"Kłamstwo": Jak prawnicy rozumieją prawdę

Film Micka Jacksona nie jest jednak opowieścią o Auschwitz i Holokauście, lecz o prawie. W angielskim sądownictwie pozywający o oszczerstwo nie ma obowiązku uzasadnienia swoich zarzutów. To pozwany musi udowodnić, że oskarżającego nie zniesławił. Jackson pokazuje grę, w której prawnicy Lipstadt zderzają się z butnym naukowcem i paragrafami kodeksu.

Kluczowymi dowodami mogą się stać zdjęcia z Auschwitz, gdzie na dachach krematorium nie widać dziur po otworach, którymi Niemcy wprowadzali do komór gazowych cyklon B. „No holes, no Holocaust" – głosiły nagłówki brytyjskich gazet w czasie procesu. „Nie ma dziur, nie ma Holokaustu". Oczywistość stawała się nieoczywistością. Prawda nie zależała nawet od relacji świadków – ludzi, którzy przeżyli obozy zagłady. Stała się przedmiotem prawniczych rozgrywek. Ten mechanizm wydaje się trudny do zrozumienia.

Mick Jackson idzie w filmie tropem prawniczego myślenia. Dla kogoś, kto wyrósł w Polsce, cały ten proces wydaje się niemal kuriozalny, wręcz denerwujący. Ale on naprawdę miał miejsce. I przekaz filmu jest czytelny: choć w dzisiejszym świecie trzeba widzieć złożoność dziejów, są sytuacje, w których nie ma dwóch prawd. Nie można być trochę rasistą, trochę szowinistą, trochę nacjonalistą. I nie można przeczyć faktom.

„Kłamstwo" nie jest filmem łatwym, ale wciąga dzięki aktorom – świetnej Rachel Welsz, której Lipstadt jest jednocześnie bardzo silna i po ludzku wrażliwa, oraz Timothy"emu Spallowi – butnemu i potwornie agresywnemu w roli Irvinga.