Najnowsze dane dotyczące przedsiębiorczości są zawarte w raporcie ZUS na temat cudzoziemców w polskim systemie ubezpieczeń społecznych w 2024 roku.
W latach 2018–2022 własną działalność prowadziło ok. 3 proc. obcokrajowców, a w 2024 roku odsetek ten wyniósł już 6,2 proc. Oczywiście w latach 2015–2024 zdecydowanie największą grupę spośród ubezpieczonych cudzoziemców stanowili pracownicy (w grudniu 2024 roku – 57,4 proc.) oraz wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej (36,2 proc.). To jednak wzrost prowadzących działalność jest zauważalny.
ZUS: Ilu cudzoziemców na etacie, zleceniu, własnej działalności? Czy są wypychani na samozatrudnienie?
Czy to oznacza, że cudzoziemcy są coraz bardziej przedsiębiorczy, czy może są wypychani z etatu?
Czytaj więcej:
Przychód należny z tej działalności nie będzie mógł przekraczać w żadnym kwartale roku kalendarzowego 225 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Są...
Pro
– Trudno mówić, że zawsze chodzi o wypychanie. Czasami to również samodzielna decyzja osoby, która wykonuje działalność zarobkową i chce zmaksymalizować wysokość wypłaty netto. Oczywiście dzieje się to kosztem utraty części uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Jednak to samo dotyczy polskich obywateli, których motywacje są podobne – mówi Łukasz Kozłowski z Federacji Przedsiębiorców Polskich.
Jak wskazuje ekspert, na podstawie tych danych ciężko zdiagnozować, w ilu przypadkach była to autonomiczna decyzja ubezpieczonego, a w ilu została ona narzucona.
– Trudno też dokładnie określić, jaka część tych działalności to realny biznes – dodaje.
Z danych ZUS wynika też, że firmy znacznie częściej prowadzą cudzoziemcy z krajów UE niż obcokrajowcy spoza Unii (w grudniu 2024 roku odpowiednio 17,3 proc. i 5,8 proc.). Powód?
– Obywatele krajów unijnych znacznie częściej wykonują u nas pracę na stanowiskach specjalistycznych, gdzie zarobki są wysokie, a prowadzenie firmy daje duże możliwości pomniejszenia płaconych podatków i składek. W ich przypadku optymalizacja pod tym kątem jest analogiczna do tej stosowanej przez polskich obywateli. Szybko to się raczej nie zmieni, gdyż cały czas mamy duże dysproporcje w obciążeniach dochodu z umowy o pracę w porównaniu z działalnością gospodarczą – mówi Łukasz Kozłowski.
Czytaj więcej
Zdaniem ekspertów pomysł resortu rodziny nie powinien być rozpatrywany w kategoriach aktualnych potrzeb rynku pracy. Środki na ten cel powinny więc...
Rosną wydatki socjalne na świadczenia cudzoziemców. Jest ich więcej, opłacają składki i mają prawo do świadczeń
Dane pokazują też, że liczba cudzoziemców pobierających zasiłki i świadczenia krótkoterminowe systematycznie rośnie. Nie budzi to jednak niepokoju ekspertów. Nadal środki na ten cel stanowią niewielki odsetek ogółu wydatków na zasiłki i świadczenia krótkoterminowe wypłacane przez ZUS (od 0,5 proc. w 2015 roku do 3,1 proc. w 2024 roku).
– System ubezpieczeń społecznych działa w taki sposób, że z jednej strony płacimy składki, a z drugiej nabywamy prawa do konkretnych świadczeń. W przypadku osób, które przebywają od pewnego czasu w Polsce, jest rzeczą naturalną, że będą m.in. chorować czy rodzić dzieci i w efekcie pobierać świadczenia z tego tytułu. Te wypłaty są im należne z uwagi na partycypację w systemie. Nie są to świadczenia pomocy społecznej – mówi Łukasz Kozłowski.
Jak wskazuje, bilans obecności obcokrajowców aktywnych zawodowo m.in. dla finansów publicznych jest dodatni.
– W dalszym ciągu więcej wpłacają oni do systemu z tytułu składek i podatków, niż z niego otrzymują. Ma to oczywiście związek z tym, że na dużą skalę migracja zarobkowa do Polski odbywa się od ok. dziesięciu lat i obejmuje w większości ludzi w wieku produkcyjnym, którzy przez długi czas będą jeszcze płacić więcej składek, aniżeli korzystać ze świadczeń – dodaje ekspert FPP.
Udział środków poniesionych na wypłaty dla cudzoziemców w ogóle wydatków na poszczególne świadczenia przedstawia poniższa tabela:
| Rodzaj zasiłku/świadczenia | Środki na wypłaty dla cudzoziemców w 2015 r. (w mln zł) | Środki na wypłaty dla cudzoziemców w 2024 r. (w mln zł) | Udział środków na wypłaty dla cudzoziemców w ogóle wydatków na dane świadczenie w 2015 r. (w proc.) | Udział środków na wypłaty dla cudzoziemców w ogóle wydatków na dane świadczenie w 2024 r. (w proc.) |
| zasiłek chorobowy | 41,8 | 479 | 0,4 | 2,6 |
| zasiłek macierzyński | 49,6 | 479 | 0,7 | 4,7 |
| zasiłek opiekuńczy | 3 | 46 | 0,4 | 2,6 |
| świadczenie rehabilitacyjne | 4 | 52 | 0,3 | 1,5 |
