W pierwszych latach rozpętanej przez Rosję wojny, po nałożeniu zachodnich sankcji, juan szybko zyskał na znaczeniu w rosyjskiej gospodarce i sektorze finansowym. Jego udział w handlu zagranicznym wzrósł do blisko połowy. Chińska waluta stała się też najczęściej wymienianą walutą na giełdzie moskiewskiej i wyprzedziła dolara w depozytach bankowych. Rosyjskie banki zaczęły aktywnie udzielać pożyczek w juanach. Gospodarka Rosji stała się przez to juanozależna.
Rosyjski popyt na juany wzmocnił chiński pieniądz
Według Bloomberg Economics, od 2021 roku Rosja odpowiada za 30-procentowy wzrostu udziału Chin w handlu rozliczanym w juanach. Jednak w czerwcu 2024 roku wszystko tąpnęło. Stany Zjednoczone znacznie rozszerzyły podstawy nakładania sankcji wtórnych na instytucje finansowe i firmy prowadzące interesy z Rosją. Handel między Rosją a Chinami ogarnął chaos. Płatności były w Chinach zamrożone lub opóźniane na wiele miesięcy, przelewy były zwracane, a największe chińskie banki ostatecznie całkowicie zaprzestały współpracy z rosyjskimi kontrahentami.
Czytaj więcej
Zależność Rosji od importu towarów objętych sankcjami, dostarczanych szlakami przez Chiny, osiągnęła 90 proc. Lansowane przez kremlowski reżim zast...
Do tajnych transakcji płatniczych były wykorzystywane małe prowincjonalne banki chińskie, ale z czasem i one odmówiły obsługi rosyjskich transakcji.
Chociaż płatności są dokonywane, żadna metoda nie gwarantuje ich sukcesu, twierdzą firmy logistyczne współpracujące z Chinami. W 2026 roku płacenie dostawcom w Chinach nie będzie prostą transakcją, jak wynika z materiałów dla klientów grupy STA SiberiaTransAsia. Nawet z podpisaną umową i zweryfikowanym kontrahentem rosyjskie firmy borykają się z opóźnieniami w płatnościach, zwrotami pieniędzy i dodatkowymi kontrolami zgodności z przepisami, jak wynika z dokumentów.
Rosja próbowała wykorzystać juana do rozliczeń nie tylko z Chinami, ale także z innymi krajami. Pomimo szybkiego wzrostu handlu z Chinami, udział juana w płatnościach za rosyjski eksport do krajów „przyjaznych” spadł do 20,8 proc., według danych Banku Rosji z czerwca 2026 roku. W ciągu ostatnich dwóch lat zmniejszył się on o ponad połowę: w szczytowym momencie w maju 2024 roku, przed rozszerzeniem wtórnych sankcji przez Stany Zjednoczone, jego udział wynosił 45,2 proc.
Handel w rublach dał zarobić pośrednikom
Z kolei handel w rublach, w których Rosja rozlicza 69,7 proc. eksportu, w porównaniu z około 40 proc. w połowie 2024 roku nie świadczy o internacjonalizacji rosyjskiego pieniądza. To raczej konieczność, która rosyjskich eksporterów bardzo dużo kosztuje. Transakcje rublowe to tak naprawdę serie transakcji realizowanych z wykorzystaniem licznych pośredników, agentów płatniczych i kryptowalut. Kosztuje to eksporterów 15–20 proc. kwoty transakcji.
Wiele mówi się o tym, że juan może zagrozić dolarowi jako globalnej walucie, nie tylko w Rosji, choć kremlowscy propagandyści aktywnie promują ten temat od ostatniej dekady. Jednak juan nie jest w stanie stać się globalną walutą, przynajmniej, dopóki chiński rząd utrzymuje kontrolę kapitału i ograniczenia dla cudzoziemców na chińskim rynku finansowym, podkreśla Bloomberg.
Udział juana w międzynarodowych rezerwach walutowych wzrósł z 1,08 proc. w 2016 r., kiedy MFW zaliczył go do walut rezerwowych, do 2,83 proc. w 2022 r. Następnie zaczął stopniowo spadać, osiągając 1,93 proc. w 2025 r. Obecnie wynosi około 2 proc., w porównaniu z 57 proc. dla dolara amerykańskiego.
Czytaj więcej
Ostatni duży bank Chin, który obsługiwał rosyjskie transakcje, zakończył współpracę z rosyjskimi bankami, osobami i firmami. To efekt wpisania bank...
Pekin aktywnie dąży do internacjonalizacji juana w handlu międzynarodowym. A Rosja początkowo znacząco przyczyniła się do tego procesu, ale później zadała mu potężny cios. Do połowy 2024 roku wartość rosyjskiego eksportu opłacanego w juanach przewyższała wartość dostaw do samych Chin; oznacza to, że Rosja akceptowała chińską walutę, również w przypadku towarów wysyłanych do innych krajów. W lipcu 2024 roku ta „nadwyżka” osiągnęła 5,96 mld dolarów (w przeliczeniu), według obliczeń Bloomberga opartych na danych chińskiej służby celnej i Banku Rosji.
Rosnąca popularność juana, napędzana przez Rosję, sprawiła, że stał się on jednocześnie czwartą co do wielkości transakcji walutą w płatnościach za pośrednictwem międzynarodowego systemu SWIFT, z udziałem 4,74 proc. – po dolarze, euro i funcie brytyjskim. Instytut Petersona ds. Ekonomii Międzynarodowej, który przeanalizował dynamikę wykorzystania juana na świecie, stwierdził: impuls do internacjonalizacji juana, wygenerowany przez sankcje wobec Rosji, stopniowo słabnie.
Do czerwca 2026 roku „nadwyżka” w płatnościach w juanach za rosyjski eksport przekształciła się w „deficyt” w wysokości 3,86 mld dolarów; Oznacza to, że Rosja nie otrzymywała już juanów nawet za dostawy do Chin, nie mówiąc już o innych krajach. W płatnościach SWIFT juan także powrócił do swojej pozycji sprzed wojny na Ukrainie – czyli na piąte miejsce, za jenem japońskim; jego udział wynosi obecnie 3,1 proc.
