Czy Bogdan Święczkowski jest dziś prezesem TK czy zawieszonym prezesem TK?
Jest zawieszony w funkcjach sędziego, natomiast są też wątpliwości co do tego, czy został prawidłowo powołany na funkcję prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Jedni mówią, że nie jest prezesem, inni, że jest prezesem. Został powołany na funkcję prezesa i w tej funkcji też jest zawieszony.
Panie profesorze, a czy Sąd Najwyższy miał prawo wypowiadać się w sprawie jego zawieszenia?
Nie miał.
Czytaj więcej
Jeśli uznać, że odsunięcie Bogdana Święczkowskiego od kierowania TK odbyło się w trybie „na rympał”, to cofnięcie tej decyzji przez Sąd Najwyższy j...
Dlaczego?
Bo nie ma kompetencji w tym zakresie. W ustawie jest powiedziane, kto ocenia decyzje o zawieszeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. To jest sąd dyscyplinarny, a sąd dyscyplinarny tworzony jest w Trybunale Konstytucyjnym. Zresztą w tej sprawie zastosowano jakąś przedziwną konstrukcję. Proszę zwrócić uwagę, że wszyscy wiemy, w jaki sposób sprawa tego zażalenia trafiła do Sądu Najwyższego. Na samym początku sędzia orzekający w tej sprawie uznał, że to nie jest kompetencja Sądu Najwyższego i odesłał sprawę z powrotem do Trybunału. Następnie została ona ponownie przyjęta, kiedy wypłynęło zażalenie, choć ustawa nie przewiduje takiego zażalenia. Jeżeli jednak takie zażalenie zostało przyjęte, to p. sędzia Maria Szczepaniec, musiała równocześnie uznać, że wcześniejsza czynność pana sędziego Święczkowskiego, który unieważnił wcześniej to zawieszenie swoim własnym zarządzeniem, nie miała znaczenia. Skoro następnie merytorycznie oceniono to zażalenie, to tym samym przyjęto, że jednak do zawieszenia sędziego Święczkowskiego doszło, no bo trudno „uchylić” coś, czego nie ma. Absurd goni absurd.
Sędzia Włodzimierz Wróbel: W sprawie TK zastosowano przepis z czasów Julii Przyłębskiej
Czy sędzia Anna Korwin-Piotrowska legalnie kieruje dziś Trybunałem Konstytucyjnym?
Tak, legalnie kieruje TK jako sędzia o najdłuższym stażu sędziowskim. Ten przepis wymyślił kiedyś ustawodawca za czasów poprzedniej ekipy rządzącej. Stworzył taką figurę sędziego o najdłuższym stażu, który ma więcej kompetencji niż wiceprezes Trybunału Konstytucyjnego. Działo się to za czasów pani Julii Przyłębskiej. Teraz wykorzystano te same przepisy po to, żeby pani sędzia Piotrowska miała umocowanie prawne do kierowania Trybunałem Konstytucyjnym.
Czytaj więcej
Czy uchwała Sądu Najwyższego otwiera drogę do powrotu Bogdana Święczkowskiego na stanowisko prezesa TK? Sędzia SN Michał Laskowski w rozmowie z „Rz...
A sędzia Anna Korwin-Piotrowska ma prawo do zwoływania zgromadzeń ogólnych?
Ma prawo. Wykonuje funkcję prezesa tak, jak mówi to ustawa o Trybunale Konstytucyjnym. Jedną z kompetencji prezesa jest zwołanie zgromadzenia ogólnego, więc je zwołuje. Ta zasada dotyczy także zgromadzenia, które będzie miało za zadanie ocenę wniosku o uchylenie immunitetu sędziemu Święczkowskiemu.
Trybunał Konstytucyjny ma szanse w obecnej sytuacji na normalne działanie?
Na normalne działania to szansy nie ma. To już nawet nie chodzi o to, że są politycy, którzy twierdzą, że obecny Trybunał, jego skład jest niezgodny z konstytucją, chociaż wcześniej sami do tego doprowadzili. Gorzej, że również są organy władzy publicznej, tu myślę o prezydencie, który uważa, że obecni sędziowie Trybunału nie są sędziami i nie mogą orzekać. Czeka nas więc jeszcze sporo różnych zakrętów w tej całej historii. Szansa, jaka się rysuje, jest taka, że Trybunał zacznie wreszcie jakieś sprawy rozpoznawać. Po owocach ich poznamy.
Czy do TK ma prawo wejść komornik? Sędzia Wróbel o zapowiedziach Bogdana Święczkowskiego
Komornik, o którym mówi Bogdan Święczkowski, ma prawo i możliwość wejścia do TK na podstawie uchwały SN z 10 listopada? Tej „odwieszającej” go?
Nie ma. Uchwała nie jest jakimś tytułem egzekucyjnym, nie mówiąc już o tym, że jest wydana poza wszelkim zakresem uprawnień. To troszeczkę tak jakby Sąd Najwyższy właśnie zrobił nas w tym momencie małżonkami, choć nie ma ku temu żadnych uprawnień.
Czytaj więcej
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zakwestionował rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego dotyczące odsunięcia Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja...
Widzi pan szansę na rozwiązanie konfliktów w Trybunale patrząc na to co dziś się dzieje?
„Konflikt” jest pojęciem związanym ze sferą polityki i bardzo silnego zróżnicowania poglądów takich grup politycznych, które nie bazują już na faktach, czy na tym, jak wygląda prawo, ale wsłuchują się w swoich liderów i każde ich słowo uważają za święte. To nie jest przestrzeń do tworzenia takiej wspólnoty politycznej, która ma jakieś wspólne zasady i wspólnie funkcjonuje. Nie jestem tutaj specem, wobec tego na ten temat się nie wypowiadam.
Czym to może się w ogóle skończyć?
Nie wiem. Trybunał zacznie orzekać, więc w związku z tym będziemy mieli zapadające orzeczenia, pewnie dojdzie do zmian w prawie – bo jak jakieś przepisy będą niekonstytucyjne, to przestaną obowiązywać. W tym sensie system prawny będzie się zmieniał. Mam nadzieję, że będzie się zmieniał w kierunku przywracania praworządności. Obecna ekipa rządząca też ma na sumieniu naruszenia konstytucji poprzez stanowienie przeróżnych regulacji dyktowanych populistycznymi motywacjami. Mam nadzieję, że przynajmniej w tym zakresie dojdzie do jakiegoś uporządkowania systemu prawnego.
A jak pan ocenia ustawę tzw. praworządnościową, nad którą parlament zakończył już prace? To dobra droga do tego żeby w końcu wyjść z problemu neo sędziów?
Uważam, że jest to dobra droga. I nie chodzi tu tylko o załatwienie kwestii tzw. neo sędziów, chyba że chodzi nam o to, by wreszcie duża grupa sędziów orzekających w sądach powszechnych odzyskała pełną konstytucyjną legitymację do orzekania. Taka jest przecież istota tej ustawy. Ewentualne negatywne konsekwencje, które są związane z przejściem na inne stanowisko, dotyczą nie jakiejś szczególnie wielkiej grupy sędziów. Chodzi o to, żeby sędzia, wychodząc na salę rozpraw, był pewny swojej konstytucyjnej legitymacji, którą politycy mu odebrali.
Czytaj więcej
W poniedziałek w Belwederze spotkają się przedstawiciele środowisk politycznych, by porozmawiać o sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym. Na spotkaniu...
Zdaje pan sobie sprawę z tego, że ta ustawa najprawdopodobniej nie zostanie podpisana przez prezydenta?
To jest problem politycznej odpowiedzialności polityka, jakim jest prezydent. Ostatnio przypominam sobie cały czas i przypominam też innym, że w myśl polskiej konstytucji prezydent nie jest funkcjonariuszem partyjnym, ma przecież oddać legitymację partyjną. Coś to oznacza. Prezydent nie może być reprezentantem jednej części sporu politycznego czy jednej grupy politycznej – nawet, gdyby miał nie wiedzieć jakie poglądy polityczne. Prezydent wg konstytucji RP nie jest po prostu reprezentantem „swoich” wyborców. Może to jest utopia, ale takie jest założenie polskiej konstytucji. Jak się od tego odchodzi, to już jest trochę „jazda bez trzymanki”. W związku z tym, kiedy pani mnie pyta, czy tę ustawę podpisze obecny prezydent, to mam tylko jedną odpowiedź: prezydent, który działałby w zgodzie z konstytucją, pewnie by chciał, żeby wreszcie zapanował porządek w wymiarze sprawiedliwości. Prezydent partyjny będzie realizował interesy swojego ugrupowania partyjnego. Przypominam, że to właśnie dla partyjnych celów, także dla zapewnienia sobie gwarancji bezpieczeństwa prawnego, skolonizowano przede wszystkim Sąd Najwyższy, ale pewnie w części także sądownictwo powszechne. Stało się to właśnie przez niekonstytucyjne powołania sędziów.
Jak dziś pracuje się w Sądzie Najwyższym pod rządami nowego I prezesa?
Dziwnie. Praca w Sądzie Najwyższym jest przede wszystkim pracą w izbach. Widzę teraz próby podejmowane na poziomie całego Sądu Najwyższego przez osoby, które mają problem z konstytucyjnością swojego powołania, by za wszelką cenę legitymizować swoje działania. Stąd pomysły na uchwały wydawane we własnym gronie przez te osoby. Natomiast w odbiorze zewnętrznym bardzo na tym cierpi autorytet Sądu Najwyższego. Tym bardziej że dochodzą nowe sytuacje, które ten autorytet jeszcze bardziej osłabiają.
Jakie?
Na przykład, kiedy widzimy sędziego Zbigniewa Kapińskiego, powołanego na funkcję I prezesa SN, w limuzynie z panem prezydentem, udającego się po nocach na podbój budynku Trybunału Konstytucyjnego albo zwołującego w ciągu kilku dni zgromadzenie pełnego składu Sądu Najwyższego, żeby orzec korzystnie dla tych, co mają kłopoty ze swoim powołaniem. To dobrze nie wróży.
Czytaj więcej
Trybunał Konstytucyjny został wzięty jako zakładnik politycznej walki. Prawnik wobec tego nieprawnego sporu może jedynie wskazywać możliwe, dopuszc...
Jak pan widzi swoją przyszłość w SN?
Póki jeszcze da się konstytucyjnie działać w ramach Sądu Najwyższego, to staram się wykonywać to, co do mnie należy. Lekarz także nie wycofuje się z pracy w czasach nawet ostrej pandemii, prawnik też nawet w czasach ostrego kryzysu nie może po prostu powiedzieć: „dajcie mi święty spokój” i pójść do domu. Tak więc robię swoje.
