Reklama

Turcja. Susza odsłania skarby sprzed 11 tysięcy lat

Nowe pozostałości archeologiczne, przypominające kultowe kamienne filary w kształcie litery T z Göbekli Tepe, odkryto w prowincji Adıyaman w południowo-wschodniej Turcji po obniżeniu się poziomu wody w zbiorniku przylegającym do Zapory Atatürka.

Publikacja: 31.01.2026 21:10

Zapora Atatürka

Zapora Atatürka

Foto: AdobeStock

Odkrycie, jak zauważają naukowcy, wskazuje na szersze rozprzestrzenienie się wczesnoneolitycznej kultury, która zmieniła postrzeganie pierwszych na świecie monumentalnych miejsc rytualnych.

Cofanie się wody odsłania długo ukryte pozostałości archeologiczne

Struktury te odkryto w pobliżu wioski Kiziloz w dystrykcie Samsat, gdzie cofające się wody zbiornika przy Zaporze Atatürka odsłoniły od dawna ukryte obiekty archeologiczne. Zespoły badawcze z Muzeum Adıyaman wkroczyły na teren wykopalisk i rozpoczęły badania wzdłuż nowo odsłoniętej linii brzegowej.

Czytaj więcej

Twarz sprzed dwunastu tysięcy lat. Nowy rozdział w archeologii

Podczas prac eksperci zidentyfikowali kamienne elementy w kształcie litery „T”, ściśle związane z Göbekli Tepe – słynnym na całym świecie prehistorycznym stanowiskiem archeologicznym w pobliżu Şanlıurfy, którego początki sięgają wczesnego neolitu, około 11 000 lat temu. Göbekli Tepe jest powszechnie uznawane za jeden z najwcześniejszych znanych przykładów monumentalnej architektury wzniesionej przez społeczności łowiecko-zbierackie.

Dowody związane z tzw. „kulturą Taş Tepeler”

Według profesora Sabahattina Ezera z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Adıyaman, cytowanego przez   „Türkiye Today", kamienie można datować na około 11 000 lat temu i są one elementami tej samej tradycji kulturowej, którą obserwuje się w Göbekli Tepe. Wyjaśnił on, że archeolodzy coraz częściej określają tę tradycję mianem „kultury Taş Tepeler” – terminem odnoszącym się do kilku prehistorycznych stanowisk archeologicznych w regionie Şanlıurfy, charakteryzujących się podobnymi kamiennymi filarami i układami rytualnymi.

Reklama
Reklama

Ezer zauważył też, że nowo zidentyfikowany obszar ma ogromne znaczenie, podkreślając, że dwie niewielkie struktury dostarczają już ważnych danych wstępnych. W jednym z nienaruszonych obiektów archeolodzy zaobserwowali płytki dół przypominający basen, otoczony płaskimi kamiennymi płytami, z umieszczonym pomiędzy nimi niewielkim filarem w kształcie litery T, którego układ odzwierciedla rozwiązania znane ze stanowisk kultury Taş Tepeler.

Prace ratunkowe przed ponownym wzrostem poziomu wody

Dyrekcja muzeum podkreśliła, że odkrycie nastąpiło w krytycznym momencie. Zastępca dyrektora muzeum, Mustafa Çelik, powiedział, że formy w kształcie litery T były widoczne bezpośrednio na powierzchni po tym, jak zalegająca nad nimi gleba została zmyta przez powtarzające się wzrosty i spadki poziomu wody w zbiorniku. Pierwotnie artefakty znajdowały się kilka metrów pod ziemią, jednak naturalna erozja związana z funkcjonowaniem tamy doprowadziła do ich odsłonięcia.

Czytaj więcej

Pozostałości świątyni grobowej króla Niuserre odkryte w Abusir

W związku z przewidywanym ponownym wzrostem poziomu wody zespoły prowadzą obecnie prace ratunkowe, mające na celu udokumentowanie i zabezpieczenie struktur przed ich ponownym zatopieniem. Odzyskane artefakty zostały już przeniesione na wystawę w starożytnym mieście Perre – kolejnym ważnym zabytku archeologicznym w regionie Adıyaman.

Archeologia
Wyjątkowe znalezisko w Grecji: Dwa niepozorne przedmioty zmieniają historię ludzkości
Archeologia
Leżały w muzeum przez wiele lat. Naukowcy rozwiązali zagadkę starożytnych grotów strzał
Archeologia
Zaskakujące skamieniałości z Maroka. „Nowe okno na ewolucję człowieka”
Archeologia
Polskie wykopaliska w Gruzji: tajemnicze pochówki sprzed trzech tysięcy lat
Archeologia
To nowy gatunek przodka człowieka? „Kluczowe dla zrozumienia naszej ewolucyjnej przeszłości"
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama