fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Cywilizacja

Kaukaz podbił Europę

Pochówek kultury grobów jamowych. Czaszka spod Samary pokryta czerwoną ochrą. Fot. Natalia Shishlina
materiały prasowe
Wielkie wędrówki kilka tysięcy lat temu pomieszały ludy i języki naszego kontynentu.

Badania genetyczne dawnych mieszkańców Europy i Azji Środkowej przeprowadził międzynarodowy zespół badaczy (w tym Polacy). Pracami kierował genetyk prof. Morten Allentoft z Duńskiego Muzeum Historii Naturalnej i Uniwersytetu w Kopenhadze.

Badacze analizowali DNA szkieletów wykopanych na dużych obszarach Europy i Azji Środkowej. Sprawozdanie z badań publikuje magazyn „Nature".

– Przeanalizowaliśmy sekwencje DNA 101 ludzi – powiedział prof. Eske Willerslev, dyrektor Centrum Geogenetyky Duńskiego Muzeum Historii Naturalnej. – Wyniki pokazują, że skład genetyczny populacji w Europie i Azji ukształtował się zaskakująco późno – zaledwie kilka tysięcy lat temu.

Najważniejszym okresem dla kształtu populacji dzisiejszej Europy jest epoka brązu (około 5 tys. – 3 tys. lat temu). – Archeolodzy i językoznawcy mieli swoje teorie na temat rozprzestrzeniania się kultur i języków w naszej części świata. A my, genetycy, otrzymaliśmy prawdziwy obraz – powiedział prof. Kristian Kristiansen z Uniwersytetu w Goteborgu. – Siłą napędową naszej pracy było zrozumienie wielkiej ekonomicznej i społecznej zmiany, która miała miejsce na początku trzeciego tysiąclecia p.n.e. obejmującej obszar od Uralu po Skandynawię. Stare neolityczne kultury rolnicze zostały zastąpione przez inne, które postrzegały rodzinę, majątek i osobowość w inny sposób.

Ślady tych wędrówek pozostały czytelne nie tylko w genetyce, ale też w językach.

– Te wydarzenia, które miały miejsce w ciągu zaledwie kilkuset lat, były co najmniej tak istotne, jak kolonizacja obu Ameryk – uważa prof. Kristian Kristiansen.

Wędrówki ludzi epoki brązu poczyniły ogromne zmiany w puli DNA Europejczyków. Po niej radykalnie zmienił się profil genetyczny mieszkańców naszego kontynentu. Do czasów współczesnych nie uległ większym zmianom.

Zmiany na mapie genetycznej rozpoczęły się na początku epoki brązu, około 5 tys. lat temu. Ze stepów na Kaukazie, gdzie występowała kultura grobów jamowych, ludzie w ciągu krótkiego czasu przewędrowali na zachód i dotarli do Europy Środkowej i Północnej. Część dotarła do zachodniej Syberii.

Populacje kultury grobów jamowych w Europie zmieszały się z inaczej zorganizowanymi kulturami epoki kamienia. Wynikiem tych procesów – wedle badaczy – była kultura ceramiki sznurowej. Obraz genetyczny jej przedstawicieli przypomina Europejczyków żyjących dziś na północ od Alp.

Nieco później, ok. 4 tys. lat temu, na Kaukazie pojawiła się kultura Sintaszta – Petrowka. Osiągnęła znaczny postęp technologiczny – wytwarzała nowe rodzaje broni i rydwany bojowe. Szybko rozprzestrzeniła się na Europę. W ekspansji na wschód poprzez Ural dotarła do Azji Centralnej. Ale tam została wchłonięta przez kulturę andronowską.

Skąd naukowcy to wiedzą?

Bo u przedstawicieli tej kultury znaleziono część takich samych genów jak u Europejczyków. Ale te europejskie geny zanikły pod wpływem późniejszego zasiedlania Azji Środkowej przez przybyszy ze wschodniej części kontynentu. Dane uzyskane przez badaczy dowiodły także, że tolerancja laktozy (trawienie mleka) u Europejczyków rozwinęła się później, niż dotąd przypuszczali naukowcy.

– Wcześniej powszechne było przekonanie, że tolerancja laktozy pojawiła się na Bałkanach i na Bliskim Wschodzie wraz z wprowadzeniem rolnictwa w epoce kamienia – powiedział prof. Martin Sikora, także z Duńskiego Muzeum Historii Naturalnej. – Ale teraz widzimy, że nawet pod koniec epoki brązu mutacja genetyczna, która powoduje tę tolerancję, jest rzadkością w Europie. Uważam, że przybyła do Europy z pasterzami kultury grobów jamowych z Kaukazu. Ale powszechna tolerancja laktozy u większości Europejczyków rozwinęła się w znacznie późniejszym czasie.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA