[srodtytul]Magdalena Ślusarska, historyk kultury, UKSW[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Stanisław Srokowski „Ukraiński kochanek” (Arcana)
– piękna w swym tragizmie opowieść o końcu świata Kresów. Narracja fabularna misternie splata się z wstrząsającym opisem rzeczywistości historycznej. Bohaterowie, ich uczucia i godność ludzka, ich system wartości zostają zmiażdżeni przez machinę dziejów. Ale „duch” historii ma wyrazistą twarz, twarz innego człowieka.
[b]Literatura faktu[/b]
„Rzeczpospolita państwem wielu narodowości i wyznań. XVI – XVIII wiek”(DiG)
– rzecz obrazująca sytuację prawnoadministracyjną, społeczną, kulturową oraz wojskową Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego dokumentując specyfikę i złożoność państwa szlacheckiego
[srodtytul]Andrzej Nowak - historyk, profesor UJ[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
[srodtytul]Jarosław Marek Rymkiewicz „Kinderszenen” (Sic!) [/srodtytul]
– autor znowu miesza w narodowej kadzi – żeby nie wystygło. Jak Słowacki z konfederatów barskich w „Księdzu Marku”, tak Jarosław Marek w „Kinderszenen” z powstańców warszawskich, z ich trupów tworzy groźny wykrzyknik i znak zapytania – do nas skierowane. Czy jeszcze chcecie, Polacy, być wolni!?
[b]Literatura faktu[/b]
Maria Zadencka „Obrazy suwerenności” (IBL PAN)
– znakomita slawistka z Uniwersytetu w Sztokholmie zobaczyła w naszej literaturze coś, czego nikt nie dostrzegł: próby odpowiedzi na te pytania politycznej filozofii, które stawiali Grotius, Bodin, Hobbes, Schmitt. Tak widzi spory toczone przez bohaterów „Zamku kaniowskiego”, „Potopu”, „Popiołów”, aż po powieści Józefa Mackiewicza.
[srodtytul]Marta Sawicka, krytyk literacki[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Zeruya Shalev, „Po rozstaniu” (W.A.B.)
– trzecia już na polskim rynku powieść czołowej izraelskiej autorki, która w swym pisarstwie bada kryzysowe momenty damsko-męskich związków. Bohaterka, Ela, decyduje się na rozwód i próbuje budować swe życie na gruzach dawnej miłości. Książka wyśmienita i hipnotyczna.
[b]Literatura faktu[/b]
Orhan Pamuk „Stambuł” (Wydawnictwo Literackie)
– niezapomniana, melancholijna podróż po wspaniałym orientalnym mieście wraz z jego mieszkańcem – tureckim noblistą w roli niecodziennego cicerone. To zarówno pasjonująca autobiografia, pełna literackich odniesień, jak i urzekający przewodnik miejski.
[srodtytul]Aleksander Kaczorowski - pisarz, krytyk literacki[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Aravind Adiga „Biały tygrys” (Prószyński i S-ka)
– debiutancka powieść korespondenta „Time’a” nominowana do tegorocznej Nagrody Bookera. Napisana w formie listu do premiera ChRL Wen Jiabao spowiedź hinduskiego sługi, który zamordował swego pana, zamerykanizowanego przedstawiciela klasy średniej, by zająć jego miejsce. Mocny portret współczesnych Indii.
[b]Literatura faktu[/b]
Murat Kurnaz „Guantanamo. Pięć lat z mojego życia” (WAB)
– autobiograficzna opowieść niemieckiego Turka, niesłusznie oskarżonego o związki z terrorystami. Spędził pięć lat w obozie, bo niemiecki rząd wynajdywał kolejne preteksty, by nie dopuścić do jego powrotu do kraju. Sam nie wiem, co bardziej przeraża: hipokryzja polityków czy opisy tortur, jakim poddawali 19-letniego taliba z Bremy Amerykanie.
[srodtytul]Hanna Macierewicz - historyk, IBL PAN[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Da Chen, „Bracia” (Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA)
– napisana z wielkim rozmachem saga rodzinna opowiedziana przez przyrodnich braci – jeden wychował się w bogatym domu komunistycznego generała, drugi w sierocińcu. A w tle wydarzenia z historii Chińskiej Republiki Ludowej czasów Rewolucji Kulturalnej i pełen kontrastów obraz życia Chińczyków.
[b]Literatura faktu [/b]
Barbara Stanisławczyk, „Czterdzieści twardych. Wojenne losy Polaków i Żydów” (Rebis)
– pierwsze wydanie z 1997 roku zostało właściwie przemilczane. Jest to zapis rozmów z ludźmi, którzy ratowali i ukrywali Żydów. Autorka śledzi ich losy, motywy działania w sytuacjach skrajnych. Podejmuje bolesny temat stosunku ofiar do wybawców po wojnie.
[srodtytul]Maciej Urbanowski - krytyk literacki, „Arcana”[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Bruno Jasieński „Poezje zebrane” (słowo/obraz terytoria)
– jak zauważa Beata Lentas, autorka tej edycji, Jasieński był kolejno delikatnym chłopcem, dandysem, futurystą, skandalistą, wreszcie bolszewikiem (i – dodajmy – od pewnego momentu obywatelem Sowietów). Fascynacja krwią, zniszczeniem i rewolucją doprowadziła go pod ścianę straceń w Moskwie w roku 1938.
[b]Literatura faktu[/b]
„Józef Weyssenhoff i Leon Wyczółkowski” (UMCS)
– składające się na arcyciekawy tom szkice w zdecydowanej większości poświęcone są Weyssenhoffowi, pisarzowi po II wojnie spychanemu na margines zapomnienia. Autor „Puszczy” był konserwatystą, piewcą ziemiaństwa, w pewnym momencie sympatykiem endecji.
[srodtytul]Mariusz Cieślik - pisarz, publicysta „Newsweeka”[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Jonathan Littel „Łaskawe” (Wydawnictwo Literackie)
–gdyby chodziło tylko o literacką wartość tej książki, to nikomu bym powieści o esesmanie Aue nie polecał. Jednak „Littel” stawia pytania, wobec których nie da się przejść obojętnie, pokazując mordercę jako ofiarę okoliczności, i demaskując przy okazji zakłamanie współczesnej Europy w kwestii Zagłady.
[b]Literatura faktu[/b]
Jarosław Marek Rymkiewicz „Kinderszenen” (Sic!)
– Rymkiewicz w wielkiej formie, po historycznym „Wieszaniu”, sięga do zasobów własnej pamięci, by opowiedzieć o wojnie, a przede wszystkim Powstaniu Warszawskim. Jak zwykle u tego twórcy nie jest to po prostu esej, lecz wykład historiozoficzny skupiony na polskiej tożsamości.
[srodtytul]Janusz Odrowąż-Pieniążek - pisarz, dyrektor Muzeum Literatury[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Zygmunt Haupt „Baskijski diabeł” (Czytelnik)
– tom prozy, a właściwie „dzieł wszystkich” emigracyjnego pisarza Zygmunta Haupta. Pozostający w kręgu podolsko-ziemiańskim jest Haupt jakimś kontynuatorem pisarstwa choćby Juliana Wołoszynowskiego, ale przecież o własnym, bardziej współczesnym, wyraźnym tonie.
[b]Literatura faktu[/b]
Krystyna Kolińska „Słynne procesy” (Świat Książki)
– autorka przypomina nie tylko słynne procesy, lecz także ponure przypadki smutnego szatana Stanisława Przybyszewskiego, przełamaną biografię Marii Komornickiej, życie w cieniu Katynia Ferdynanda Goetla prześladowanego w PRL za życia i po śmierci, ważny jest też szkic zakończony wywiadem ze Stanisławą Umińską.
[srodtytul]Dariusz Nowacki - krytyk literacki[/srodtytul]
[b]fikcja literacka [/b]
Janusz Anderman „To wszystko” (Wydawnictwo Literackie)
– powieść zabawna i zarazem ponura, kolejny po „Całym czasie” (2006) zjadliwy portret współczesnego artysty, który świetnie radził sobie w PRL, a w III RP czuje się zagubiony.
[b]Literatura faktu[/b]
Agnieszka Osiecka „Szpetni czterdziestoletni” (Prószyński i S-ka)
– wznowienie zbioru zapisków wspomnieniowych, tym razem w wersji pełnej, z fragmentami ongiś zatrzymanymi przez cenzurę. Dziś, bez mała ćwierć wieku od pierwszego wydania tej książki, zrekonstruowana przez autorkę „genialna epoka” (czas po Październiku) wydaje się jeszcze bardziej malownicza, niemal niepojęta.
[srodtytul]Karol Maliszewski - poeta, krytyk literacki[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Gian Antonio Stella „Chudy nauczyciel” (Cyklady)
– chudemu nauczycielowi wcale nie tak daleko do chudego literata, co potwierdzam własnym losem. Może dlatego ta książka poruszyła mnie tak bardzo? Plus magia włoskiego neorealizmu w odświeżonym stylu.
[b]Literatura faktu[/b]
Jerzy Jarniewicz „Od pieśni do skowytu” (Biuro Literackie)
– odpowiedź na pytanie, czym różni się antysemityzm Pounda od antysemityzmu Eliota i tym podobne kwestie na marginesie wartkiej opowieści o niuansach życia i dzieła poetów amerykańskich znaleźć można w kolejnej książce Jarniewicza. Lektura obowiązkowa dla nowej generacji poetów polskich.
[srodtytul]Tomasz Zbigniew Zapert - reportażysta, publicysta[/srodtytul]
[b]fikcja literacka[/b]
Peter Earley „Towarzysz J.” (Rebis)
– bohaterem książki jest Siergiej Tretiakow, w ubiegłej dekadzie szef rosyjskiej siatki szpiegowskiej w USA, który osiem lat temu przeszedł na stronę Amerykanów. „Wierzycie, że skoro przestał istnieć Związek Radziecki, Rosja stała się waszym przyjacielem. Tak nie jest” – rozpoczyna swe intrygujące wspomnienia, spisane piórem amerykańskiego dziennikarza.
[b]Literatura faktu[/b]
Krystian Piwowarski „Homo Polonicus” (Prószyński i S-ka)
– pamflet na polskie wady i słabości. Napisany z biglem, okraszony ironią, doprawiony sarkazmem. Chociaż akcja toczy się w dosyć zamierzchłej przeszłości, zadziwia aktualnością. A żądny władzy, leniwy, chciwy i pyszałkowaty xiążę przypomina naszego noblistę sprzed ćwierćwiecza.
[srodtytul]Jan Tomkowski - profesor historii literatury, IBL PAN[/srodtytul]
[b]fikcja literacka [/b]
Tracy Chevalier „Płonął ogień twoich oczu…” (Albatros)
– jeden z największych artystów angielskich, William Blake, stał się wreszcie bohaterem powieści napisanej przez autorkę bestsellerowej „Dziewczyny z perłą”, a w dodatku starannie opracowanej i przepięknie wydanej.
[b]Literatura faktu[/b]
Fabrizio Calvi „Pakt z diabłem” (Jeden Świat) – czy Martin Bormann przeżył wojnę, a szef gestapo Heinrich Miller był sowieckim agentem przetrzymywanym po upadku Hitlera w Czechosłowacji? Warto badać przepastne i ciągle trudno dostępne archiwa, bo – jak powiadał Józef Mackiewicz – tylko prawda jest ciekawa!
