Starożytne ruiny Heraclea Lyncestis znajdują się na szczycie niewielkiego wzgórza położonego w pobliżu dzisiejszego miasta Bitola w Macedonii.

Po odsłonięciu centralnego placu miasta i monumentalnego rzymskiego teatru dalsze prace będą koncentrować się na przeszukiwaniu terenu, gdzie -  jak sądzą archeolodzy - znajdowały się budynki mieszkalne. Badacze mają nadzieję znaleźć tu zabytki, które rzucą światło na styl życia ludzi lub chronologię dotyczącą miasta.

Ekipą archeologów, studentów i wolontariuszy kierowali Anica Georgievska i Engin Nasuh z Muzeum Narodowego w Bitola. Przy wykopaliskach współpracowali specjaliści z Nowego Uniwersytetu Bułgarskiego.

Miasto zostało założone w IV wieku p.n.e przez Filipa II Macedońskiego na terenie krainy Pelagonii. Dziś jej teren podzielony jest między Grecję a Republikę Macedonii.

Z czasem miasto Heraclea Lyncestis stało się kluczowym strategicznym ośrodkiem miejskim wzdłuż drogi Via Egnatia, która w starożytności łączyła Rzym i Azję Mniejszą. Szlak biegł od zachodniego wybrzeża Półwyspu Bałkańskiego z miasta Dyrrachium, gdzie docierały z towarami statki z Italii. Dalej szlak biegł w poprzek półwyspu aż do Bizancjum, miasta leżącego nad cieśniną Bosfor. Heraclea Lyncestis, leżące na tej drodze, weszło w skład Imperium Rzymskiego. Miasto było wymienione w kronikach opisujących kampanie wojenne Juliusza Cezara.

Inskrypcje i artefakty dostarczyły dowodów dobrobytu i znaczenia w czasach rzymskich. W okresie bizantyjskim stało się siedzibą biskupstwa. Kwitnący ośrodek upadł pod koniec VI wieku, gdy Pelagonię podbiły plemiona słowiańskie.

Poprzednie wykopaliska ujawniły fragmenty muru obronnego oraz dwóch bazylik w mieście.

Zabytki Heraclea stały się sławne dzięki świetnie zachowanym mozaikom znalezionym w bazylikach. Datowane na V i VI w. n.e. przedstawiają geometryczne i figuralne wzory.

Najciekawsza okazała się mozaika odkryta w większej bazylice składająca się z 36 ośmiobocznych paneli, połączonych ze sobą i ozdobionych obrazami mitologicznych postaci, ryb i ptaków wodnych. W toku prac archeologicznych badacze znaleźli również mozaiki w innych miejscach znajdujących się w pobliżu bazyliki, w tym ulicach i budynkach datowanych na IV i V wiek.

Najnowsze wykopaliska objęły teatr z II w. n.e. położony na zboczach akropolu miejskiego. Została odkopana większa część teatru, a audytorium zostało odrestaurowane.