Kaczmarek/Engelking, trudna sztuka niepodawania ręki

Co ciekawe specjaliści od savoir-vivru koncentrują się na tym, kto pierwszy podaje rękę. A więc kobieta — nie mężczyzna, starszy — nie młodszy, kierownik — nie jego pracownik. Mniej się mówi o niepodawaniu ręki, choć są osoby i sytuacje, kiedy możemy (a nawet powinniśmy) ręki nie podać.

Nie chcę bynajmniej ich zastępować, ale wydaje się naturalne, że wchodząc do Sali Kolumnowej i podając rękę Andrzejowi Czumie, Kaczmarek powinien był podać ją także stojącemu obok Engelkingowi, choć to przeciwnik zwłaszcza w zbliżającej się konfrontacji. Jeśli z jakichś powodów nie chciał tego robić to mógł przejść dalej, i nikt by go przecież nie gonił. A tak zrobił Engelkingowi publiczny afront, tym bardziej drastyczny, że ten wyraźnie wyciągnął do niego dłoń.

Jednak Engelking też nie jest zupełnie bez winy. Wprawdzie to częste, że gdy osoby obok podają sobie ręce, to i my wyciągamy, narażając się czasem na niezręczną chwilę zawieszenia ręki w powietrzu. Mógł więc zachować się nieco pokerowo i nie śpieszyć się z tą ręką. Wieczorem w „Rozmowie Rymanowskiego” Engelking powiedział, że spotkało go to po raz pierwszy w życiu, że wszystkim, nawet podejrzanym o zabójstwo, podawał rękę.

I to był pana błąd, panie prokuratorze. Przytoczę pewną historię (za prof. Marią Szewczyk; „Kilka refleksji o wykonywaniu zawodu prawnika”, Edukacja Prawnicza) z praktyki jednego z bardzo wziętych amerykańskich adwokatów, który bronił z urzędu zbrodniarza tak dobrze, że po rozprawie podszedł do niego by mu uścisnąć dłoń. I wtedy adwokat powiedział: „Bronić pana musiałem, bo każdy ma prawo do obrony, ale ręki panu podawać nie muszę”.

To nauka nie tylko dla prawników.