Z tego artykułu się dowiesz:
- Jakie są zasady przyznawania Nagrody Sacharowa przez Parlament Europejski?
- Dlaczego Andrzej Poczobut i Mzia Amaglobeli zostali wyróżnieni tą nagrodą w 2025 roku?
- Jakie stanowisko zajmuje Parlament Europejski w sprawie więźniów politycznych na Białorusi i w Gruzji?
- Kto w przeszłości otrzymywał Nagrodę Sacharowa
Decyzję w środę ogłosiła przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola. „Nagroda im. Sacharowa za Wolność Myśli za rok 2025 trafia do Andrzeja Poczobuta z Białorusi oraz Mzii Amaglobeli z Gruzji. Odwaga tych dziennikarzy, którzy mimo więzienia zabierają głos przeciwko niesprawiedliwości, stanowi potężny symbol wolności i demokracji.” - przekazała.
- Przyznając tegoroczną Nagrodę Sacharowa za Wolność Myśli Andrzejowi Poczobutowi z Białorusi oraz Mzii Amaglobeli z Gruzji, oddajemy hołd dwóm dziennikarzom, których odwaga jest światłem nadziei dla wszystkich, którzy odmawiają milczenia. Oboje zapłacili wysoką cenę za mówienie prawdy w obliczu władzy, stając się symbolami walki o wolność i demokrację. Parlament stoi po ich stronie oraz po stronie wszystkich, domagających się wolności - mówiła.
Parlament Europejski nagradza dziennikarzy. Andrzej Poczobut i Mzia Amaglobeli „zapłacili wysoką cenę za mówienie prawdy”
Andrzej Poczobut został w lutym 2023 roku skazany przez sąd w Grodnie na osiem lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Zarzuty wobec niego obejmowały „wzniecanie nienawiści”, „działalność terrorystyczną”, a także „nawoływanie do działań skierowanych na wymierzenie szkody bezpieczeństwu narodowemu Białorusi” i „podżeganie do wrogości narodowej, religijnej i innej”.
Czytaj więcej
W imieniu Związku Polaków na Białorusi poprosiłam prezydenta Aleksandra Łukaszenkę o uwolnienie Andrzeja Poczobuta – mówi „Rzeczpospolitej” Andżeli...
Proces i wyrok mają wyraźny charakter polityczny, a Poczobut jest uznawany za więźnia politycznego przez organizacje praw człowieka. Od marca 2021 roku przebywa w areszcie i obecnie odbywa karę w kolonii karnej nr 1 w Nowopołocku, jednym z najcięższych więzień na Białorusi, gdzie spotkały go dodatkowe kary, m.in. pobyt w karcerze i izolatce. Jego kontakt z rodziną i adwokatami jest utrudniony, a stan zdrowia pogarsza się. Polskie władze i międzynarodowe organizacje domagają się jego bezzwłocznego uwolnienia.
- Andrzej Poczobut odmówił milczenia. Walczy o wolność Białorusi, Europy Wschodniej i Europy Zachodniej. Walczy o wolność Waszą i naszą i płaci za to wysoką cenę. Jest wzorem moralnym i politycznym demokratycznej Białorusi. Jest także wzorem dla Europy – powiedział Andrzej Halicki, przewodniczący delegacji PO-PSL w Parlamencie Europejskim i współinicjator kandydatury Poczobuta.
- Przyznając Nagrodę Sacharowa Andrzejowi Poczobutowi, Parlament oddaje cześć jego odwadze i – miejmy nadzieję – przyczynia się do jego uwolnienia. Za jego życie osobiście odpowiada dyktator Aleksandr Lukaszenka i jeśli Poczobutowi coś się stanie to Łukaszenka osobiście odpowie za to przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Andrzej Poczobut to wzór dla dziennikarzy, dla Polaków i Europejczyków. Dyktator może zabrać Andrzejowi wolność fizyczną, ale nie złamie jego odwagi i sumienia, i to Łukaszenkę boli najbardziej. Dlatego Poczobut jest jego wrogiem numer jeden, a dla Europejczyków przypomnieniem czym są ideały i wartości europejskie - dodał.
Mzia Amaglobeli jest gruzińską dziennikarką i dyrektorką internetowych portali informacyjnych Batumelebi i Netgazeti. W styczniu 2025 roku została aresztowana za udział w antyrządowych protestach w Gruzji. W sierpniu została skazana na dwa lata więzienia z powodów politycznych. Jako pierwsza kobieta–więzień polityczny w Gruzji od czasu uzyskania przez kraj niepodległości i obrończyni wolności słowa, Amaglobeli stała się symbolem prodemokratycznego ruchu protestacyjnego w Gruzji, sprzeciwiającego się reżimowi partii rządzącej „Gruzińskie Marzenie” po kontrowersyjnych wyborach z października 2024 r.
W czerwcu Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której wzywa do natychmiastowego uwolnienia Amaglobeli. Potępiono „systematyczne ataki reżimu Gruzińskiego Marzenia na instytucje demokratyczne, opozycję polityczną, niezależne media, społeczeństwo obywatelskie i niezawisłość sądownictwa”.
Czytaj więcej
Młodzi wciąż protestują w Tbilisi i Batumi. Rządzący wiążą duże nadzieje z Donaldem Trumpem. – Gruzińskie Marzenie może się przeliczyć, bo zacieśni...
Nagroda im Sacharowa
Parlament Europejski wręcza Nagrodę im. Sacharowa wraz z kwotą 50 tys. euro na uroczystym posiedzeniu plenarnym w Strasburgu odbywającym się pod koniec roku. Każda grupa polityczna Parlamentu może nominować kandydatów, podobnie jak indywidualni posłowie (wymagane jest poparcie co najmniej 40 posłów dla danego kandydata). Kandydatury prezentowane są w trakcie wspólnego posiedzenia Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji Rozwoju oraz Podkomisji Praw Człowieka, których członkowie wyłaniają w głosowaniu trójkę finalistów. Ostatecznie laureata lub laureatów wyłania Konferencja Przewodniczących - organ PE, którym kieruje przewodniczący PE, złożony z przywódców wszystkich grup politycznych reprezentowanych w Parlamencie, co nadaje nagrodzie prawdziwie ogólnoeuropejski charakter.
Podczas pierwszej edycji nagroda trafiła do Nelsona Mandeli i (pośmiertnie) do Anatolija Marczenki. W 2024 roku nagrodę otrzymała Maria Corina Machado (wraz z innym wenezuelskim opozycjonistą Edmundo Gonzálezem Urrutią), tegoroczna laureatka Pokojowej Nagrody Nobla.
