Światowa prapremiera „Kosmosu" odbyła się podczas festiwalu w Locarno i przyniosła Andrzejowi Żuławskiemu nagrodę za reżyserię. Pokaz na festiwalu Camerimage to jego pierwsza publiczna projekcja w Polsce. Nic dziwnego, że była jednym z najbardziej oczekiwanych wydarzeń bydgoskiej imprezy.
Do powrotu do kina namówił Andrzeja Żuławskiego producent Paulo Branco, z którym razem zrobili wcześniej „Wierność". Wydaje się, że ekranizacja ostatniej powieści Witolda Gombrowicza jest zadaniem karkołomnym. „Kosmos" to nie jest książka o rzeczywistości, lecz o jej tworzeniu się, o jej bolesnym rodzeniu się w naszej świadomości.
Żuławski przeniósł akcję z Zakopanego lat 30. do współczesnej Portugalii. Albo może lepiej byłoby powiedzieć: do Europy. Nie chciał zapewne bawić się w kostium, odniesienia do polskiego drobnomieszczaństwa. W małej zachodnioeuropejskiej miejscowości dwaj bohaterowie szukają ucieczki od codzienności. Witold chce przygotować się do egzaminów, Fuks próbuje zapomnieć o trudnych relacjach z szefem.
Żuławski zachował wszystkie motywy śledztwa opisanego w książce. Są więc: wróbel powieszony na sznurku w zagajniku, strzałki na suficie, zabity kot, wykrzywione usta służącej Katasi i żywa ropucha w pudełeczku. Jest też dziwny świat rodziny, która prowadzi pensjonat. Świat pełen napięć, wspomnień, namiętności.
