Ważny wyrok Strasburga ws. walki ze zmianami klimatycznymi

Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że Szwajcaria, nie wdrażając odpowiednich praktyk i regulacji mających przeciwdziałać zmianom klimatu, naruszyła prawa człowieka. Wyrok jest ważny również dla Polski.

Publikacja: 09.04.2024 20:13

Ważny wyrok Strasburga ws. walki ze zmianami klimatycznymi

Foto: Adobe Stock

Sprawa, w której wypowiedział się we wtorek ETPC, dotyczyła skargi czterech starszych Szwajcarek oraz stowarzyszenia zrzeszającego seniorów z tego kraju. Ich zdaniem niewdrażanie właściwej polityki klimatycznej prowadziło do obniżenia komfortu ich życia, gdyż jako osoby starsze m.in. źle znoszą wysokie temperatury, które są coraz wyższe ze względu na ocieplenie klimatu. Miało to naruszać prawo do życia prywatnego i rodzinnego, gwarantowane w art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez brak zapewnienia odpowiedniej ochrony państwa przed poważnymi konsekwencjami zmian klimatu. Zarzucano też Szwajcarii naruszenie art. 6 EKPC, gwarantującego prawo do sądu – poprzez brak odpowiedniej ścieżki sądowej do dochodzenia takich roszczeń.

ETPC nie uznał legitymacji procesowej seniorek w tej sprawie, gdyż musiałyby one wykazać, że są bezpośrednio dotknięte działaniami bądź zaniechaniami rządu. Uznał jednak skargę stowarzyszenia, jako wniesioną w interesie publicznym.

Wyrok ETPC będzie brany pod uwagę przy ocenie spraw klimatycznych

Dlatego stwierdził naruszenie wspomnianych przepisów konwencji, wskazując, że państwa mają obowiązek przyjęcia regulacji i polityk w celu realizacji zobowiązań wynikających m.in. z porozumienia paryskiego czy ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych ws. zmian klimatu. Tymczasem Szwajcaria ma poważne braki we wdrażaniu takich środków w wyznaczonym czasie.

Trybunał zasądził jednak na rzecz stowarzyszenia jedynie 80 tys. euro tytułem zwrotu kosztów postępowania, jako że nie wnioskowało ono o żadną rekompensatę pieniężną za doznane krzywdy.

– Trybunał w Strasburgu potwierdził, że państwa nie mogą ignorować swoich obowiązków dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, gdyż w ten sposób naruszają prawa podstawowe. – mówi Marcin Stoczkiewicz, dyrektor działu ochrony środowiska organizacji ClientEarth, która złożyła w sprawie „opinię przyjaciela sądu”.

– Wyrok ten z uwagi na ugruntowaną międzynarodową reputację ETPC będzie miał istotne znaczenie jako tzw. niewiążący precedens i będzie brany pod uwagę przy ocenie spraw klimatycznych nie tylko w Europie, ale także przed sądami pozaeuropejskimi, gdy podnoszone będą zarzuty naruszenia praw człowieka – dodaje ekspert.

Wyrok będzie miał znaczenie przy tzw. pozwach klimatycznych w Polsce

Również we wtorek przed tym samym składem Wielkiej Izby stanęły dwie inne podobne sprawy, w których zarzucano Francji i Portugalii naruszenia praw człowieka przez niedostateczną walkę ze zmianami klimatycznymi i niewywiązywanie się z obowiązków redukcji emisji. W pierwszym przypadku skargę uznano za niedopuszczalną ze względu na to, że skarżący nie mieszka już we Francji, nie ma zatem „statusu ofiary” naruszenia praw przez zaniedbania tego kraju. Z kolei w sprawie portugalskiej, w której było ponad 30 skarżących, kilku z nich nie wyczerpało krajowej ścieżki sądowej.

– Wyrok w sprawie szwajcarskiej powinien także zostać wzięty pod uwagę przez sędziów rozstrzygających kilka podobnych spraw, które toczą się przed polskimi sądami. To tzw. pozwy klimatyczne, czyli sprawy czterech osób przekonanych, że Polska nie robi wystarczająco wiele, by walczyć ze zmianami klimatu, które ich bezpośrednio dotykają, jak susze, pożary czy powodzie – mówi Marcin Stoczkiewicz.

Skarga nr 53600/20

Czytaj więcej

Pozwy za "zielone kłamstwa". Firmy nie mogą już uprawiać ekościemy

Sprawa, w której wypowiedział się we wtorek ETPC, dotyczyła skargi czterech starszych Szwajcarek oraz stowarzyszenia zrzeszającego seniorów z tego kraju. Ich zdaniem niewdrażanie właściwej polityki klimatycznej prowadziło do obniżenia komfortu ich życia, gdyż jako osoby starsze m.in. źle znoszą wysokie temperatury, które są coraz wyższe ze względu na ocieplenie klimatu. Miało to naruszać prawo do życia prywatnego i rodzinnego, gwarantowane w art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez brak zapewnienia odpowiedniej ochrony państwa przed poważnymi konsekwencjami zmian klimatu. Zarzucano też Szwajcarii naruszenie art. 6 EKPC, gwarantującego prawo do sądu – poprzez brak odpowiedniej ścieżki sądowej do dochodzenia takich roszczeń.

Pozostało 80% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Prawo dla Ciebie
Prof. Andrzej Kidyba: decyzja o odsunięciu mnie od zajęć jest skandaliczna
Aplikacje i egzaminy
Nowa KRS nie zostawia suchej nitki na kandydacie Bodnara na dyrektora KSSiP
Edukacja i wychowanie
Duże zmiany w szkołach od 1 września 2024 r. Nowacka podpisała rozporządzenie
Prawo w Firmie
Ta ustawa ma chronić przed hakerami ze Wschodu. Firmy i samorządy protestują
Prawo karne
Prokuratura umarza postępowanie w sprawie Lisa. Posłanka: Nieprawdopodobne uzasadnienie