Odbiór techniczny to inna nazwa ostatecznej decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie budynku.

- Jeżeli inwestor w pozwoleniu na budowę domu został zobowiązany do uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie, powinien wystąpić do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego o wydanie takiej decyzji. Jeśli tego nie uczyni, jego dom zostanie uznany za samowolę budowlaną - wyjaśnia Przemysław Adamus z kancelarii Rachelski i Wspólnicy.

Aby uzyskać pozwolenie na użytkowanie, musimy najpierw zawiadomić inspektora budowlanego o zakończeniu prac budowlanych. Do tego wniosku należy załączyć określone dokumenty - wymienia je art. 57 ustawy - Prawo budowlane. Następnie inspektor dokona kontroli obiektu.

- Ta obowiązkowa kontrola ma stwierdzić, czy prace były prowadzone zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Trzeba za nią zapłacić. Opłaty dokonuje inwestor. Jej wysokość zależy od rodzaju obiektu budowlanego - wyjaśnia Renata Sobolewska, partner zarządzający w kancelarii Chłopecki, Sobolewska i Wspólnicy. - Sam jednak brak protokołu z kontroli nie oznacza, że dom zostanie uznany za samowolę. Nie trzeba więc rozpoczynać żadnego procesu legalizacyjnego - dodaje. Jeśli jednak nie złożymy wniosku z dokumentacją, nasza inwestycja zostanie uznana za samowolę budowlaną.

Samowolę można zalegalizować - w niektórych wypadkach bezpłatnie.

- Darmowa legalizacja jest możliwa tylko wtedy, gdy budowa lub rozbudowa obiektu została ukończona między 1 stycznia 1995 r. a 11 lipca 1998 r. - podpowiada Przemysław Adamus. Nie ma jednak za dużo czasu na bezpłatną legalizację, bo zgodnie z nowelą prawa budowlanego wnioski można składać do końca 2007 r. W innych sytuacjach, czyli w razie zakończenia budowy przed 1 stycznia 1995 r. lub po 11 lipca 1998 r., legalizacja pociąga za sobą koszty.

Wysokość opłaty legalizacyjnej wylicza się na podstawie wzoru podanego w prawie budowlanym (załącznik). Podstawowa stawka wynosi 500 zł. Mnoży się ją przez 50 i przez odpowiedni współczynnik kategorii i wielkości obiektu, co również jest zawarte w załączniku do prawa budowlanego.

Jeśli wnioskodawca twierdzi, że wyliczona opłata jest za wysoka, ma prawo odwołać się od postanowienia. Musi jednak tego dokonać w ciągu siedmiu dni. Jeśli natomiast nie odwoła się i nie zapłaci, musi się liczyć z nieprzyjemnymi konsekwencjami - inspektor może wydać decyzję o rozbiórce.