Skarga nadzwyczajna: zwrot kredytu przy jego wcześniejszej spłacie

– Czyli co, umowa może i jest nieważna, ale bank może zatrzymać wszystko, co otrzymał na jej podstawie? – nie kryje zdziwienia adwokat Jacek Czabański, pełnomocnik frankowiczki.

Rzecznik praw obywatelskich, do którego kobieta zwróciła się o sporządzenie skargi nadzwyczajnej, odmówił jej wniesienia, podzielając stanowisko SO. Wniósł ją natomiast prokurator generalny. W uzasadnieniu zastępca PG Robert Hernand wskazuje, że oddalenie powództwa na podstawie art. 411 pkt 4 k.c. nie tylko stoi w sprzeczności z celem tej regulacji, ale też prowadzi do niesprawiedliwego społecznie uznania, że niezależnie od tego, czy umowa, z której wynika świadczenie, jest nieważna, nie można żądać jego zwrotu tyko dlatego, że zostało spełnione przed terminem.

W ocenie prokuratora generalnego takie stanowisko bezpodstawnie różnicuje sytuację prawną osób, które zawarły sprzeczną z prawem umowę, a więc nieważną, w zależności od terminu spełnienia świadczenia, z pokrzywdzeniem osób, które spełniły je przed terminem wymagalności. Prokurator nie zgadza się z SO, że sam fakt spełnienia świadczenia przed terminem określonym w nieważnej umowie wyklucza jego zwrot, bez rozpoznania, czy drugiej stronie (bankowi) istotnie przysługiwała wierzytelność.

Zdaniem mec. Mariusza Korpalskiego klient, który spłacił kredyt przed terminem, a takich osób jest wiele, zachowuje roszczenie o zwrot, a przeszkodą może być tylko upływ rozsądnych terminów przedawnienia. TSUE podkreślił ostatnio (wyrok z 9 lipca 2020 r., C-698/18 i C-699/18 w sprawie Raiffeisen Bank SA), że konsument po spłacie kredytu pozostaje konsumentem.