Zagadnienie to sformułował prezes Izby Karnej SN Zbigniew Kapiński, który stwierdził, że w tej sprawie zapadają rozbieżne orzeczenia i pojawiające się wątpliwości należy rozstrzygnąć.
Kiedy można wznowić postępowanie przed Sądem Najwyższym?
Krótko mówiąc, chodzi o możliwości wznowienia postępowania przed Sądem Najwyższym, które zakończyły się oddaleniem kasacji albo wniosku o wznowienie. Zgodnie z kodeksem postępowania karnego wznowienie prawomocnie zakończonego procesu jest możliwe w konkretnych sytuacjach, w tym: gdy w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, gdy ujawnią się nowe, istotne fakty lub dowody nieznane wcześniej sądowi, świadczące o niewinności lub błędnych ustaleniach, gdy orzeczenie zapadło w wyniku przestępstwa lub doszło do rażących uchybień formalnych.
Poza tym zakończone postępowanie wznawia się z urzędu, jeśli wystąpią tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze jak np. orzekanie przez nieuprawnioną osobę, czy sprzeczność w treści orzeczenia.
Co ważne wznowienie dotyczy wyłącznie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Jak się jednak okazuje nie wszystkie orzeczenia kończące postępowanie umożliwiają staranie się o wznowienie.
Czytaj więcej
Wznowienie postępowania możliwe wyjątkowo – gdy wystąpiły rażące naruszenia.
Sąd Najwyższy oddalił kasację albo wniosek o wznowienie postępowania. Co dalej?
Uzasadniając pytanie prawne prezes Kapiński wskazuje, że w marcu 2023 r. Sąd Najwyższy orzekł, iż orzeczenie o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe. W tej samej uchwale SN stwierdzono też, nie jest możliwie wznowienie samego postępowania o wznowienie zakończonego oddaleniem wniosku. Powołując się na szereg wcześniejszych wyroków SN wskazano, że co prawda wznowienie dotyczy postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, ale chodzi w nim o postępowanie w sprawie procesu.
– Instytucji wznowienia postępowania nie można w ogóle odnosić do prawomocnie zakończonego postępowania o wznowienie. Nie jest zatem możliwe wznowienie samego postępowania o wznowienie, zakończonego uprzednio prawomocnym orzeczeniem sądu o oddaleniu wniosku strony lub o braku podstaw do wznowienia ex officio – podkreślał SN w przywoływanym orzeczeniu wskazując przy tym, że zapatrywanie to należy też odnieść do rozstrzygnięcia o oddaleniu kasacji.
Jeszcze w czerwcu 2023 r. Sąd Najwyższy w innej uchwale sformułował jednak przeciwny pogląd, w którym stwierdził, że postępowanie kasacyjne ma przecież charakter postępowania sądowego, a postanowienie o oddaleniu kasacji niewątpliwie kończy to postępowanie w sposób prawomocny. W rezultacie - zdaniem SN - wznowienie postępowania dotyczy także tych prowadzonych przed tym sądem.
Prezes Zbigniew Kapiński chce jasnej odpowiedzi. Pyta o dopuszczalność wznowienia postępowań przed SN.
Co więcej w szeregu orzeczeń SN wznawiał postępowania wznowieniowe oraz dopuszczał kasacje od postanowienia oddalającego wniosek o wznowienie. Jak podkreśla prezes Kapiński sporne poglądy w tej sprawie są obecne też w doktrynie. Są bowiem głosy, które uznają za niedopuszczalne wznowienie postępowania kasacyjnego. Nie brakuje jednak stanowisk, które taką możliwość uznają.
W przywoływanym czerwcowym orzeczeniu SN zauważył też, że niemożność wznowienia postępowania kasacyjnego w przypadku bezwzględnej przyczyny odwoławczej np. braku podpisu pod postanowieniem skutkowałoby istnieniem w obrocie prawnym orzeczenia z rażącymi wadami prawnymi.
W rezultacie prezes Kapiński zapytał poszerzony skład Izby Karnej czy postanowienie Sądu Najwyższego oddalające kasację albo wniosek o wznowienie postępowania jest prawomocnym orzeczeniem sądu kończącym postępowanie i czy postępowanie kasacyjne albo wznowieniowe zakończone takimi orzeczeniami może być wznowione.
Sygnatura akt: I KZP 5/26
Czytaj więcej
Przepisy dotyczące wznowienia stosuje się odpowiednio do postanowień, od których przysługuje zażalenie. Dotyczy to także postanowień stwierdzającyc...
