Do jakiego sądu kierować pozew o rozwód? Sąd Najwyższy zdecydował

Sąd do którego trafi pozew rozwodowy ma zbadać czy jest właściwy, a jeśli nie to wskazuje ten właściwy lub występuje o to do SN.

Publikacja: 23.04.2024 16:36

Do jakiego sądu kierować pozew o rozwód? Sąd Najwyższy zdecydował

Foto: Adobe Stock

Cała procedura może trwać nawet kilkanaście miesięcy, opóźniając tym samym sprawę rozwodową. A przynajmniej składającemu pozew zależy na w miarę szybkim jej rozpoznaniu. Lepiej więc wcześniej przestudiować tę proceduralną kwestię. Zajął się nią Sąd Najwyższy w jednym z ostatnich orzeczeń.

Gdzie złożyć pozew gdy małżonkowie mieszkają za granicą?

Sprawa dotyczyła małżonków M. mieszkających aktualnie w Niemczech. Mąż skierował pozew rozwodowy do Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu, a ten ostatni przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy celem oznaczenia sądu właściwego (na podstawie art. 45 kodeksu postępowania cywilnego). Przepis ten stanowi, że jeżeli na podstawie regulacji k.p.c. nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej (w tym wypadku konkretnego sądu okręgowego), SN oznaczy sąd, przed którym należy wytoczyć powództwo. O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew.

W przypadku spraw rozwodowych kluczowy jest art. 41 k.p.c. Zgodnie z nim powództwo ze stosunku małżeństwa (a więc nie tylko o rozwód) wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu. To drugie pojęcie nie jest zbyt precyzyjne, łączy się je z miejscem skoncentrowania spraw danej osoby, co naturalnie może nieraz budzić wątpliwości (także sądu). Jeśli w ten sposób nie można ustalić właściwości, to wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej (taka jest ogólna zasada pozywania w cywilnych sprawach spornych), a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.

Czytaj więcej

Sąd Najwyższy o patchworkowej rodzinie: pieniądze na dziecko bez zgody żony

SN wyjaśnił właściwość sądów w sprawach rozwodowych

SN wskazał, że oznaczenie przez Sąd Najwyższy, w trybie art. 45 k.p.c., sądu właściwego do rozpoznania powództwa jest uzasadnione dopiero w razie jednoznacznego stwierdzenia, że nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej sądu ‎na podstawie art. 41 k.p.c..

W przypadku omawianej sprawy małżonkowie aktualnie zamieszkują w Niemczech, ale jednocześnie w uzasadnieniu pozwu oświadczono, że powód posiada w Polsce zwykłe miejsce pobytu i podano stosowny adres.

- W tej sytuacji konieczne jest zweryfikowanie przez sąd okręgowy, czy w tej sprawie nie zachodzą podstawy ustalenia właściwości miejscowej na zasadach ogólnych. W szczególności, czy powód nie posiada miejsca zwykłego pobytu w rozumieniu art. 41 k.p.c., które było ostatnim wspólnym miejscem zamieszkania stron w Polsce. Bez jednoznacznego ustalenia niewystępowania przesłanki zwykłego pobytu (art. 41) nie ma podstaw do oznaczenia sądu właściwego, czyli angażowania SN - wskazał w uzasadnieniu sędzia Marcin Krajewski.

Dodajmy, że wcześniej w innej sprawie SN w tym samym składzie odmówił oznaczenia sądu, gdyż SO zwracając się o to nie tylko nie dokonał niezbędnych ustaleń co do miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu stron sprawy rozwodowej ale nie przedstawił SN uzasadnienia tego wniosku.

Sygn. akt. III CO 183/24

Opinia dla "Rzeczpospolitej"

Anisa Gnacikowska, adwokat zajmująca się sprawami rodzinnymi

Przepisy nie wskazują właściwego sądu dla wszystkich sytuacji osób wszczynających sprawę rozwodową, więc ostatecznie decyduje o tym Sąd Najwyższy. Taka procedura może jednak przedłużyć postępowanie o kilka a nawet kilkanaście miesięcy. W tym czasie strony, często będące w konflikcie nadal są małżonkami, związanymi wspólnością majątkową małżeńską i utrudnione jest uzyskanie zabezpieczenia kosztów utrzymania małoletnich wspólnych dzieci na czas trwania sprawy rozwodowej. Konflikt w tym czasie narasta, a rozwód pozwala na jego uspokojenie. Dlatego występujący z pozwem rozwodowym winien szczególną uwagę poświęcić wyborowi sądu i uzasadnić go, a tym bardziej powinien wyjaśnić dlaczego nie może wskazać sądu właściwego

Cała procedura może trwać nawet kilkanaście miesięcy, opóźniając tym samym sprawę rozwodową. A przynajmniej składającemu pozew zależy na w miarę szybkim jej rozpoznaniu. Lepiej więc wcześniej przestudiować tę proceduralną kwestię. Zajął się nią Sąd Najwyższy w jednym z ostatnich orzeczeń.

Gdzie złożyć pozew gdy małżonkowie mieszkają za granicą?

Pozostało 92% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
ABC Firmy
Nowa usługa w aplikacji mObywatel 2.0. Ministerstwo: to przełom
Aplikacje i egzaminy
Nowa KRS nie zostawia suchej nitki na kandydacie Bodnara na dyrektora KSSiP
Sądy i trybunały
Wznowienie postępowania z powodu "neosędziego"? Sąd nie czuje się związany wyrokiem ws. Wałęsy
Prawo dla Ciebie
Prof. Andrzej Kidyba: decyzja o odsunięciu mnie od zajęć jest skandaliczna
Materiał Promocyjny
Technologia na etacie
Sądy i trybunały
Ujawniono drugi przypadek inwigilowania Pegasusem sędziego w Polsce
Materiał Promocyjny
Jak sztuczna inteligencja może być wykorzystywana przez przestępców cybernetycznych?