Mi­mo spo­wol­nie­nia go­spo­dar­cze­go i spad­ku stóp pro­cen­to­wych ban­ki ra­dzą so­bie le­piej od ocze­ki­wań. Po I pół­ro­czu ca­ły sek­tor od­no­to­wał na­wet nie­znacz­ny wzrost zy­sku net­to (wy­niósł on 8,18 mld zł) w po­rów­na­niu z pierw­szymi 6 mie­się­cami 2012 r., gdy ban­ki za­ro­bi­ły 8,03 mld zł.

We­dług pla­nów na 2013 r. zło­żo­nych do Ko­mi­sji Nad­zo­ru Fi­nan­so­we­go więk­szość ban­ków pla­no­wa­ła zwięk­sze­nie ska­li dzia­łal­no­ści, łącz­nie o 4 proc. Ich pro­gno­zy za­kła­da­ły rów­nież, że wy­nik net­to bę­dzie po­dob­ny jak w 2012 r. (niż­szy je­dy­nie o 0,2 proc. ), przy czym wzrost zy­sku pla­no­wa­ła po­nad po­ło­wa an­kie­to­wa­nych.

Te­raz ana­li­ty­cy pod­no­szą pro­gno­zy dla gieł­do­wych ban­ków. Kil­ka z nich, któ­re już opu­bli­ko­wa­ły wy­ni­ki po II kw. (Mil­len­nium, BZ WBK, BRE Bank czy Pe­kao) mia­ły lep­sze re­zul­ta­ty od ocze­ki­wa­nych. Co istot­ne  – by­ło tak przede wszyst­kich w pod­sta­wo­wych li­niach przy­cho­do­wych. Ana­li­ty­cy DM PKO BP w ra­por­cie z po­ło­wy lip­ca pod­kre­śla­ją, że mi­mo du­że­go spo­wol­nie­nia go­spo­dar­ki pol­ski sek­tor ban­ko­wy wy­ka­zu­je za­ska­ku­ją­cą od­por­ność pod wzglę­dem wy­ni­ków fi­nan­so­wych.

Do­bry wy­nik w 2012

Ubie­gły rok rów­nież za­mknął się wy­ni­kiem lep­szym od ocze­ki­wań. Łącz­nie sek­tor ban­ko­wy za­ro­bił w 2012 r. 15,46 mld zł, za­le­d­wie o 72 mln zł mniej niż rok wcze­śniej. Wśród 32 in­sty­tu­cji z na­sze­go ze­sta­wie­nia tyl­ko 12 mia­ło mniej­szy zysk niż rok wcze­śniej. Stra­tę od­no­to­wa­ły DnB Nord oraz Kre­dyt Bank, któ­ry w stycz­niu br. zo­stał po­łą­czo­ny z BZ WBK. Więk­szość ban­ków zwięk­szy­ła ak­ty­wa, tyl­ko 10 mia­ło je mniej­sze niż rok wcze­śniej.

Trud­ne uwa­run­ko­wa­nia ze­wnętrz­ne zwięk­sza­ły pre­sję na kon­tro­lę kosz­tów. Z da­nych KNF wy­ni­ka, że w ca­łym sek­to­rze wzro­sły one tyl­ko o 4,1 proc., co wy­ni­ka­ło głów­nie ze wzro­stu kosz­tów pra­cow­ni­czych (o 4,8 proc.). W 2012 r. od­no­to­wa­no wzrost ujem­ne­go sal­da od­pi­sów i re­zerw (o 12,8 proc.), w od­róż­nie­niu od dwóch po­przed­nich lat. Wy­ni­ka­ło to przede wszyst­kim z po­gor­sze­nia sy­tu­acji kil­ku du­żych spół­ek sek­to­ra bu­dow­la­ne­go, co do­pro­wa­dzi­ło do sil­ne­go wzro­stu sal­da od­pi­sów na kre­dy­ty sek­to­ra przed­się­biorstw.

Z dru­giej stro­ny na­stą­pił sil­ny spa­dek sal­da od­pi­sów na kre­dy­ty kon­sump­cyj­ne, a tak­że   miesz­ka­nio­we. Jed­no­cze­śnie w 2012 r. do­szło do zmniej­sze­nia tem­pa wzro­stu ak­cji kre­dy­to­wej. Był to sku­tek mniej­szej dy­na­mi­ki kre­dy­tów dla go­spo­darstw do­mo­wych i przed­się­biorstw, pod­czas gdy wzrost po­ży­czek dla sek­to­ra fi­nan­so­we­go i bu­dże­to­we­go był re­la­tyw­nie wy­so­ki. Nie­ko­rzyst­ne zja­wi­ska za­cho­dzą­ce w oto­cze­niu sek­to­ra spo­wo­do­wa­ły, że nie­któ­re ban­ki zde­cy­do­wa­ły się na ogra­ni­cze­nie ska­li dzia­ła­nia i re­struk­tu­ry­za­cję. W efek­cie  licz­ba za­trud­nio­nych w sek­to­rze w 2012 r. spa­dła (o 1,8 tys. osób), ale sieć sprze­da­ży by­ła po­dob­na do sta­nu z 2011 r.

Opti­mum kon­cen­tra­cji

Na ryn­ku mia­ły miej­sce dwie du­że fu­zje: Po­lbank EFG zo­stał prze­ję­ty przez Ra­if­fe­isen Bank Pol­ska, a Kre­dyt Bank przez BZ WBK. Da­ne BZ WBK na ko­niec 2012 r. jesz­cze nie uwzględ­nia­ją po­łą­cze­nia, po­nie­waż fu­zja praw­na zo­sta­ła za­re­je­stro­wa­na w stycz­niu 2013 r.

W tym ro­ku mia­ły miej­sce ko­lej­ne fu­zje. Na po­cząt­ku lip­ca zo­sta­ło za­re­je­stro­wa­ne po­łą­cze­nie FM Ban­ku i Pol­skie­go Ban­ku Przed­się­bior­czo­ści, przy czym oby­dwa mia­ły te­go sa­me­go głów­ne­go in­we­sto­ra i spe­cja­li­zo­wa­ły się w ob­słu­dze przed­się­biorstw. Szy­ku­je się ko­lej­ne po­łą­cze­nie – PKO BP prze­jął Nor­dea Bank Pol­ska. Zgod­nie z har­mo­no­gra­mem akwi­zy­cja po­win­na zo­stać sfi­na­li­zo­wa­na na prze­ło­mie lat 2013 i 2014.

Jed­nak wie­le wska­zu­je na to, że to na ra­zie ko­niec du­żych fu­zji w sek­to­rze. W czerw­cu Urząd Ko­mi­sji Nad­zo­ru Fi­nan­so­we­go  wy­dał ko­mu­ni­kat, w któ­rym jed­no­znacz­nie za­sy­gna­li­zo­wał, że w wa­run­kach wy­so­kiej sta­bil­no­ści i efek­tyw­no­ści kra­jo­we­go sys­te­mu ban­ko­we­go obec­ny po­ziom kon­cen­tra­cji na tym ryn­ku w Pol­sce jest bli­ski opti­mum. Pod­kre­ślo­no przy tym, że z punk­tu wi­dze­nia ry­zy­ka sys­te­mo­we­go oraz bez­pie­czeń­stwa sys­te­mu fi­nan­so­we­go waż­ne jest, że nie ma w Pol­sce ban­ków zbyt du­żych, tj. ta­kich, któ­rych ewen­tu­al­nych pro­ble­mów nie moż­na by­ło­by roz­wią­zać w opar­ciu o do­stęp­ne kra­jo­we in­stru­men­ty za­rzą­dza­nia kry­zy­so­we­go.

Nad­zór wy­dał też dwie istot­ne dla ryn­ku kre­dy­to­we­go re­ko­men­da­cje. Re­ko­men­da­cja T wpro­wa­dza bar­dziej li­be­ral­ne za­le­ce­nia wo­bec kre­dy­tów kon­sump­cyj­nych. Znie­sio­ny zo­stał li­mit mak­sy­mal­nej re­la­cji łącz­nych rat kre­dy­to­wych do za­rob­ków oraz wpro­wa­dza moż­li­wość sto­so­wa­nia uprosz­czo­nych za­sad oce­ny zdol­no­ści kre­dy­to­wej klien­ta. Nie­daw­no zmie­nio­no też za­sa­dy udzie­la­nia kre­dy­tów hi­po­tecz­nych. Re­ko­men­da­cja S uela­stycz­nia ba­da­nie zdol­no­ści kre­dy­to­wej, ale z dru­giej stro­ny wpro­wa­dza wy­móg po­sia­da­nia od przy­szłe­go ro­ku wkła­du wła­sne­go.

Świat pieniądza

W kolejne środy na łamach dodatku „Finanse i ubezpieczenia" publikujemy zebrane przez „Rz" zaudytowane wyniki instytucji finansowych za 2012 r. Takie podsumowania robimy już od ponad 20 lat – pierwszy ranking banków „Rz" ukazał się w 1991 r. Obecny cykl otworzyliśmy 17 lipca, prezentując dane  TFI, 24 lipca przedstawiliśmy wyniki TU majątkowych, a 31 lipca TU na życie. Następne zestawiania pokażą wyniki banków spółdzielczych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, firm faktoringowych, biur maklerskich i firm windykacyjnych.