Czesi ukradkiem pozbywają się gotówki. W grze jest o wiele więcej niż wygoda płacenia

Serwis rozróżnia przy tym dwie kwestie. Pierwszą z nich są płatności bezgotówkowe, które – jak zauważa – są wygodne i mają wiele zalet. Drugą, niosącą wiele zagrożeń, jest natomiast gospodarka bezgotówkowa. Ogranicza ona wolność i prywatność obywateli, ponieważ każda cyfrowa transakcja pozostawia trwały ślad u pośredników finansowych.

Czechy zmierzają w kierunku gospodarki bezgotówkowej

Chociaż nie jest to rozwiązanie, jakiego chcą osoby korzystające z kart, to Czechy – jak zauważa serwis – coraz bardziej zmierzają w kierunku tego rodzaju gospodarki. Coraz częściej zdarza się bowiem, że w niektórych miejscach można płacić wyłącznie cyfrowo, maleje liczba bankomatów, a urzędy pocztowe i placówki bankowe są stopniowo zamykane.

Tymczasem gotówka pełni funkcje, których pieniądz bezgotówkowy nie jest w stanie zastąpić. „Jest to jedyna forma pieniądza, którą obywatel może posiadać jako bezpośrednie roszczenie do banku centralnego, bez pośrednika i bez ryzyka bankructwa banku. Jest to awaryjny system płatności, który działa bez prądu i sieci” – pisze serwis.

Dodaje, że jest też jedyną formą pieniądza, której nie da się zaprogramować, zablokować ani wyznaczyć daty ważności.

Gotówka jak koło zapasowe w samochodzie

Serwis e15 porównał gotówkę do koła zapasowego w samochodzie. Chociaż zazwyczaj nie jest niezbędna, to gdy pojawia się nagła potrzeba skorzystania z niej, nic nie jest w stanie jej zastąpić. Jako przykłady podał sytuacje, które miały miejsce w 2013 r. na Cyprze i w 2015 r. w Grecji.

Portal wskazał również na wykluczenie z gospodarki bezgotówkowej m.in. części seniorów czy osób, które nie posiadają konta bankowego.

Ponadto zauważył, że wprowadzenie tego modelu gospodarki prowadzić może do ucieczki w waluty obce, kryptowaluty i quasi-pieniądze, takie jak na przykład bony socjalistyczne. To z kolei prawdopodobnie przyczynić może się do rozprzestrzeniania się szarej strefy.

Coraz mniej bankomatów w Czechach

Jak zauważa serwis, ludzie są cały czas zainteresowani posiadaniem gotówki, jednak dostęp do niej jest coraz trudniejszy. Według danych Czeskiego Banku Narodowego, liczba wypłat czeskimi kartami bankowymi spadła ze 158 mln koron czeskich w 2023 r. do 140,4 mln koron w 2025 r. Jednocześnie łączna kwota wypłat pozostała na tym samym poziomie – 922 mld koron. Oznacza to, że średnia kwota wypłaty wzrosła zatem z około 5,8 do 6,6 tys. koron.

Poza tym, jak wynika z tych samych danych, w ostatnim czasie w Czechach po raz pierwszy od 2017 r. liczba bankomatów spadła poniżej 5 000 i cały czas maleje podobnie jak liczba oddziałów banków i urzędów pocztowych.

W zaistniałej sytuacji, zdaniem serwisu, władze nie mogą zalecać obywatelom posiadania rezerwy gotówki na wypadek kryzysu, a jednocześnie biernie przyglądać się pogarszaniu jej fizycznej dostępności. „Szwecja poszła najdalej w kierunku społeczeństwa bezgotówkowego i ostatecznie musiała nakazać bankom zapewnienie dostępności gotówki. Nie chcemy do tego dopuścić” – ostrzega serwis.