Przedmiotem petycji była zmiana art. 136 regulaminu Sejmu, który stanowi, że w sprawach, o których mowa w art. 132–135 (chodzi tu o sprawy odpowiedzialności dyscyplinarnej o naruszenie obowiązków poselskich oraz o zgodę Sejmu na uchylenie immunitetu), poseł mógł powołać obrońcę spośród innych posłów. Nowelizacja miałaby polegać na dodaniu słów „adwokatów lub radców prawnych”, co pozwoliłoby posłom korzystać z pomocy profesjonalnych pełnomocników.
„W polskim porządku prawnym ugruntowanym standardem jest, że w postępowaniach dyscyplinarnych i immunitetowych obrońcą może być inny przedstawiciel danego zawodu, adwokat lub radca prawny. Art. 136 Regulaminu Sejmu jest prawdopodobnie jedyną polską regulacją, wyłączającą możliwość udziału adwokata lub radcy prawnego w roli obrońcy w sprawach dyscyplinarnych lub immunitetowych” – czytamy w petycji.
Czytaj więcej
Polska rzeczywistość determinuje zachowanie immunitetu formalnego posła – mówi prof. Jacek Zaleśny, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego.
Jej autor – adwokat Robert Pogorzelski – dodaje, że jego zdaniem obecne rozwiązanie jest niezgodne z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, szczególnie w zakresie postępowań immunitetowych.
Przywołany przepis ustawy zasadniczej stanowi, że każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu.
Adwokat lub radca prawny obrońcą posła w sprawach immunitetowych. NRA popiera petycję
Petycja wpłynęła do Sejmu we wrześniu 2024 r., w październiku skierowano ją do Komisji Petycji, a pod koniec grudnia przedłużono czas na jej rozpoznanie. Komisja zajęła się sprawą w czwartek 20 marca. Dzień wcześniej stanowisko w tej sprawie wyraziła Naczelna Rada Adwokacka, wskazując na swojej stronie, że w pełni popiera postulaty zawarte w petycji.
„Proponowana nowelizacja wpisuje się w realizację ustawowych zadań Adwokatury, do których należy niesienie pomocy prawnej w każdej sytuacji, w której profesjonalizm adwokatów może stanowić wsparcie dla stron postępowań. Wprowadzenie możliwości ustanowienia adwokata lub radcy prawnego obrońcą w postępowaniach dotyczących posłów pozwoli na zapewnienie im fachowej i rzetelnej pomocy prawnej, co jest standardem w innych procedurach prawnych obowiązujących w Polsce” – czytamy w stanowisku NRA.
Czytaj więcej
Sejm uchylił immunitet Jarosława Kaczyńskiego w związku z wnioskiem polityka PO Krzysztofa Brejzy. Chodzi o słowa prezesa PiS, które padły na posie...
Konstytucyjna gwarancja prawa do obrony przysługuje w sprawach dyscyplinarnych, ale nie immunitetowych
Na posiedzeniu komisji petycję przedstawiał poseł Marcin Józefaciuk. Przywołał on obszerną opinię sejmowego Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Skupiała się ona na zasadności stosowania konstytucyjnych gwarancji prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym i immunitetowym. W tym pierwszym przypadku, powołując się na liczne orzeczenia TK, biuro stwierdziło, że gwarancje takie należy stosować odpowiednio. Dodało jednak, że ograniczenie możliwości wyboru obrońcy tylko do grona posłów mieści się w takim „odpowiednim stosowaniu”.
Inaczej sytuacja wygląda w sprawach o uchylenie immunitetu, gdyż tam Sejm nie orzeka o winie lub niewinności, a jedynie wstępnie ocenia materiał dowodowy i kontroluje, czy zarzuty nie mają charakteru politycznego. Oznacza to więc, że do spraw tych nie stosuje się gwarancji prawa do obrony z art. 42 Konstytucji RP. W konkluzji Biuro Ekspertyz zaleca utrzymanie obecnego brzmienia regulaminu.
– Nie powinniśmy od razu odrzucać tej petycji. Żądanie wydaje się logiczne i powinno zostać przesłane do komisji regulaminowej – podsumował poseł Józefaciuk.
Komisja Petycji przychyliła się do tego wniosku.
Czytaj więcej
Sytuacja eurodeputowanych, którzy mają lub mogą mieć problemy z prawem, jest zróżnicowana. To stan postępowania karnego zdecyduje o tym, kto i co m...
– Cieszę się, że petycja została przekazana do dalszych prac, mam nadzieję, że Komisja Regulaminowa to podchwyci – mówi adwokat Robert Pogorzelski, autor petycji.
Podkreśla przy tym, że nawet jeśli przyjąć, że konstytucyjna gwarancja prawa do obrony nie odnosi się do spraw immunitetowych, to nie stoi to na przeszkodzie, by takie uprawnienia przyznać, jeśli służą obronie praw i wolności.
– Wprowadzenie takiego prawa mieści się w granicach autonomii Sejmu. Zazwyczaj zresztą w sprawach immunitetowych poseł przedstawia argumenty za swoją niewinnością, a to już ściśle materia dla fachowego obrońcy. Ale wprowadzenie prawa do obrońcy tylko w postępowaniach dyscyplinarnych posłów też byłoby dobrym kompromisem – podsumowuje Robert Pogorzelski.
