Rita Süssmuth – orędowniczka polsko-niemieckiego pojednania

Rita Süssmuth pozostawiła po sobie nie tylko imponujący dorobek polityczny, lecz przede wszystkim trwałe świadectwo odpowiedzialności za wspólną europejską przyszłość. Jako przewodnicząca Bundestagu w latach 1988–1998 była jedną z kluczowych postaci okresu przełomu – czasu upadku muru berlińskiego i zjednoczenia Niemiec. 4 października 1990 r. przewodniczyła pierwszemu posiedzeniu parlamentu po zjednoczeniu. Wspominała ten moment jako wzruszający i zobowiązujący – symbol nowego początku, który powinien prowadzić do pogłębionej odpowiedzialności za demokrację w zjednoczonej Europie.

Czytaj więcej

Plus Minus

Jedna wojna, dwa przemówienia

30 lat temu Władysław Bartoszewski wygłosił w siedzibie Bundestagu przemowę, po której miejscowa...

Trwałe pojednanie wymaga nie tylko deklaracji, ale także współpracy

Ta odpowiedzialność miała dla niej również wyraźny wymiar polski. Już w 1989 r. opowiadała się za jednoznacznym uznaniem polskiej granicy zachodniej przez oba państwa niemieckie. W kolejnych dekadach konsekwentnie wspierała rozwój relacji polsko-niemieckich. Niestrudzenie działała na rzecz budowy w Berlinie pomnika poświęconego sześciu milionom polskich ofiar niemieckiej okupacji – miejsca pamięci w sercu stolicy, które przypominałoby o historycznej odpowiedzialności Niemiec.

Ważnym symbolem jej podejścia do dialogu było zaproszenie do Bundestagu ówczesnego ministra spraw zagranicznych RP Władysława Bartoszewskiego. Oddanie głosu przedstawicielowi Polski w niemieckim parlamencie miało wymiar zarówno polityczny, jak i moralny. Współpraca Rity Süssmuth i Władysława Bartoszewskiego nie ograniczyła się do tego gestu. Wspólnie współtworzyli i rozwijali Polsko-Niemiecką Fundację na rzecz Nauki, przekonani, że trwałe pojednanie wymaga nie tylko deklaracji politycznych, lecz także długofalowej współpracy środowisk akademickich i młodego pokolenia.

Za swoje zasługi dla dialogu i pojednania została w 2025 r. uhonorowana Nagrodą Polsko-Niemiecką, wręczoną jej przez ministrów spraw zagranicznych obu państw. Było to symboliczne potwierdzenie jej wieloletniego, konsekwentnego zaangażowania.

Czytaj więcej

Nauka

30 lat polsko-niemieckiego sąsiedztwa – wzorcowa współpraca gospodarcza

Uczestnicy trwających łącznie trzy dni konferencji naukowych organizowanych przez Uczelnię Łazars...

Obrończyni godności człowieka

Pochodziła z katolickiej rodziny. Urodzona krótko przed wybuchem II wojny światowej, dorastała w cieniu wojennego doświadczenia i powojennej odbudowy Republiki Federalnej Niemiec. Studiowała pedagogikę, romanistykę i historię w Münster, Tybindze i Paryżu. W 1964 r. obroniła doktorat na Uniwersytecie w Münster, a następnie jako profesor pedagogiki wykładała na uniwersytetach w Dortmundzie i Bochum. Do polityki wniosła wrażliwość społeczną oraz przekonanie, że edukacja jest fundamentem odpowiedzialnego obywatelstwa.

Z inicjatywy kanclerza Helmuta Kohla, z którym później dane jej było toczyć niejeden polityczny spór, trafiła na ogólnokrajową scenę polityczną, obejmując już w 1985 r. funkcję federalnego ministra do spraw kobiet, młodzieży, rodziny i zdrowia. W 1988 r. wybrano ją na przewodniczącą parlamentu – funkcję tę pełniła przez dziesięć lat. Jednym z najważniejszych wymiarów jej działalności była obrona godności człowieka w sytuacjach społecznego napięcia i lęku. W latach 80. stanowczo występowała przeciw stygmatyzacji osób chorych na AIDS, broniła praw kobiet i migrantów, sprzeciwiała się uproszczeniom oraz populizmowi. Wierzyła, że demokracja wymaga odwagi – także wtedy, gdy nie przynosi to politycznej popularności.

Czytaj więcej

Opinie polityczno - społeczne

Ruta Sussmuth o PNFN

Nie ma mowy o rozwiązaniu Polsko - Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki. Nie ma też mowy o marnotr...

Konsekwentnie łączyła pamięć o przeszłości z odpowiedzialnością za przyszłość

Relacje z Polską były kwestią szczególnie bliską jej sercu i stałym elementem jej działalności publicznej. Oprócz kierowania Polsko-Niemiecką Fundacją na rzecz Nauki stała na czele Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmstadt oraz Federalnego Związku Towarzystw Polsko-Niemieckich. Wspierała inicjatywy obywatelskie, naukowe i kulturalne, widząc w nich trwałą podstawę dobrego sąsiedztwa.

W Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki przez wiele lat pełniła funkcję przewodniczącej zarządu, a następnie honorowej przewodniczącej. Do ostatnich miesięcy życia aktywnie uczestniczyła w jej pracach, zabiegając o rozwój sieci współpracy między badaczami i studentami. W uznaniu jej wkładu Fundacja postanowiła powołać stypendium jej imienia, które będzie wspierać młodych naukowców podejmujących badania w duchu dialogu i współpracy polsko-niemieckiej.