Koszty bezpieczeństwa

Odnosząc stwierdzenie o wysypie pomysłów i braku ich przełożenia na konkrety do sektora bankowego, zauważyć należy, że w zasadzie – w ciągu trwania obecnego kryzysu – nie została wdrożona żadna istotna regulacja ostrożnościowa na poziomie unijnym.

Dyskusja nad wdrożeniem Basel III w postaci pakietu CRD IV trwa już niemal dwa lata i wciąż zasypywani jesteśmy kolejnymi wersjami projektów wspomnianego pakietu.

Z dużym prawdopodobieństwem wystąpi więc opóźnienie wdrożenia pakietu CRD IV w stosunku do pierwotnie zakładanych terminów. Przedłużające się dyskusje i procedury nie służą zaś z pewnością poczuciu ustabilizowania otoczenia regulacyjnego, a ponadto generują dodatkowe koszty.

Unijne projekty

Projekt pakietu CRD IV nie jest oczywiście jedynym kosztochłonnym pomysłem. Ponadto tak naprawdę nie wiadomo, ile będzie on kosztował.

W dokumentach unijnych podaje się bowiem tylko kwotę brakujących funduszy własnych banków (460 mld euro), a to nie są przecież wszystkie koszty, które będzie musiał ponieść sektor bankowy w związku z wdrożeniem pakietu CRD IV. Wśród innych kosztów i nakładów wymienić można m. in. te związane z dostosowaniem sprawozdawczości bankowej, prawa bankowego i procedur wewnętrznych banków, a także systemów informatycznych do wymogów płynących z pakietu CRD IV.

Innymi unijnymi projektami generującymi dodatkowe, często nowe, obciążenia sektora bankowego są:

- wdrożenie koncepcji europejskiego nadzoru bankowego (w ramach unii bankowej), na który to mechanizm będą płaciły podmioty nadzorowane (wysokość opłaty ma być uzależniona od wielkości podmiotu i skali ryzyka przez niego podejmowanego),

- przyjęcie założenia istnienia jednego europejskiego systemu gwarantowania depozytów i systemu resolution – uporządkowanej likwidacji banków (w ramach unii bankowej), co oznacza potrzebę zabezpieczenia setek miliardów euro,

- planowana koncepcja zobowiązania funduszy gwarantujących depozyty do zebrania ex ante środków stanowiących co najmniej 1,5 proc. depozytów (co oznaczałoby potrzebę zgromadzenia niemal 160 mld euro w ciągu dziesięciu lat),

- lansowanie podejścia różnicowania regulacji nadzorczych w zależności od wielkości banku (konieczność osiągnięcia i utrzymania wskaźnika Core Tier 1 na poziomie co najmniej 9 proc. już spowodowała wzrost funduszy własnych banków o 205 mld euro),

- projektowane wdrożenie opodatkowania transakcji finansowych (miałoby to przynieść nawet 57 mld euro wpływów rocznie).

Propozycje rozdziału działalności banków

Wspomnieć można też o konieczności poniesienia, na początku procesu, istotnych kosztów w związku z pomysłem podziału istniejących banków na podmioty zajmujące się tylko działalnością bankową lub działalnością handlową. Podział ten miałby dotyczyć określonych, dużych banków, których zaangażowanie w instrumenty handlowe stanowi 15–25 proc. aktywów lub jest większe od 100 mld euro.

Przedłużające się dyskusje i procedury nie służą z pewnością poczuciu ustabilizowania otoczenia regulacyjnego, a ponadto generują dodatkowe koszty

Ten daleko idący pomysł podziału banków został zaproponowany w opublikowanym 2 października 2012 r. raporcie Erkki Liikanena – prezesa banku centralnego Finlandii, który przewodniczy grupie ekspertów reprezentujących różne interesy, w tym m. in. regulatorów, banków i konsumentów. Raport ten jest równocześnie odpowiedzią na problem istnienia zbyt dużych banków, zaliczanych do ważnych systemowo instytucji finansowych (SIFIs – Systemically Important Financial Institutions).

Z powyższego zestawienia widać, iż wprowadzenie nowych rozwiązań oznacza co najmniej setki miliardów euro nowych obciążeń dla sektora bankowego. Żeby nie ograniczać się tylko do miliardów, wspomnieć można o szacunkach Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Wskazują one, że w najbardziej skrajnym scenariuszu 58 największych europejskich banków będzie zmuszone do końca 2013 r. zmniejszyć swoje aktywa o 4,5 bln dol. (o 12 proc.), w związku z pogarszającą się koniunkturą na świecie.

Zakres i wysokość nowych obciążeń rodzi naturalne pytanie o potencjalne efekty w stosunku do planowanych kosztów. Pamiętać należy też, że podmioty, w tym banki charakteryzują się jakąś granicą wytrzymałości na zewnętrzne obciążenia.

Niemniej nie wiadomo, ile będą wynosiły wszystkie zsumowane obciążenia sektora bankowego w związku z potencjalnym wdrożeniem działań antykryzysowych. Pewne jest zaś to, że utrzymanie sieci bezpieczeństwa po kryzysie będzie droższe niż wcześniej.