Odbudowa Ukrainy: rząd zrobił niewiele, by wesprzeć firmy chcące pomóc

Eksperci rozwiewają mit: polskie firmy nie będą korzystały z nadzwyczajnych ułatwień w ubieganiu się o zamówienia na odbudowę Ukrainy. Nie ma też nowych rządowych gwarancji ubezpieczeniowych.

Publikacja: 12.06.2023 03:00

Minister rozwoju i technologii Waldemar Buda

Minister rozwoju i technologii Waldemar Buda

Foto: PAP/Marian Zubrzycki

Wbrew pierwotnym zapowiedziom, rząd niewiele zrobił dla systemowego wsparcia polskich firm chcących brać udział w odbudowie Ukrainy. Kiedy rok temu, 9 czerwca 2022 r., Ministerstwo Rozwoju i Technologii ogłosiło nabór do programu współpracy ze wschodnim sąsiadem, zgłosiło się ponad 2300 polskich firm. Od tego czasu polskie instytucje, w tym Polska Agencja Inwestycji i Handlu zrealizowały wprawdzie sporo działań informacyjnych (tj. szkoleń, konferencji i spotkań roboczych firm z obu krajów), ale nie poszło za tym wsparcie finansowe ani prawne.

Nieco nadziei mogło rozbudzać podpisane 5 kwietnia br. porozumienie między MRiT a ukraińskim ministerstwem infrastruktury, dotyczące współpracy przy odbudowie Ukrainy.

W tekście tego dokumentu, do którego dotarła „Rzeczpospolita”, obaj ministrowie zobowiązali się m.in. do przekazywania sobie informacji o potrzebach inwestycyjnych Ukrainy i polskich firmach chętnych do uczestnictwa w tych przedsięwzięciach. „Strony będą współpracowały w zidentyfikowaniu mechanizmów wdrażania projektów i przyciągania ich finansowania” – czytamy w dokumencie.

– To jest coś przełomowego, to jest konkret. Mamy tam zagwarantowany dostęp do przetargów, do zamówień, informowania o podejmowanych działaniach w ramach rekonstrukcji, dopraszania nas do gremiów, które będą o tym decydowały – tak treść tego memorandum komentował bezpośrednio po podpisaniu minister Waldemar Buda.

Żadnych preferencji

Czy to porozumienie rzeczywiście zagwarantuje polskim firmom jakiś szczególny dostęp do przetargów i zamówień? Jak zauważa Roman Stepanenko, prawnik i partner w kijowskiej kancelarii Asters, do ukraińskiego prawa dotyczącego działalności gospodarczej już są wdrażane zachodnie standardy dotyczące niedyskryminacji i przejrzystości. – Dotyczy to także reguł publicznych przetargów, w których te kryteria już są spełnione. Oznacza to w praktyce, że wszyscy ich uczestnicy są traktowani jednakowo i żadna firma nie może wygrać przetargu tylko dlatego, że pochodzi z jakiegoś państwa czy regionu – tłumaczy ekspert.

Czytaj więcej

Pomoc Ukrainie z podatkowymi korzyściami i ryzykami

Stepanenko, który specjalizuje się w zagadnieniach partnerstwa publiczno-prywatnego, przyznaje, że chociaż system ukraińskiego sądownictwa wciąż jest w fazie reform i nie jest jeszcze gotowy do swojej roli w systemie praworządności, to jednak pod względem prawa zamówień publicznych wdrożono zarówno nowoczesne prawo, jak też praktyczne narzędzia jego działania.

– Istnieje interaktywna platforma internetowa ProZorro, która umożliwia udział w przetargach i monitorowanie całego procesu zamówień publicznych. W przygotowaniu jest nowa platforma DREAM, która będzie służyła kojarzeniu procesu odbudowy z ofertami przedsiębiorców – wylicza prawnik.

Ukraińskie prawo nie będzie zatem faworyzowało polskich przedsiębiorców w procesie odbudowy. Takich gwarancji nie daje też uchwalona przez ukraiński parlament latem ub.r. ustawa o prawnych i socjalnych gwarancjach dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej znajdujących się na terytorium Ukrainy. Wprawdzie daje ona prawo obywatelom polskim do zakładania przedsiębiorstw na takich samych zasadach, jak obywatelom Ukrainy, ale w ogóle nie dotyczy zamówień publicznych.

Zapomniane ubezpieczenia

O ile ukraińskie prawo nie faworyzuje realnie polskich firm w procesie inwestycji i współpracy gospodarczej, to można było mieć nadzieje na prawne wsparcie przynajmniej z polskiej strony. Otóż w lutym br. MRiT przygotowało projekt ustawy, który miał znacznie rozszerzyć ochronę ubezpieczeniową polskich firm inwestujących w Ukrainie. Według tego projektu Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych miała znacznie rozszerzyć swoja ofertę np. o reasekurację ubezpieczeń transportu towarów w rejony objęte działaniami zbrojnymi. Zresztą według tego projektu rola KUKE miałaby znacznie wyjść poza ubezpieczanie eksportu i objąć np. zakup towarów za granicą, także w związku z przedsięwzięciami odbudowy Ukrainy.

Niestety, rząd wciąż nie przyjął tego projektu i nie skierował go do Sejmu. Tymczasem do końca jego obecnej kadencji pozostało zaledwie kilka miesięcy, na które zaplanowano jedynie cztery posiedzenia.

Opinia dla „Rzeczpospolitej”
Michał Wojciechowski, adwokat w kancelarii Eversheds Sutherland

Dla polskich przedsiębiorców udział w ukraińskich zamówieniach publicznych dotyczących odbudowy kraju byłby wielką szansą na korzystne kontrakty. Pewne nadzieje na łatwiejszy dostęp do przetargów ogłaszanych w Ukrainie stworzyło tu memorandum podpisane przez rządy Polski i Ukrainy 5 kwietnia br. Jednak w praktyce za tymi deklaracjami nie poszło do dziś dalsze wsparcie ze strony polskich władz. Nie powstał system informacji o ogłaszanych ukraińskich przetargach, nie uruchomiono też nowych zachęt ubezpieczeniowych. Polskim przedsiębiorcom planującym działalność na rynku ukraińskim pozostaje na tę chwilę zatem aktywne zainteresowanie przetargami, np. poprzez organizacje gospodarcze działające w Ukrainie.

Wbrew pierwotnym zapowiedziom, rząd niewiele zrobił dla systemowego wsparcia polskich firm chcących brać udział w odbudowie Ukrainy. Kiedy rok temu, 9 czerwca 2022 r., Ministerstwo Rozwoju i Technologii ogłosiło nabór do programu współpracy ze wschodnim sąsiadem, zgłosiło się ponad 2300 polskich firm. Od tego czasu polskie instytucje, w tym Polska Agencja Inwestycji i Handlu zrealizowały wprawdzie sporo działań informacyjnych (tj. szkoleń, konferencji i spotkań roboczych firm z obu krajów), ale nie poszło za tym wsparcie finansowe ani prawne.

Pozostało 89% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Konsumenci
Rzecznik generalny TSUE o restrukturyzacji Getin Banku: ocenić musi polski sąd
Praca, Emerytury i renty
Rząd ma problem z emeryturami. Trybunał wymusił kosztowne zmiany
Prawo dla Ciebie
Miliony z Funduszu bez konkursów. Eksperci są pewni: Ziobro złamał konstytucję
Podatki
Skarbówka będzie łapać już tylko prawdziwych oszustów
Materiał Promocyjny
Jaki jest proces tworzenia banku cyfrowego i jakie czynniki są kluczowe dla jego sukcesu?
Sądy i trybunały
SN dopuszcza piętrowe wyłączenia sędziów
Płace
Ostatnia taka podwyżka pensji. W przyszłym roku czeka nas rewolucja