Dwie największe gospodarki Azji zdecydowały się odłożyć na bok polityczne spory, aby ożywić wymianę handlową. Od 1 czerwca przeliczanie chińskich juanów na japońskie jeny i odwrotnie ma się odbywać bez pośrednictwa dolara. Transakcje finansowe będą łatwiejsze, szybsze, tańsze i na dodatek pozbawione ryzyka związanego ze zmianami kursu amerykańskiej waluty. W efekcie wymiana handlowa między obu krajami może jeszcze bardziej przyśpieszyć. Ale są też zagrożenia.
– Gospodarczo skorzystać mogą oba kraje, bo Japonia jest coraz bardziej uzależniona od eksportu do Chin, a Chińczycy potrzebują japońskiego know-how. Ale wśród Japończyków powszechne są obawy dotyczące intencji coraz potężniejszych Chin – mówi „Rz" dr Taku Tamaki, japoński ekspert z Uniwersytetu Loughborough.
Oba kraje pozostają nieprzejednanymi rywalami. Dla chińskich komunistów demokratyczna Japonia – kluczowy sojusznik USA w regionie – jest przeszkodą na drodze do zdobycia dominacji w Azji Południowo-Wschodniej. Mimo to współpraca gospodarcza między rywalami kwitnie.
W 2004 roku Chiny wyprzedziły Amerykę, stając się głównym partnerem handlowym Japonii. Rosnąca potęga Chin zaczęła jednak poważnie niepokoić władze w Tokio. Chiny nie tylko prześcignęły Japonię, stając się drugą największą gospodarką świata, ale także przeznaczają coraz większe środki na zbrojenia i szybko unowocześniają armię.
W efekcie Japonia przesunęła wojska z północy kraju, gdzie zostały rozmieszczone na wypadek konfliktu z Rosją, na południe, gdzie mają być gotowe na konfrontację z Chinami. Japonia wciąż ma jeden z największych budżetów wojskowych na świecie i dostosowuje armię do potencjalnego konfliktu, którego zarzewiem może się stać spór terytorialny o wysepki Senkaku/Diayou. W ostatnich latach wyraźnie wzrosła bowiem liczba japońsko-chińskich incydentów w ich pobliżu.
Cień na wzajemne relacje rzuca też historia. Japonia upokorzyła Chiny w czasie wojny 1894 – 1895, a potem w latach 1931 – 1945 prowadziła brutalną okupację chińskiego terytorium. Jej symbolem stała się rzeź w Nankinie, w czasie której Japończycy wymordowali od 50 tys. do 400 tys. ludzi.
– Japonia kilka razy przepraszała za przeszłość, ale dla Chin liczą się także współczesne zachowania. Np. to, że w japońskich podręcznikach do historii próbuje się wybielać przeszłość – mówi „Rz" prof. Steve Tsang, chiński ekspert z Uniwersytetu w Nottingham.
