Wielkiej miłości nie można odpuścić

Książka „Chodź ze mną” Łukasza Orbitowskiego otrzymała nominację w konkursie lubimyczytac.pl. Finał 28 lutego.

Publikacja: 14.02.2023 03:00

"Chodź ze mną" Wydawnictwo Świat Książki, Warszawa 2022

"Chodź ze mną" Wydawnictwo Świat Książki, Warszawa 2022

To, jak dla mnie, jedna z kilku najlepszych powieści wydanych w Polsce w roku ubiegłym. Czekałem na nią z niecierpliwością dobre trzy lata, bo właśnie tyle minęło od publikacji powieści „Kult”, za którą Łukasz Orbitowski otrzymał Nagrodę Literacką m. st. Warszawy i której popularny portal lubimyczytac.pl przyznał tytuł „książki roku”. Przypomnę, w „Kulcie” pisarz w koncertowy sposób opisał legendarne ukazanie się w 1983 Matki Boskiej w ogródkach w Oławie pod Wrocławiem i wynikły z tego rwetes religijny, pielgrzymkowy, polityczny, obyczajowy i wreszcie milicyjny. Sensacją tą – przekazywaną sobie z ust do ust – żyła zaiste cała Polska stano wojennego. Bez wątpienia, „Kult” osiągnął sukces wydawniczy i czytelniczy. A jednak w „Chodź za mną” pisarz nie wykorzystuje żadnego sprawdzonego wcześniej konceptu.

Nie byłby sobą, gdyby nowa książka nie była inna niż poprzednia. „Chodź za mną” niewiele ma wspólnego w sensie artystycznym z „Kultem”, podobnie jak „Kult” niewiele miał wspólnego z „Exodusem” (2017), a „Rzeczy utracone” (2017) z „Inną duszą” (2015) czy z „Zapiskami Nosorożca” (2014). Każdy z tych utworów ma odmienny temat i osobną formułę narracyjną.

Czytaj więcej

Łukasz Orbitowski. Tyle dobrego, co z dżumy i cholery

Nad liczącą cztery i pół setki powieścią Orbitowski pracował zaledwie półtora roku, a zatem dość krótko, biorąc pod uwagę fakt, że jego dzieło nie należy przecież do gatunku literatury rozrywkowej, przemysłowej. To powieść z ambicjami, tyle tylko, że te ambicje nie są przez autora manifestowane; znakomitość jego prozy ujawnia się stopniowo, ze strony na stronę. Tym bardziej, że jest ona pełna zaskakujących zdarzeń, konfliktów i rozwiązań. Akcja fabularna rozgrywa się w Gdyni, ale przecież także w Szwecji i w USA, czas akcji to lata współczesne, czas dojrzałego życia narratora o imieniu Dustin (na cześć aktora Dustina Hoffmana), ale także piąta, szósta i siódma dekada, czyli czas młodości i dojrzałości jego rodziców: matki Polki i ojca Rosjanina. O matce Dustin wie wszystko, zaś o ojcu nic, a właściwie tylko tyle, ile opowie mu matka. Pytanie zatem, czy to, co opowiada matka jest prawdą czy zmyśleniem? A matka opowiada dużo i z pasją, a na dodatek kwieciście.

Oryginalność „Chodź ze mną” tkwi w tym, że niezależnie od dramatycznych wydarzeń, takich jak skandal wynikający z romansu Polki z Rosjaninem, za co Polkę spotkał ostracyzm społeczny; takich jak ucieczka motorówką przez Bałtyk na zachód, a stamtąd do Ameryki, gdzie ojciec narratora podjął współpracę ze służbami wywiadowczymi, powieść ta została napisana z ogromną inwencją. Sensacja goni tutaj sensację, tajemnica tajemnicę, groza narasta i narastać będzie systematycznie aż do – a jakże – dramatycznego finału. A na dodatek współczesna Polska kapitalistyczna czy też liberalna przegląda się w Polsce komunistycznej, socjalistycznej: z jednej strony bogactwo dla wybranych, z drugiej – bieda dla wszystkich.

Autor głośnych „Widm” sprzed dziesięciu lat mistrzowsko buduje opowieść, ujawniając przy tym całkiem bezceremonialnie warsztat pisarski; wszak narrator jest równocześnie bohaterem opisywanych zdarzeń. Orbitowski na jego przykładzie pokazuje jak powstaje powieść, w jaki sposób pisarz konstruuje świat powieściowy, na poły rzeczywisty, na poły fikcyjny. Ów świat zaludniają dziesiątki wyrazistych postaci, pierwszo- i drugoplanowych, ale także epizodycznych. Każda z nich jest jednak osobowością, indywidualnością, każda ma rolę do zagrania, misję do wykonania, swoje zdanie do wypowiedzenia, wreszcie – każda ma swoją rację.

Rację ma także Dustin podążający w ślad za nieznanym ojcem, starający się za wszelką cenę odnaleźć prawdę o nim, a więc także prawdę o sobie samym, niezależnie od tego jak gorzka będzie to prawda; a raczej będzie gorzka lub kwaśna, ale na pewno nie słodka. Podążając za ojcem, o którym wie tylko tyle, ile opowiedziała mu matka, musi wreszcie odpowiedzieć sobie samemu na pytanie: co jest ważne i najważniejsze? Najprawdopodobniej tym czymś jest miłość, tym bardziej, że jak czytamy pod koniec „Chodź ze mną”: „miłości nie można odpuścić, bo wróci jako potwór”.

To, jak dla mnie, jedna z kilku najlepszych powieści wydanych w Polsce w roku ubiegłym. Czekałem na nią z niecierpliwością dobre trzy lata, bo właśnie tyle minęło od publikacji powieści „Kult”, za którą Łukasz Orbitowski otrzymał Nagrodę Literacką m. st. Warszawy i której popularny portal lubimyczytac.pl przyznał tytuł „książki roku”. Przypomnę, w „Kulcie” pisarz w koncertowy sposób opisał legendarne ukazanie się w 1983 Matki Boskiej w ogródkach w Oławie pod Wrocławiem i wynikły z tego rwetes religijny, pielgrzymkowy, polityczny, obyczajowy i wreszcie milicyjny. Sensacją tą – przekazywaną sobie z ust do ust – żyła zaiste cała Polska stano wojennego. Bez wątpienia, „Kult” osiągnął sukces wydawniczy i czytelniczy. A jednak w „Chodź za mną” pisarz nie wykorzystuje żadnego sprawdzonego wcześniej konceptu.

Pozostało 82% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Literatura
Barbara Nowacka wyrzuciła z lektur pisarza, który przestrzegał przed modelem PiS. I sobą
Literatura
Pośmiertne gry z Marquezem, czyli czego nie przegapić na Big Book Festivalu
Literatura
Tokarczuk o korpoludkach i wojnie Putina w przedmowie do „Ziemi Ulro" Miłosza
Literatura
Polska książka kucharska najlepsza w USA. Kim jest Michał Korkosz
Akcje Specjalne
Firmy chcą działać w sposób zrównoważony
Literatura
„38 opowiadań”. Tajemnica Bernharda
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży