To kolejne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego korzystne dla par jednopłciowych, które wnioskowały o dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą, czyli literalnego przeniesienia treści takiego aktu do polskich ksiąg stanu cywilnego.
„Weekendowe małżeństwa”
Przypomnijmy, iż pierwszy, przełomowy wyrok NSA zapadł 20 marca w sprawie Jakuba i Mateusza, którzy wzięli ślub w Berlinie i na co dzień mieszkają w Niemczech. W czwartek 7 maja prawo do transkrypcji wywalczyły trzy kolejne pary. Portal oko.press zwraca uwagę, iż tym razem chodziło o „weekendowe małżeństwa”, jak nazwał je minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. Czyli mieszkały w Polsce, ale za granicę (w tym wypadku do Berlina i na portugalską Maderę) wyjechały jedynie po to, by wziąć ślub.
We wszystkich trzech przypadkach kierownicy urzędów stanu cywilnego odmawiając transkrypcji powoływali się na 107 pkt. 3 ustawy Prawa o aktach stanu cywilnego, zgodnie z którym kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli byłaby ona sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Czytaj więcej
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nakazał przetłumaczenie niemieckiego aktu małżeństwa dwóch mężczyzn i wprowadzenie go do re...
Ocena zgodności transkrypcji a zobowiązania międzynarodowe
Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 maja 2026 r. (sygn. akt II OSK 1075/23, II OSK 2070/23 i II OSK 2073/23) wskazał, że wykładnia zawartej w tym przepisie klauzuli generalnej nie może ograniczać się wyłącznie do odwołania do art. 18 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którymi małżeństwo w polskim porządku prawnym stanowi związek kobiety i mężczyzny. Zdaniem NSA ocena zgodności transkrypcji z podstawowymi zasadami porządku prawnego wymaga również uwzględnienia zobowiązań międzynarodowych Polski, w szczególności art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Powołano się również na wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) w sprawach Formela przeciwko Polsce (skarga nr 58828/12) oraz Andersen przeciwko Polsce (skarga nr 53662/20), w których uznano, że odmowa transkrypcji aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą narusza art. 8 Konwencji gwarantujący poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego. „Okoliczność ta musi być uwzględniona przy wykładni art. 107 pkt. 3 Prawa o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP ratyfikowana umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy nie da się pogodzić z umową międzynarodową. Oznacza to obowiązek takiej wykładni przepisów ustawowych, która pozostaje zgodna z Konwencją oraz orzecznictwem ETPCz” – wyjaśnił NSA.
W konsekwencji NSA uznał, że wykładnia art. 107 pkt. 3 Prawa o aktach stanu cywilnego, uwzględniająca art. 8 Konwencji w rozumieniu przyjętym przez ETPCz, prowadzi do wniosku, że transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego zgodnie z prawem obcego państwa nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd zastrzegł jednocześnie, że dokonanie transkrypcji nie oznacza wprowadzenia do polskiego porządku prawnego instytucji małżeństwa osób tej samej płci, lecz stanowi formę uznania skutków prawnych małżeństwa zawartego zgodnie z prawem obcego państwa, służącą zapewnieniu poszanowania prawa do życia prywatnego i rodzinnego.
Orzeczenia są prawomocne.
Czytaj więcej
Wiele wskazuje na to, że wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE i Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciow...
