Łączenie postępowań o podział spadku i majątku wspólnego, gdy zmarli byli małżonkami, to częste sytuacje i przedłuża postępowania spadkowe. Co do zasady przed podziałem spadku po małżonkach trzeba ustalić ich udziały w majątku wspólnym. Chyba że oboje już nie żyją — wtedy odpada badanie, czy należały im się nierówne udziały w majątku wspólnym, chyba że to było wcześniej orzeczone.
Czytaj więcej
To, że beneficjent testamentu własnoręcznego radził spadkodawcy, jak należy go napisać, nie dyskwalifikuje jego ostatniej woli z automatu.
Najpierw zmarła matka, a potem ojciec. Dziedziczenie ustawowe i testament
W tej sprawie najpierw zmarła żona i spadek po niej nabyli mąż, syn i córka po 1/3 (według dziedziczenia ustawowego). Kilka miesięcy potem zmarł też mąż i spadek po nim nabył w całości syn na podstawie testamentu, w efekcie jemu przypadło w sumie po rodzicach 5/6 udziału w spadku, a córce 1/6.
Córka wystąpiła o podział spadku i zaproponowała, by brat otrzymał praktycznie wszystkie składniki spadku, w tym spółdzielcze własnościowe mieszkania z wyposażeniem. W zamian syn miał spłacić córkę. Po rozstrzygnięciu sądu córka odwołała się od niego, bo liczyła na większą sumę, niż jej przyznano.
Czytaj więcej
Lekkomyślność rodziców, którzy nie złożyli oświadczenia o odrzuceniu niechcianego spadku przez dziecko to nie błąd, który można naprawić – uznał Są...
Pytanie prawne w sprawie udziału w majątku wspólnym
Rozpatrując jej apelację, Sąd Okręgowy w Koninie powziął wątpliwość, czy w takiej sytuacji nie powinien nastąpić uprzednio lub przynajmniej jednocześnie podział majątku wspólnego zmarłych również wtedy, gdy nie ma podstaw do przyjmowania, aby dochodziło do nakładów czy innych wydatków z majątku wspólnego na majątek odrębny tych małżonków lub odwrotnie. Gdyby się bowiem okazało, że były takie przesunięcia majątkowe, to wynik sprawy dla tych dwojga spadkobierców mógłby być inny.
W uzasadnieniu pytania prawnego do SN sędzia Grzegorz Turlakiewicz wskazał, że uczestnicy tego postępowania nie kwestionowali ustaleń, iż wszystkie składniki majątkowe wchodzące w skład spadku po ich rodzicach były objęte wspólnością małżeńską, która ustała na skutek śmierci matki. Wskazał też, że w orzecznictwie SN ugruntowany jest pogląd, potwierdzony uchwałą SN z 2 marca 1972 r. (sygn. III CZP 100/71), że w wypadku, gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym wspólnością małżeńską, to do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z podziałem spadku przeprowadzenie postępowania o podział majątku wspólnego. Chyba że zapadł wcześniej wyrok rozstrzygający o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o żądaniu zwrotu wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny małżonków lub odwrotnie. To stanowisko uzasadnia się tym, że dopóki nie zostanie przesądzone, jakie udziały mieli spadkodawcy w majątku wspólnym, dopóty nie jest możliwe ustalenie spadku i tego, co ma być dzielone.
Czytaj więcej
Wniosek wierzyciela o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku może przerywać bieg terminu przedawnienia jego roszczenia – uznał Sąd Najwyższy.
Sąd Najwyższy stwierdził, że w takiej sprawie spadkowej uchwała nie jest potrzebna
SN potwierdził to stare stanowisko.
– Dlatego nie ma potrzeby interwencji SN w formie uchwały, tym bardziej że są pewne wyjątki od zasady uprzedniego zbadania udziałów spadkodawców we wspólnym majątku małżeńskim przed podziałem spadku po nich. W przypadku takim jak w tej sprawie, gdy spadkodawcy nie żyją, nie trzeba ustalać nierównych udziałów w ich majątku wspólnym, bo to już jest niemożliwe – wskazał w uzasadnieniu sędzia Paweł Grzegorczyk.
Sygnatura akt: III CZP 28/25
