Dualizm zależności i wyzwań strategicznych banków

Zarówno dla banków, jak i ich klientów postrzeganie zrównoważonego rozwoju staje się kompasem w kierunku odpowiedzialności i poprawy efektywności działania, co prowadzić ma do konkurencyjności i wzrostu wartości marki.

Publikacja: 04.03.2024 07:55

Dualizm zależności i wyzwań strategicznych banków

Foto: Adobe Stock

Rola ESG w świecie transformacji finansów odgrywa zupełnie nową rolę w podejściu do wyzwań zrównoważonego rozwoju. Sektor finansowy realizuje dziś swoistą i odpowiedzialną koncepcję biznesu, której wpływ na świat, zwłaszcza wobec wyzwań klimatycznych, jest nie do przecenienia. Koncepcja ta, to z jednej strony środowisko naturalne, społeczeństwo i ład korporacyjny (ESG) wyniesione do najważniejszych celów strategicznych, z drugiej zaś strony sprostanie tym wymogom, wyjście poza wymiar myślenia o koszcie i własna wielowymiarowa konsekwencja działania – najczęściej względem kształtowania świadomościowych postaw klientów. Takie ujęcie biznesowe modelu finansowego wydaje się jedynie możliwe, pożyteczne, ale nade wszystko pracochłonne. Podejście to ewoluuje w kierunku coraz większego zrozumienia wyzwań regulacyjnych, które dopingują instytucje, lecz także przekładają się na wymogi sprawozdawcze czy finansowe wobec klientów. Te działania mają służyć edukacji klienta w kierunku przechodzenia na nowy niskoemisyjny model gospodarowania, pozyskiwaniu danych niefinansowych czy wdrażania strategii ESG.

Zrównoważone finanse

Komisja Europejska 6 lipca 2021 r. przyjęła odnowioną strategię zrównoważonego finansowania – „Strategię dotyczącą finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej”. Jako kluczowe obszary, które wymagają podjęcia dodatkowych działań po stronie sektora finansowego we wsparciu transformacji unijnej gospodarki w kierunku zrównoważonego rozwoju, wskazano: finansowanie transformacji w kierunku zrównoważonego rozwoju oraz wkład sektora finansowego do osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu. Przyszłość finansów jest wielowymiarowa. Musi obejmować zbieranie nie tylko danych finansowych i opracowywanie strategii finansowych, lecz także inkorporować do modeli biznesowych strategiczny obszar zarządzania ESG.

To także świadomość biznesu do umieszczania w organizacji osób zajmujących się tematyką ESG oraz nadanie im odpowiednich uprawnień. Według badań KPMG tylko 15 proc. firm deklaruje, że ma w swoich strukturach osobę, która jest odpowiedzialna za zrównoważony rozwój. Z analiz rynku wynika, że ponad 50 proc. podmiotów objętych dyrektywą raportowania planuje na dziś rekrutację specjalistów ESG, co oznacza niemal 2 tys. wakatów na te stanowiska. Badania przeprowadzone przez Polskie Stowarzyszenie ESG w 2023 roku pokazują, że przedsiębiorstwa, które wdrażają bądź przygotowują się do implementacji rozwiązań z zakresu ESG, wskazują, że sporym wyzwaniem pozostaje dla nich brak dostępu do odpowiednio przeszkolonych i doświadczonych kadr. Aż jedna trzeci firm ocenia, że barierą w rozwoju ESG są zasoby ludzkie, gdzie dla przykładu w 2022 roku na zasoby ludzkie jako barierę wskazywała co czwarta firma, czytamy w „Raporcie ESG – szanse i ryzyka” z 2024. Dalej to implementacja narzędzi systemowych do skutecznego mierzenia i pozyskiwania danych niefinansowych, której ranga jest adekwatna tym finansowym. Nie możemy zapominać o tym, że zbiór danych niefinansowych jest nieporównanie większy i trudniejszy do zebrania.

Działania branży

W ramach założeń strategicznych sektor finansowy realizuje wiele działań na rzecz niwelowania niekorzystnych zmian klimatu. Jednym z wiodących zadań jest regulacyjne uwzględnianie ryzyka klimatycznego oraz polityk środowiskowych i praw człowieka wskazanych przez regulatora. Regulacje te stanowią jedynie minimum, ale są niezbędne w realizacji coraz bardziej ambitnych celów stawianych przed sektorem. Przykładem regulacji, które dotkną swoim zasięgiem pośrednio i bezpośrednio cały rynek oraz ustawią go w jednym wspólnym szeregu, są dyrektywa CSRD (ang. Corporate Sustainability Reporting Directive – dyrektywa o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju) oraz europejskie standardy sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju ESRS (ang. European Sustainability Reporting Standards) – które nakładają określone obowiązki raportowania dla przedsiębiorców spełniających dwa z trzech kryteriów wskazanych przez regulacje i które zaczynają obowiązywać już w tym roku. To właśnie firmy nieobjęte CSRD, ale współpracujące z większymi przedsiębiorstwami czy instytucjami finansowymi, będą musiały sprostać wyzwaniu i przygotowywać określone informacje w ramach ESG. Dlatego tak istotne staje się budowanie świadomości i odpowiedzialności za obszar wpływu na środowisko. Zaczynając od monitoringu łańcucha wartości na każdym z jego etapów, dalej po wymiar ładu korporacyjnego, efektywność energetyczną i surowcową, aż po kompleksowe raportowanie. Taka świadoma odpowiedzialność instytucji finansowych za wyzwania klimatyczne ma zbudować wzajemne relacje i być odpowiedzią na potrzeby rynku. Ta presja stron wydaje się być dualna, bo z jednej strony mówimy o branży finansowej działającej w sferze finansowania biznesu przez „zielone” produkty z zachowaniem zasad etyki, z drugiej strony oczekujemy zrównoważonych, aktywnych postaw ku zielonym zmianom i transparentnych ujawnień od klientów. To wzajemne oddziaływanie poprzez ESG stało się nierozłącznym obowiązkiem, którego brak może powodować niepoliczalne konsekwencje. Właściwe zrozumienie tego obszaru daje przewagę w rozwoju dla wszystkich stron, a przede wszystkim w przekonaniu do siebie nawzajem.

Ważne!

Realizacja strategii ESG staje się obecnie dowodem odpowiedzialności i dojrzałością instytucji finansowej za planetę.

Świadomość i edukacja

Dla przykładu wdrożona przez jeden z banków w 2022 r. edukacyjna ankieta CSR dla dostawców odzwierciedla aktualne podejście przez bank do tematyki zrównoważonego rozwoju, a w szczególności odpowiada wskaźnikom ESG. Materiały zawarte w ankiecie adresowane są do dostawców, którzy chcą rozwijać się w obszarze zrównoważonego rozwoju. Bank prowadzi analizę wpływu Europejskiego Zielonego Ładu na technologie produkcji i wyniki gospodarstw rolnych. Tą wiedzą dzieli się z klientami, co pomaga rozwijać ofertę zachęcającą do zielonych inwestycji we współpracy z dostawcami maszyn i urządzeń. To tylko jeden z wielu przykładów budowy relacyjności i odpowiedzialności za dualny proces edukacyjny.

Z kolei SEC Newgate ESG Monitor to globalne badanie przeprowadzone na ponad 12 tys. respondentów z 12 krajów. To trzecia edycja raportu, która pojawia się w IV kwartale 2023 r., a jednocześnie druga, w której badaniem objęto również Polskę. Głównym celem raportu jest monitorowanie świadomości i zainteresowania kwestiami zrównoważonego rozwoju ESG. Szczególnie badanie ważne jest w kontekście zachowania konsumentów, ich postrzegania zarządów i firm oraz postaw i aktywizmu w kwestiach ESG. Polska w tym badaniu wypada dobrze, ale poniżej średniej globalnej, która w badaniu ESG Monitor 2023 wyniosła 53 proc. Badanie wykazało, że 36 proc. Polaków przyznaje, że co najmniej słyszało o aspektach związanych z obszarem ESG, co stanowi aż 7-proc. skok w stosunku do badania z poprzedniego roku. Z badania SEC Newgate ESG Monitor jasno wynika, że oczekiwania konsumentów uległy zmianie, a społeczność oczekuje od sektorów rynku myślenia i komunikowania o swoim wpływie na planetę. Dlatego tak ważne jest budowanie świadomości wśród przedsiębiorców w zakresie działań i wpływu na środowisko i interesariuszy.

Ważne!

Dla sektora finansowego ważny jest każdy klient, ale racje, obawy za klimat i świadomość odpowiedzialności młodego pokolenia stanowią istotę wyzwań strategicznych banków.

Jak pokazują rezultaty badania przeprowadzonego w 2020 r. w 50 krajach w ramach Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, osoby w przeważającej części młode i świadome swoich oczekiwań widzą potrzebę zdecydowanych działań w obszarze klimatu i planety.

Zdaniem autora

Strategiczne podejście sektora finansowego do wyzwań świadomościowych, komunikacyjnych i marketingowych jest nieodłączną częścią rozwoju organizacji i nowoczesnego zarządzania. Tym bardziej że zakres i jakość dotychczasowych ujawnień w tym zakresie jest niewystarczający i pozostawia wiele do życzenia. Integralną częścią działań banków od zawsze jest wspieranie społeczności lokalnych, walka z nierównościami społecznymi oraz zapewnianie sprawiedliwości społecznej. Wreszcie w kontekście zarządzania sektor bankowy stawia sobie coraz wyższe standardy związane z zasadami etycznego biznesu, integrując zasady ESG w swoje struktury zarządzania, w tym procesy podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Temat odpowiedzialności społecznej i wyzwań strategicznych biznesu w ujęciu ESG, zrównoważonego rozwoju i wpływu na środowisko nabiera wyraźnego tempa, a ci którzy się do niego nie dostosują, przestaną się liczyć. Sektor finansowy jest dziś na dobrej drodze zmian do realizacji zrównoważonego rozwoju. Sektor banków spółdzielczych też nie pozostaje bierny wyzwaniom, choć tu ścieżka raportowania niefinansowego jest jeszcze nieoobowiązkowa. W lutym 2022 r. firma analityczna Morningstar opublikowała dane wskazujące na znaczny napływ środków prywatnych na zielone inwestycje w UE. Ten trend ma szansę się wzmocnić po tym, jak w sierpniu 2022 r. zostały zaimplementowane przepisy, które sprzedawcom produktów finansowych nakazują badanie preferencji klientów w zakresie inwestycji zrównoważonych. Wg tych przepisów należy uwzględniać czynniki ESG w świadczeniu usług finansowych. Oznacza to m.in., że banki oferujące produkty inwestycyjne muszą zapytać klienta o jego preferencje dotyczące inwestowania w tzw. produkty zielone. Nie można oferować klientowi aktywów niezgodnych z jego preferencjami. Przepisy te dają dużą możliwość klientowi, który będzie mógł wskazać, jakie są jego oczekiwania co do poziomu zrównoważonych inwestycji w danym produkcie. Wymagania rynku i wpasowanie się w ten trend banków, gdzie nadrzędnym celem jest finansowanie neutralności klimatycznej, prowadzić ma do zwiększonego popytu na zielone produkty finansowe. Wydaje się, że coraz częściej również i druga strona przedsiębiorstw zdaje sobie sprawę, że transformacja procesów i zmian wymaga strategicznego podejścia do obszarów ESG i trend ten nie podlega odwrotowi. Dlatego ważna jest edukacja w kierunku coraz bardziej popularnego, zrównoważonego rozwoju. Dobrze jest wprowadzać i realizować strategie ESG wkomponowaną w model biznesowy organizacji, stawiając przy tym na jej realizację przez ludzi młodych, nieodkryte talenty w miejscu pracy. Wg „Raportu ESG – szanse i ryzyka” Polskiego Stowarzyszenia ESG wśród badanych firm w 2023 roku blisko 44 proc. opracowało strategię zrównoważonego rozwoju, co oznacza znaczący przyrost względem 2022 roku, gdzie podobną deklarację złożyło jedynie 20 proc. badanych przedstawicieli przedsiębiorstw. Postawienie na edukację ESG całej organizacji promuje innowacyjne myślenie oraz bardziej efektywne wykorzystywanie zasobów, a w konsekwencji oszczędności. Transformacja ESG w kulturę miejsca pracy ma uniknąć kosztownych błędów i szkód wizerunkowych opartych na tradycyjnym modelu bankowości (czy taki jeszcze ma rację bytu?) nakierowanym wyłącznie na wynik finansowy.

Pojawiające się coraz częściej w deklaracjach europejskich nadzorców bankowych zapowiedzi powiązania wymogów kapitałowych czy płynnościowych z aspektami ESG oznaczają, że kredytowanie niezielonych inwestycji będzie po prostu droższe lub w niektórych przypadkach w ogóle niemożliwe. W 2024 roku banki w Polsce – za raportem PwC Polska „Zielone finanse po polsku”, poza wdrożeniem regulacji nadzorczych, chcą kontynuować rozwój zielonej oferty produkto-

wej oraz realizację swoich strategii ESG. Większość (83 proc.) planuje poszerzyć ofertę zrównoważonego finansowania. Głównie poprzez kredyty na ogranicze-

nie emisji gazów cieplarnianych oraz kredyty z dopłatami z krajowych lub unijnych funduszy wsparcia transformacji środowiskowej lub przejścia na zrównoważoną gospodarkę (58 proc.). To wyraźna odpowiedź na rosnące wymogi nadzorcze, trendy rynkowe i oczekiwania części klientów.

Dr Tomasz Wałowski

Sądy i trybunały
Sędzia Piebiak może stracić immunitet. Oskarża go były lider KOD
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Konsumenci
Frankowicze mają nowy sposób na banki. Donoszą do prokuratury
Podatki
Ryczałtowcy chcą dzielić biznes, by obniżyć składkę zdrowotną
Praca, Emerytury i renty
Będzie dodatkowa waloryzacja emerytur i rent. Rząd odsłania karty
Materiał Promocyjny
Naukowa Fundacja Polpharmy ogłasza start XXIII edycji Konkursu o Grant Fundacji
Nieruchomości
Mieszkania społeczne. Koniec wyodrębniania na własność