Opracowanie „Sytuacja demograficzna Polski”, jak podkreślają autorzy, dotyczy procesów, które trwają „niezmiennie od wielu lat”, więc rekomendacje są uniwersalne czasowo.

Ogólny wniosek płynący z raportu wskazuje, że Polska – podobnie jak inne kraje europejskie – doświadcza zmiany demograficznej określanej megatrendem XXI wieku: płodność utrzymuje się poniżej zastępowalności, a społeczeństwo się starzeje. Dodatkowo trend migracyjny (w Polsce niewielka przewaga imigracji względem emigracji) nie jest w stanie zrekompensować spadku populacji z przyczyn naturalnych.

Raport został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów i przedstawiony Radzie Ministrów w październiku.

Czytaj więcej

Bezpieczne miasto to priorytet. Samorządy inwestują w ochronę mieszkańców

W Polsce od 13 lat więcej osób umiera, niż się rodzi. Polscy mężczyźni żyją za krótko

Główny Urząd Statystyczny przy okazji prezentacji raportu przypomniał, że w 2025 r. Liczba ludności Polski zmniejszyła się o 157 tys. – do 37,3 mln. W 2025 r. urodziło się 238 tys. osób, a zmarło 406 tys. osób. To stałe zjawisko społeczne-od 13 lat więcej osób w Polsce umiera, niż się rodzi.

Sytuacja demograficzna Polski do 2025 r.

Sytuacja demograficzna Polski do 2025 r.

Według szacunków Eurostatu do 2050 r. populacja rezydentów (osób mieszkających minimum rok) w Polsce zmniejszy się o prawie 5 mln – do 32,9 mln.

Raport zwraca uwagę m.in. na zbyt wysoki odsetek zgonów możliwych do uniknięcia, szczególnie wśród mężczyzn. Trwanie życia mężczyzny w Polsce jest o ponad cztery lata krótsze niż średnio w UE. W 2024 r. „z przyczyn możliwych do uniknięcia” zmarło w Polsce 119,5 tys. osób, z czego 79,6 tys. to mężczyźni. Powody? W ponad 60 proc. przypadków to efekt nowotworów i chorób układu krążenia.

Czytaj więcej

Polacy mają dość kolejek do lekarzy. AI i start-upy ruszają na ratunek

Autorzy raportu wskazują, że państwo powinno wspierać również związki pozamałżeńskie

Autorzy diagnozy sytuacji demograficznej wskazują też, że w Polsce coraz więcej dzieci rodzi się ze związków niemałżeńskich i stawiają tezę, że „wsparcie publiczne powinno odpowiadać rzeczywistym wzorcom życia rodzinnego, a nie zależeć wyłącznie od formalnego statusu małżeńskiego”. Zwracają przy tym uwagę, że w Polsce trwa głęboka transformacja norm i form życia rodzinnego.

„Coraz więcej rodzin tworzonych jest na podstawie związku niemałżeńskiego, a ich ignorowanie w regulacjach prawnych i statystyce powiększa lukę wiedzy o rzeczywistych potrzebach rodzin” – piszą specjaliści Rządowej Rady Ludnościowej.

Tu warto wskazać, że w Polsce, wbrew obiegowej opinii, odsetek dzieci rodzących się w małżeństwach od lat rośnie. W 1985 r. było to 50 proc., w 2010 r. – 51 proc., a w 2024 r. – 55 proc. Jednocześnie rośnie odsetek dzieci poczętych poza związkiem małżeńskim: z 9 proc. w 1985 r., przez 27 proc. w 2010 r., do 37 proc. w 2024 r. Coraz rzadsze są bowiem sytuacje, gdy poczęcie dziecka następuje przed zawarciem małżeństwa, a narodziny – już po. 40 lat temu zjawisko to dotyczyło 42 proc. dzieci, obecnie raptem 9 proc.

Czytaj więcej

Październik na portalach pracy. Ofert znów jest więcej

Niepłodność dotyka w Polsce nawet 1,5 mln par

Eksperci Rządowej Rady Ludnościowej podnoszą też w raporcie kwestię tzw. zdrowia reprodukcyjnego. „Zahamowanie spadku płodności wymaga nie tylko stabilnej pracy i dochodów, dostępu do mieszkań i usług opiekuńczych, ale także dostępu do usług zdrowotnych, w tym reprodukcyjnych” – czytamy w dokumencie.

Według Światowej Organizacji Zdrowia w krajach rozwiniętych niepłodność dotyka około 15 proc. par. Szacuje się, że w Polsce problem dotyczy 1,2–1,5 mln par. Z danych GUS wynika, że dzięki państwowemu programowi leczenia niepłodności urodziło się 16,7 tys. dzieci.

W tym aspekcie rekomendowana jest m.in. profilaktyka modyfikowalnych czynników ryzyka niepłodności, zwłaszcza wśród młodych dorosłych oraz obowiązkowa, oparta na dowodach edukacja zdrowotna w szkołach oraz edukacja osób dorosłych.