Mamy najnowszy sondaż o ustawie SAFE. Miażdżąca przewaga zwolenników podpisu

To być może najważniejsza decyzja, którą będzie musiał podjąć prezydent Karol Nawrocki od momentu objęcia urzędu.  SAFE to unijny instrument, który umożliwia finansowanie modernizacji sił zbrojnych na 43 miliardy euro w formie długoterminowej pożyczki. Ustawa przeszła już przez Senat, a jego poprawkami w tym tygodniu zajmie się Sejm. 

Z sondażu IBRiS dla „Rzeczpospolitej” wynika, że blisko 60 proc. badanych jest za tym, by prezydent ustawę podpisał. Przeciwnego zdania jest 29,8 proc. badanych. Sondaż przeprowadzono – co istotne – w dniach 13-14 lutego, czyli jeszcze przed pełnym „rozkręceniem się” publicznej debaty na ten temat i  ubiegłotygodniową decyzją Sejmu. 11,9 proc. badanych nie miało w tej sprawie zdania.  

Przeciwko ustawie SAFE jest opozycja, w tym przede wszystkim PiS. – Donald Tusk rzucił wszystkie siły żeby także z tego tematu uczynić piekło wojny polsko-polskiej. Tymczasem to kwestia merytorycznej odpowiedzi na pytanie, czy ta pożyczka jest dobra dla Polski. Nie jest, bo na podobnych warunkach można pożyczyć pieniądze samodzielnie bez kamieni milowych, czy sztucznego ograniczenia puli dostawców – mówi Marcin Ociepa, były wiceszef MON.

Czytaj więcej

Modernizacja Sił Zbrojnych

To reakcja Donalda Trumpa na SAFE? Dla Polski może to być dobra wiadomość

Prezydent Donald Trump zmienia zasady sprzedaży amerykańskiej broni za granicę, wprowadzając m.in...

Politycy strony rządowej podkreślają z kolei, że SAFE jest potrzebny naszym siłom zbrojnym. I najlepiej, by te pieniądze pojawiły się jak najszybciej. – Wojna za naszą granicą jest tu i teraz. Dozbrajać się potrzebujemy tu i teraz. To aż 180 mld złotych na zbrojenia teraz, nie za kilka lat. Wojskowi decydowali na co wydać te pieniądze. Będą pracowały w polskiej gospodarce. Zakłady zbrojeniowe mają szanse stać się najlepszymi w Europie. Wojsko chce i potrzebuje tych pieniędzy – mówi w rozmowie z „Rzeczpospolitą” minister Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, pełnomocnik rządu ds. SAFE. 

Spór o SAFE. Donald Tusk o „zakutych łbach”. Jarosław Kaczyński namawia do weta 

Poprawki Senatu do ustawy wprowadzającej SAFE trafią, jak już wspomniano, w tym tygodniu do Sejmu. Później nad uchwaloną ustawą pochyli się prezydent, który zgodnie z Konstytucją będzie miał 21 dni na podjęcie w tej sprawie decyzji.

A budzi ona ogromne emocje. W poniedziałek premier Donald Tusk odwiedził Hutę Stalowa Wola (HSW), która ma być jednym z beneficjentów programu SAFE. „Dotarło, zakute łby?” – mówi premier w klipie zwracając uwagę na 20 mld zł, które trafią do HSW. Było to też nawiązanie do sobotniej konwencji PiS o bezpieczeństwie, która odbyła się właśnie w Stalowej Woli.

PiS (chociaż nie w całości) głosowało w Sejmie przeciwko projektowi. 

Prezydent znajduje się więc pod presją z obydwu stron. Jego dylemat jest jeszcze bardziej wyraźny, gdy spojrzymy na szczegóły badania IBRiS dla „Rzeczpospolitej”. Wynika z nich, że 59 proc. wyborców opozycji (definiowanych jako PiS, Konfederacja oraz Partia Razem) jest za tym, by prezydent nie podpisywał ustawy. Z kolei co trzeci (33 proc.) opowiada się za tym, by ją podpisał. I odwrotnie: 92 proc. wyborców koalicji rządzącej jest za podpisem.

To wszystko sprawia, że dylemat prezydenta jest spory.  Bo przeciwko SAFE, jak można było już wielokrotnie usłyszeć, jest PiS i Konfederacja. Prezes PiS Jarosław Kaczyński wprost stwierdził, że prezydent powinien ustawę zawetować, a PiS zbudowało wokół tego swoją polityczną opowieść w ostatnich dniach.

– Z perspektywy mediów społecznościowych temat SAFE jest dziś jedynym realnie żywotnym wątkiem, który utrzymuje spoistość PiS w sieci – mówi nam Michał Fedorowicz, szef kolektywu analitycznego Res Futura. – To jedyny temat z ostatnich miesięcy, w którym partii udało się skutecznie zaangażować  w jego dystrybucję  własnych wyborców.

W odróżnieniu od sondaży, w telefonach polityków PiS widać niemal wyłącznie sprzeciw wobec SAFE. Z danych wynika, że presja na Pałac Prezydencki w sprawie weta dynamicznie rośnie. Sytuacja przypomina 2017 r. i weto Andrzeja Dudy do ustaw sądowych – z tą różnicą, że dziś protestują wyborcy prawicy. Role się odwróciły. Z perspektywy narracyjnej w social media prezydent Nawrocki musi się liczyć z tym, że brak weta zostanie odebrany jako zdrada ideałów i może de facto zresetować jego prezydenturę – dodaje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Fedorowicz.

Dylemat Karola Nawrockiego. Czy w sprawie SAFE zdecyduje stanowisko związkowców? 

Politycy PiS, z którymi rozmawialiśmy, są zdania, że komunikacyjne starcie o SAFE jest dalekie od rozstrzygnięcia. I że wszystkie strony w tej sprawie będą wykorzystywać ciągle nowe argumenty. Politycy PiS zwracają np. uwagę, że Pałac Prezydencki zdecydował już wiele dni temu, że SAFE będzie jednym z tematów posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego, które odbyło się w ubiegłym tygodniu. Po tym posiedzeniu zarówno w kuluarach, jak i publicznie, politycy związani z Pałacem Prezydenckim przyznawali, że nie wszystkie ich wątpliwości zostały rozwiązane. 

Prezydentowi zależało zwłaszcza na jednej z poprawek, którą przyjął Senat – o tym, że spłata pożyczki nie będzie wliczała się do budżetowego limitu wydatków obronnych.

Ale to nie koniec wątpliwości. Co na dylematy Karola Nawrockiego mówi jego administracja? Z naszych rozmów wynika, że prezydentowi zależało, by SAFE był monitorowany poprzez specjalny Komitet Sterujący. To z uwagi na ogrom wydatków w SAFE na armię i konieczność zachowania transparencji w tej sprawie. Tym bardziej, że czas realizacji jest dość krótki.

Zgodnie z propozycjami, Komitet Sterujący miałby składać się m.in. z przedstawicieli Pałacu Prezydenckiego, jednak takich zapisów w obecnej wersji ustawy nie ma. Z naszych rozmów wyłania się też obraz sytuacji, w którym nadal wszystkie opcje są na stole. 

Czytaj więcej

Polityka

Program SAFE i mechanizm warunkowości? Sławomir Cenckiewicz ostrzega przed „bronią atomową”

– Chcieliśmy jeszcze dwóch-trzech istotnych zmian – powiedział szef BBN Sławomir Cenckiewicz, kom...

Ważne dla prezydenta może być stanowisko związkowców, w tym lidera NSZZ „Solidarność” Piotra Dudy. W swoim komentarzu dla portalu „Wszystko Co Najważniejsze” dobrze zorientowany w sytuacji na prawicy Jan Maria Rokita zauważył, że związkowcy ze zbrojeniówki popierają SAFE, co też potwierdzają nasze informacje uzyskane od osób związanych z PiS. To stawia prezydenta – pozostającego w dobrych relacjach z szefem całej Solidarności Piotra Dudą – w jeszcze bardziej skomplikowanej sytuacji.

A co jeśli prezydent ustawę zawetuje? Czy program będzie realizowany bez podpisu prezydenta? – Bez podpisu prezydenta program nie zostanie zrealizowany w pełnej skali. Będzie mniej czasu i mniej możliwości. Nie będzie jak wesprzeć policji, straży granicznej, SOP ani projektów infrastrukturalnych. A to aż 10 miliardów złotych – przekonuje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Sobkowiak.