Nowym sędziom TK grozi finansowa próżnia. Kto im będzie płacił?

Pomiędzy konstytucjonalistami trwa spór co do tego, od jakiego momentu osoby wybrane przez Sejm stają się sędziami Trybunału Konstytucyjnego. Czy już od momentu podjęcia uchwały o wyborze, czy dopiero od złożenia ślubowania wobec prezydenta. Wszyscy wybrani 13 marca nowi sędziowie oczekują na zaproszenie do Pałacu Prezydenckiego, jednocześnie jednak stoją na stanowisku, że sędziami TK stali się już z chwilą wyboru przez Sejm.

Zarazem jednak z otoczenia prezydenta płyną sygnały, z których wynika, że odebranie ślubowania od nowo wybranych sędziów, który to obowiązek wynika z ustawy o sędziach TK – wcale nie jest takie pewne. Na marginesie tego istotnego z punktu widzenia ustrojowego zagadnienia, dotyczącego w gruncie rzeczy relacji władz w ramach trójpodziału, jest też kwestia bardziej przyziemna dotycząca wynagrodzeń nowych członków TK. Bo nawiązanie stosunku służbowego sędziego TK następuje właśnie po złożeniu ślubowania. Co prawda rozważane są alternatywne scenariusze dopełnienia tej procedury (np. przed marszałkiem Sejmu czy Zgromadzeniem Narodowym), ale wówczas z kolei nie jest pewne, czy tak złożone ślubowanie będzie respektowane przez prezesa Trybunału Konstytucyjnego Bogdana Święczkowskiego.

Czytaj więcej

Opinie Prawne

Konstytucjonalista: Ślubowanie sędziów TK przed prezydentem to zwyczaj, a nie prawo

Prezydent nie posiada kompetencji do „odebrania” lub „przyjęcia” ślubowania w sensie czynności decyzyjnej. Warunkiem koniecznym jest, aby treść rot...

Sędzia TK może pracować tylko na uczelni

Tymczasem zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, sędzia TK nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia, z wyjątkiem zatrudnienia w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego u jednego pracodawcy, w łącznym wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy pracowników zatrudnionych w takim charakterze. I to, o ile nie utrudnia to pełnienia obowiązków sędziego Trybunału.

Oprócz tego, jak wynika z art. 11 tej ustawy, sędzia nie może też prowadzić działalności gospodarczej, pełnić funkcji w spółkach prawa handlowego, a także posiadać akcji czy udziałów (w ilości większej niż 10 proc.).

– Zawiesiłem działalność kancelarii prawnej i od ubiegłego tygodnia nie funkcjonuję już jako radca prawny – mówi prof. Dariusz Szostek, którego Sejm, wraz z pięciorgiem innych osób wybrał 13 marca na sędziego TK. Prof. Szostek, oprócz pracy na uczelni był też wspólnikiem we wrocławskiej kancelarii Szostek-Bar i Partnerzy. – Obecnie jestem tylko i wyłącznie zatrudniony na Uniwersytecie Śląskim, nie prowadzę żadnej działalności gospodarczej, nie posiadam już żadnych udziałów w żadnych spółkach, ani nie zasiadam w żadnym zarządzie. Jestem jeszcze tylko członkiem Rady Naukowej Instytutu Łączności, ale to jest praca społeczna, a nie zarobkowa – deklaruje prof. Szostek.

Także prof. Marcin Dziurda z Uniwersytetu Warszawskiego, który został nowym sędzią, redukuje liczbę pozauczelnianych aktywności, dostosowując je do wymogów ustawowych. Zrezygnował już z członkostwa w Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, a także wystąpił z wnioskiem o skreślenie z listy radców prawnych. To będzie oznaczać automatycznie rezygnację z funkcji wicedziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie.

 – Okres pomiędzy wyborem a złożeniem ślubowania jest czasem na dokonanie niezbędnych formalności i dostosowanie się do wymogów ustawowych. W moim przypadku oznacza to konieczność rezygnacji z pracy w kancelarii, a także rezygnacji z członkostwa w Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury – mówi prof. Maciej Taborowski, który ma też ból głowy związany z prowadzeniem działalności naukowo-dydaktycznej, bo jest wykładowcą na dwóch uczelniach – w Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytecie Warszawskim. Co prawda na tej ostatniej uczelni prowadzi tylko jedne zajęcia, ale ustawa mówi o pracy w pełnym wymiarze „u jednego pracodawcy”.

Na żadnej uczelni nie wykłada dr Magdalena Bentkowska, która prowadzi praktykę adwokacką. Jest partnerem zarządzającym w kancelarii Synoradzki, Bentkowska i Partnerzy oraz komplementariuszem w kancelarii Bentkowska i Wspólnicy. Pomimo kilkukrotnych próśb o kontakt, nie udało nam się z nią porozmawiać w sprawie jej praktyki adwokackiej. W jej przypadku, ewentualny brak dopuszczenia do orzekania może być najbardziej bolesny finansowo.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Konstytucjonalista: Ślubowanie nowych sędziów TK możliwe tylko przed prezydentem

Dopóki wybrane osoby nie złożą ślubowania wobec prezydenta, dopóty nie obejmą stanowiska sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Nie ma prawnej możliwo...

Czy sędziowie wybrani do TK powinni odejść z sądu? Krystian Markiewicz już nie orzeka, Anna Korwin-Piotrowska jak najbardziej

Wszystko wskazuje na to, że praca na Uniwersytecie Śląskim pozostanie też jedynym zajęciem prof. Krystiana Markiewicza, który na co dzień orzekał w IV Wydziale Odwoławczym Sądu Okręgowego w Katowicach. W tym tygodniu z wokandy spadły wszystkie rozprawy zaplanowane z jego udziałem. – To efekt wybrania mnie na funkcję sędziego TK. Aby nie było jakichkolwiek wątpliwości, zaprzestałem orzekania w sądzie powszechnym, a także będę musiał zrezygnować z członkostwa w Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. To naturalna kolej rzeczy, o czym poinformowałem już na wtorkowym posiedzeniu – mówi nam sędzia Markiewicz.

Co ciekawe, póki co z orzekania nie rezygnuje sędzia Anna Korwin-Piotrowska, która w dodatku nadal pełni funkcję prezesa Sądu Okręgowego w Opolu. – Jestem wybranym sędzią TK, lecz swoje obowiązki będę pełnić do chwili objęcia obowiązków w Trybunale Konstytucyjnym – mówi nam sędzia Korwin-Piotrowska.

A to może rodzić wątpliwości, tak jak miało to miejsce w przypadku Romana Hausera, jednego z trzech sędziów TK, od których przed dekadą ślubowania nie odebrał prezydent Andrzej Duda. Z jednej strony uważał się za legalnie wybranego sędziego TK, co zresztą potwierdził sam Trybunał w sprawie K 34/15, a z drugiej przez cały czas orzekał w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Konstytucjonaliści: Państwo powinno być lojalne wobec sędziów, a ci wobec obywateli

Od kiedy zatem nowi sędziowie TK powinni zaprzestać działalności, których ustawa zakazuje piastunom tego urzędu?

Zdaniem prof. Marka Zubika, sędziego TK w stanie spoczynku, przy odpowiedzi na to pytanie nie można abstrahować od stopnia anarchizacji systemu prawnego w Polsce.

– W normalnych warunkach nowy sędzia TK wie dokładnie, kiedy kończy się kadencja sędziego, którego zastępuje. I już do tego momentu powinien powstrzymać się od działalności, których nie dopuszcza ustawa. Jednak od 2015 r. mamy ten problem, że nawet prawidłowo wybrany sędzia nie może być do końca pewien tego, czy ślubowanie zostanie od niego odebrane. Niemniej jednak od momentu wyboru przez Sejm te osoby powinny się powstrzymać od działalności, które są rażąco sprzeczne ze statusem sędziowskim – mówi prof. Zubik. 

Czytaj więcej

Opinie Prawne

Piotr Szymaniak: Trybunał zrobił unik, ale cieszyć się nie ma z czego

W trwającej 11. rok wojnie o Trybunał Konstytucyjny nadal nie ma przesilenia, które mogłoby zwiastować szybkie zakończenie konfliktu. Zamiast rozpl...

 – Z drugiej jednak strony należy oczekiwać od państwa, by było lojalne wobec swoich funkcjonariuszy i nie może od nich oczekiwać, że będą oni się narażać na sytuację, w których zostaną bez środków do życia, czy ubezpieczenia społecznego. Z tego też powodu, że doszło do nadzwyczajnego zachwiania bezpieczeństwa prawnego, dopuściłbym możliwość, w której ta pozauczelniana działalność jest prowadzona najpóźniej do momentu objęcia urzędu – zastrzega prof. Zubik.