Materiał powstał we współpracy z Biurem Informacji Kredytowej S.A.

Biuro Informacji Kredytowej i Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor (Grupa BIK) są partnerami konkursu CFO Excellence Awards „Rz”. Dlaczego z punktu widzenia dyrektorów finansowych dostęp do wiarygodnych danych i zarządzanie ryzykiem są dziś tak kluczowe?

W dzisiejszych czasach te elementy są fundamentem stabilności każdej instytucji. Jako członek kapituły konkursu widzę, jak istotne jest to, aby dyrektorzy finansowi patrzyli na cały obraz gospodarki przez pryzmat twardych danych. BIK i BIG InfoMonitor dostarczają kompleksowej wiedzy i pełnego spojrzenia na wiarygodność – od historii kredytowej z sektora finansowego po informacje o bieżących zobowiązaniach, takich jak czynsz czy płatności za media.

Jak zatem wygląda dziś wiarygodność finansowa Polaków po trudnych latach wysokiej inflacji?

Obecnie obserwujemy okres prosperity, rosnące dochody rozporządzalne oraz bardzo niskie bezrobocie. W efekcie poprawia się wiarygodność kredytowa Polaków. Widzimy to w niemal wszystkich wskaźnikach, w tym w analizie vintage, która pokazuje, jaki procent kredytów „psuje się” po określonym czasie od ich udzielenia. Obecnie te krzywe są wypłaszczone, co oznacza, że zobowiązania są spłacane terminowo. Aktualnie aktywnie kredytuje się około 11 mln osób, choć zdolność kredytową ma ponad 14 mln.

Czy to oznacza, że liczba dłużników w Polsce maleje?

Liczba dłużników z niespłaconymi zobowiązaniami powyżej 200 zł lekko spada i wynosi obecnie około 2,4 mln osób. Jednak kwota zadłużenia rośnie i sięga około 83 mld zł. Warto też zauważyć ciekawą mechanikę w bazie BIK, obejmującej kredyty bankowe, dane są aktualizowane co trzy dni. Banki jednak często sprzedają przeterminowane portfele funduszom sekurytyzacyjnym, przez co długi te znikają z BIK, ale trafiają do bazy BIG InfoMonitor. Tam pozostają, dopóki nie zostaną spłacone, co sprawia, że w InfoMonitorze dłużników jest więcej.

Na rynku szeroko przyjęły się produkty typu „Kup teraz, zapłać później” (BNPL). Jak to wpływa na ryzyko?

Sektor BNPL to najszybciej rosnąca część rynku pożyczkowego. Choć w takich krajach, jak Wielka Brytania czy Australia, wybuch popularności tej usługi przyniósł problemy młodym ludziom, w Polsce uniknęliśmy takiej sytuacji dzięki dobrej współpracy z dostawcami tego typu usług. Około 24–26 proc. użytkowników rozkłada płatności na raty, reszta spłaca je w terminie.

Gdzie zatem widzi pan największe zagrożenia dla sektora finansowego?

Zauważalnym zagrożeniem na rynku finansowym jest rolowanie pożyczek niskokwotowych. Jest taka grupa konsumentów, którzy muszą co miesiąc dobierać kolejną pożyczkę, żeby spłacić starą – potrafią nawet zrolować taką pożyczkę kilkanaście razy na rok. To jest taka kroplówka, która do niczego dobrego nie prowadzi, może za to wywołać największe ryzyko, czyli pętle zadłużenia.

Narastającym zjawiskiem jest też konsolidacja kredytów gotówkowych, która odpowiada za 57 proc. ich nowej sprzedaży. Polega na łączeniu kilku zobowiązań w jedno, wysokokwotowe i na długi okres, np. powyżej pięciu lat. Z naszych analiz wynika, że sytuacja staje się ryzykowna przy czwartym finansowaniu – do trzeciego klienci zwykle panują nad długiem, potem zaczynają się problemy. Kolejnym wyzwaniem jest „kultura płatnicza” – o ile deklarujemy uczciwość, o tyle w konkretnych sytuacjach, jak zwrot zbyt wysokiej reszty w sklepie czy jazda bez biletu, te postawy są już mniej nieetyczne.

A jak wygląda sytuacja z perspektywy firm, na które patrzą dyrektorzy finansowi?

Z danych Grupy BIK wynika, że sektor mikro- i małych przedsiębiorstw (MŚP) mierzy się z wyzwaniami. Spłacalność w tej grupie nie jest rewelacyjna, a udział kredytów przeterminowanych sięga nawet 10 proc., co sprawia, że banki ostrożniej finansują tę grupę.

Z drugiej strony doskonale radzi sobie sektor leasingowy, który wypełnił lukę w finansowaniu inwestycji, osiągając sprzedaż na poziomie 103 mld zł przy niskiej szkodowości. Mimo tych wyzwań prognozy makroekonomiczne na najbliższe dwa lata są bardzo optymistyczne.

Materiał powstał we współpracy z Biurem Informacji Kredytowej S.A.