Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa proponuje, by po 20 latach nie wolno było podważać decyzji wywłaszczeniowych. Dlatego zamierza znowelizować ustawę o gospodarce nieruchomościami.

– W ten sposób chcemy poprawić bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami – mówi Tomasz Żuchowski, wiceminister infrastruktury i budownictwa.

Tysiące działek

Zdaniem prawników zmiana obejmie głównie duże miasta.

– W czasach PRL na ich terenie tysiącom właścicieli zabierano działki, przede wszystkim pod budownictwo mieszkaniowe, ale i pod drogi, parki czy szpitale. Nie zawsze później na nich budowano zgodnie z celem wywłaszczenia – mówi Maciej Obrębski, adwokat. – Teraz, po latach, kwestionowana jest skuteczność wywłaszczenia tych nieruchomości – dodaje.

Sam prowadzi taką sprawę. Dotyczy nieruchomości zabranych w Bydgoszczy pod budowę bulwaru nad Brdą.

– Działki moim klientom zabrano kilkadziesiąt lat temu, ale nigdy na nich deptaku nie wybudowano – mówi.

Dobry kierunek

Projekt przewiduje więc, że jeżeli od dnia, w którym decyzja wywłaszczenia stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, nie wolno jej podważać, nawet gdy celu, pod jaki wywłaszczono grunt, nigdy nie zrealizowano albo wybudowano w tym miejscu kompletnie co innego. Dziś takiego ograniczenia w prawie nie ma. Art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami mówi zaś jasno: jeżeli państwo lub gmina zabrały nieruchomość na określony cel publiczny, powinny zacząć go realizować w termie siedmiu lat od daty wywłaszczenia, a zakończyć w ciągu dziesięciu lat. Jeżeli nie będą trzymać się tych dat, uznaje się nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia i wolno domagać się jej oddania.

– To dobra zmiana. 20 lat to wystarczająca ilość czasu na wystąpienie o zwrot nieruchomości. Nie można się przecież domagać zwrotu w nieskończoność. Pod warunkiem jednak, że wywłaszczony otrzymał adekwatne odszkodowanie za nieruchomość – mówi Rafał Dębowski.

Co ze starymi sprawami

Projekt przewiduje okres przejściowy. -Osoba, która chce ubiegać się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, musi złożyć wniosek w tej sprawie w ciągu sześciu miesięcy liczonych od dnia ogłoszenia noweli w Dzienniku Ustaw. Dzięki temu, w jej wypadku, nie będzie się brało pod uwagę przesłanki upływu 20 lat. Podobnie będzie ze sprawami rozpoczętymi, a nie zakończonymi ostateczną decyzją – mówi Małgorzata Świątczak, zastępca dyrektora Zespołu Prawa Cywilnego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. –Do nich nie będzie się stosowało nowych przepisów. - dodaje.

– To bardzo dobre rozwiązanie. Znacznie lepsze od proponowanych w projekcie ustawy reprywatyzacyjnej, w której umarza się postępowania w toku – mówi mec. Obrębski.

etap legislacyjny: uzgodnienia publiczne

Mirosław Gdesz - prawnik specjalizujący się w sprawach

Moim zdaniem ustawodawca powinien wprowadzić jednak termin przedawnienia. W Wielkiej Brytanii decyzje wywłaszczeniowe przedawniają się po 25 latach, dlaczego by nie wprowadzić podobnego terminu w Polsce? Jak bowiem sprawiedliwie ocenić po 40 latach, czy wywłaszczenie nieruchomości przeprowadzono w zgodzie z ówczesnymi procedurami, czy nie? Poza tym rozmywa się sens naprawiania krzywd sprzed 40 lat. I w prawie cywilnym, i w prawie karnym tego typu sprawy już dawno by się przedawniły. Przecież osoba, która nabyła nieruchomość w dobrej wierze od gminy czy Skarbu Państwa, nie jest niczemu winna. Skąd ma wiedzieć, że jej blok stoi na gruncie, który 50 lat temu gmina zabrała komuś innemu, i to z naruszeniem prawa?