Zdaniem RPO Marcina Wiącka, umożliwienie obywatelom wrzucania do urny wyborczej karty do głosowania w kopercie mogłoby pozytywnie wpłynąć na realizację prawa obywateli do udziału w tajnym głosowaniu bez rezygnacji z przezroczystych urn wyborczych. I choć tematem tym RPO zajął się po sygnałach od obywateli, szybko ustalił, że świadomość zagrożeń dla zasady tajności głosowania związanych z wprowadzeniem w 2016 r. przezroczystych urn miał sam ustawodawca. Dlatego w Kodeksie wyborczym dopuścił możliwość wrzucenia przez wyborcę karty (lub kart) do głosowania do urny wyborczej w kopercie. Potem jednak przepisy te zmienione i obecnie nie wskazują na możliwość oddania głosu w kopercie.
Z kopertą do urny: czyja wola
RPO wskazał jednak projekt ustawy sugerujący, że wolą projektodawcy było, aby obywatele nadal mieli prawo wrzucać głosy do urny wyborczej z wykorzystaniem koperty. Z powodu kolejnych nowelizacji Kodeksu nie ma jednak pewności co do aktualnego stanu prawnego w tym zakresie.
Czytaj więcej
Możliwość wrzucania do urny kart do głosowania w kopercie mogłaby pozytywnie wpłynąć na realizację prawa obywateli do udziału w tajnym głosowaniu b...
Dlatego Rzecznik zapytał PKW m.in., czy planowane jest zapewnienie kopert w lokalach. Jest już odpowiedź Sylwestra Marciniaka, przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej na pytanie RPO. Jak wskazał, wola projektodawcy nie ma znaczenia dla wykonywania zadań wyborczych przez poszczególne organy, a podstawą działania jest ostateczna decyzja ustawodawcy.
"Państwowa Komisja Wyborcza stwierdza, że obecnie obowiązujące przepisy prawa wyborczego nie przewidują możliwości korzystania przez wyborców z kopert w trakcie oddawania głosu w lokalu wyborczym. Stanowiłoby to naruszenie procedury głosowania, określonej w Kodeksie wyborczym, a w szczególności w art. 52 § 5 i 6. Tym bardziej Państwowa Komisja Wyborcza nie może zapewnić kopert na karty do głosowania w lokalach wyborczych, ani zobowiązać innych organów lub podmiotów do realizacji tego niewynikającego z przepisów prawa zadania. " - napisał szef PKW.
Koperta naruszyłaby prawo wyborcze
Marciniak dodał, że w ocenie PKW tego rodzaju działanie stanowiłoby naruszenie zasady legalizmu z uwagi na przekroczenie granic obowiązującego prawa. Z kolei wydatkowanie środków publicznych bez podstawy prawnej oraz na inne cele i w innych wysokościach, niż ustalone w ustawie budżetowej lub planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych, stanowiłoby naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Sylwester Marciniak wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym Kodeksem wyborczym tajność głosowania zapewnia się przez przygotowanie w lokalu wyborczym odpowiedniej liczby łatwo dostępnych miejsc umożliwiających każdemu wyborcy nieskrępowane zapoznanie się z kartą do głosowania oraz jej wypełnienie w sposób niewidoczny dla innych osób (z art. 52 § 5a), a także poprzez zobowiązanie wyborców do wrzucania karty do urny wyborczej w taki sposób, aby strona zadrukowana była niewidoczna (art. 52 § 6).
