencie, może być to osoba spoza parlamentu).
Kadencja prezydenta RP trwa pięć lat. Prezydent może tylko raz ubiegać się o reelekcję.
Czytaj więcej
1 czerwca w Polsce odbyła się II tura wyborów prezydenckich. Lokale wyborcze były otwarte od godziny 7 do 21. PKW podała już dane ze wszystkich kom...
Prezydent RP nie może piastować żadnego innego urzędu, ani pełnić żadnej funkcji publicznej, z wyjątkiem tych, które są związane ze sprawowanym urzędem.
Prezydent RP reprezentuje Polskę w stosunkach zewnętrznych
Zgodnie z artykułem 133 konstytucji prezydent reprezentuje państwo w stosunkach zewnętrznych. W związku z tym ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat; mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych; przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych innych państw i organizacji międzynarodowych.
Przed ratyfikowaniem umowy międzynarodowej prezydent może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności umowy z konstytucją. W prowadzeniu polityki zagranicznej prezydent współdziała z premierem i szefem MSZ.
Czytaj więcej
Ogólnopolska Grupa Badawcza opublikowała wyniki badania exit poll przeprowadzonego dla TV Republika w związku z II turą wyborów prezydenckich, w kt...
Prezydent RP jest zwierzchnikiem Sił Zbrojnych
Jako najwyższym zwierzchniki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej prezydent sprawuje zwierzchnictwo nad armią - w czasie pokoju - za pośrednictwem ministra obrony narodowej. Prezydent mianuje szefa Sztabu Generalnego i dowódców rodzajów Sił Zbrojnych. W czasie wojny prezydent - na wniosek premiera - mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych (w tym samym trybie może go odwołać).
Na wniosek ministra obrony narodowej prezydent nadaje stopnie wojskowe.
Prezydent – w przypadku zagrożenia państwa – może zarządzić powszechną lub częściową mobilizację (na wniosek premiera) i podjąć decyzję o użyciu Sił Zbrojnych do obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Czytaj więcej
Wyniki sondażu exit poll potwierdziły przedwyborcze zapowiedzi, że Rafał Trzaskowski i Karol Nawrocki cieszą się podobnym poparciem. O godz. 21.00...
Na czym polega prezydenckie prawo weta?
Do prezydenta trafiają wszystkie ustawy przyjęte przez parlament. Podpis prezydenta kończy proces uchwalania ustawy. Prezydent może podpisać ustawę, podpisać ustawę i wysłać ją do Trybunału Konstytucyjnego w ramach kontroli następczej, odesłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w ramach kontroli prewencyjnej lub odesłać ustawę do parlamentu do ponownego rozpatrzenia. Ta ostatnia kompetencja nazywana jest prawem weta – Sejm, aby przyjąć ustawę przesłaną mu do ponownego rozpatrzenia przez prezydenta, musi uchwalić ją większością 3/5 głosów (276 posłów).
Inne uprawnienia prezydenta RP
Prezydent nadaje obywatelstwo polskie i wyraża zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego. Prezydent nadaje ordery i odznaczenia. Prezydent może też stosować prawo łaski (nie może go stosować wobec osób skazanych przez Trybunał Stanu).
Prezydentowi przysługuje prawo zwracania się z orędziem do Sejmu, do Senatu lub do Zgromadzenia Narodowego.
W sprawach „szczególnej wagi” prezydent może zwołać Radę Gabinetową - czyli posiedzenie rządu obradującego pod przewodnictwem prezydenta. Radzie Gabinetowej nie przysługują jednak kompetencje Rady Ministrów – ma więc ona głównie charakter konsultacyjny.
Czy prezydent może być usunięty z urzędu?
Zgodnie z artykułem 145 Konstytucji RP prezydent może być pociągnięty do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnienie przestępstwa.
Prezydenta w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu stawia swoją uchwałą Zgromadzenie Narodowe większością co najmniej 2/3 ustawowej liczby posłów i senatorów, na wniosek co najmniej 140 członków Zgromadzenia Narodowego.
Z dniem podjęcia uchwały o postawieniu Prezydenta Rzeczypospolitej w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu sprawowanie urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej ulega zawieszeniu.
Jeśli Trybunał Stanu uzna Prezydenta za winnego, może orzec o utracie przez niego urzędu. Dodatkowo, Trybunał może zastosować inne sankcje, takie jak zakaz pełnienia funkcji publicznych przez określony czas .
