Niemcy przyzwyczaiły Europę do tego, że są oazą stabilności. Degrengolada w sondażach w ciągu paru miesięcy poparcia dla CDU/CSU, ugrupowania, które uczestniczyło w większości rządów powojennych Niemiec, wywołała szok. A perspektywa powstania po raz pierwszy w RFN słabej, trzypartyjnej koalicji bez jasnego kierunku w polityce unijnej wywołuje u partnerów Niemiec zaniepokojenie.

Owszem, na południu Europy nikt nie zapomniał, że Berlin narzucił mordercze oszczędności w trakcie kryzysu finansowego sprzed dekady, doprowadzając do pauperyzacji znacznej części społeczeństwa. A szok wywołany próbą narzucenia przez Merkel systemu podziału migrantów nie został w Europie Środkowej w pełni przezwyciężony.

Jednak dziś staje się jasne, że nie ma komu zastąpić pani kanclerz. Emmanuel Macron, który zawiódł jako reformator Francji i jest przez to mało wiarygodny, staje przed trudną walką o reelekcję z Marine Le Pen. Gdy sondaże dają kandydatce skrajnej prawicy w drugiej turze wyborów prezydenckich 45 proc. poparcia, trudno mówić, że Paryż może być ostoją integracji.

Czytaj więcej

Angela Merkel odchodzi na emeryturę po 16 latach kanclerzowania
Jerzy Haszczyński: Co nam Niemcy wybiorą

Bohaterem Brukseli jest premier Włoch Mario Draghi. Jednak ugrupowania popierającej go koalicji, szczególnie te po prawej stronie, tylko czekają na potknięcie byłego szefa Europejskiego Banku Centralnego. A wszystko wskazuje na to, że w wyniku przedterminowych wyborów władzę w Rzymie przejęłyby mocno sceptyczne wobec Unii siły. Na czele Hiszpanii stoi z kolei mniejszościowy rząd, który musi się liczyć z katalońską irredentą. Siły na przewodzenie Unii nie ma.

Wszystko to dzieje się w wyjątkowo trudnym dla Wspólnoty momencie. Za jej wschodnią granicą Putin pręży muskuły. Biden poświęca sojusz z Francją, byle powstrzymać chińską potęgę. Unię z coraz większą siłą będzie zalewała migracyjna fala. A autorytarne tendencje w Polsce i na Węgrzech grożą rozbiciem zjednoczonej Europy.

Czytaj więcej

Kandydaci na kanclerza. Od lewej: Olaf Scholz (SPD), Armin Laschet (CDU/CSU), Annalena Baerbock (Zie
Partyjny wyścig obietnic klimatycznych przed wyborami w Niemczech

W tej sytuacji najbardziej optymistyczny scenariusz zakłada, że Wspólnota będzie bezwolnym świadkiem amerykańsko-chińskiej rywalizacji. Ale możliwa jest też groźna ewolucja: ku nacjonalistycznej rywalizacji krajów UE, która w historii Europy już tyle razy kończyła się tragedią.