Komisja Europejska opublikowała wczoraj raport o ubytkach w podatku VAT. Wyliczenia sporządzono na podstawie danych z 2011 r. Wynika z nich, że budżety krajów UE straciły 193 mld euro wpływów z VAT, czyli 18 proc. teoretycznych spodziewanych przychodów z tego tytułu.
Dla Polski luka wynosiła 5,4 mld euro, czyli ok. 22–23 mld zł, co daje 15 proc. PKB. – Część to oszustwa, ale utracone wpływy są też efektem luk w prawie, niewydolnej administracji podatkowej, a wreszcie bankructw – wyjaśniała Emer Traynor, rzeczniczka KE. Ubytki we wpływach VAT są średnio wyższe niż w 2009 r., co KE przypisuje kryzysowi gospodarczemu. Widać to szczególnie w takich krajach jak Hiszpania, Grecja, Łotwa, Irlandia, Portugalia czy Słowacja. Natomiast w Polsce, ale również Szwecji, na Malcie, w Bułgarii czy Czechach, ściągalność VAT poprawiła się.
Ale większym problem niż oszustwa, legalne unikanie podatków czy bankructwa jest sama polityka państwa, które decyduje się na zróżnicowanie stawek VAT i stosowanie wyjątków. KE wyliczyła, ile teoretycznie wyniosłyby wpływy z VAT, gdyby każde z państw członkowskich zastosowało jednolitą stawkę podatku. Okazało się, że najbardziej skorzystałyby na tym Polska i Hiszpania. Ich wpływy z VAT są dziś o 48 proc. mniejsze, niż gdyby wszystkie towary i usługi zostały obłożone stawką 23 proc. (dla Polski) i 18 proc. (dla Hiszpanii). Najmniejszą lukę z tego tytułu ma Rumunia – 14 proc. Dla całej UE średnio ubytek wynikający ze stosowania przez kraje ulg i niższych stawek wynosi średnio 36 proc., czyli ponad dwa razy więcej niż ubytek wynikający z opisanych wcześniej oszustw itp.
VAT jest głównym źródłem dochodów budżetowych w UE. Średnio stanowi on 21 proc. dochodów, czyli 7,5 proc. PKB. Państwa członkowskie mają swobodę w ustalaniu stawki podstawowej, ale nie może być ona niższa niż 15 proc. Jeśli chodzi o wyjątki czy stawki obniżone, to nie ma żadnej harmonizacji. Każdy kraj ma takie zasady, jakie wynegocjował w traktacie akcesyjnym.
Wielokrotne próby KE zharmonizowania systemu poprzez np. stworzenie zamkniętego identycznego dla wszystkich katalogu ulg i redukcji, nie przyniosły rezultatu.
