Historia

Wydarzenia

Gazeta „San Francisco Chronicle” donosi w dodatku nadzwyczajnym o śmierci prezydenta Roosevelta, 12 kwietnia 1945 r.
Archiwum „Mówią Wieki
">Tomasz Bohun
[srodtytul]Świat[/srodtytul]
20 stycznia 1945 roku w Białym Domu Franklin D. Roosevelt został zaprzysiężony na czwartą kadencję prezydencką. Stanowisko wiceprezydenta objął nieznany Amerykanom Harry S. Truman. Jego poprzednik Henry Wallace, wcześniej sekretarz ds. rolnictwa i sekretarz handlu oraz jeden z twórców reform New Deal, w nowej administracji został sekretarzem do spraw gospodarczych. 12 kwietnia Roosevelt zmarł, a Truman został zaprzysiężony na nowego prezydenta. W wyborach 1948 roku wybrano go na drugą kadencję. [srodtytul]Europa[/srodtytul]
Między 4 a 11 lutego 1945 roku w Liwadii koło Jałty na Krymie odbyła się konferencja przywódców państw sprzymierzonych, tzw. Wielkiej Trójki: sowieckiego dyktatora Józefa Stalina, premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla i prezydenta USA Franklina D. Roosevelta. Uzgodnili oni podział Niemiec i Berlina na cztery strefy okupacyjne (swoją strefę miała otrzymać również Francja) i utworzenie w nich skoordynowanej administracji, nad którą pieczę miała sprawować Centralna Komisja Kontroli złożona z naczelnych dowódców trzech mocarstw. Niemcy miały być obciążone reparacjami wojennymi, choć nie tak dużymi, jak proponował Stalin (domagał się 20 mld dolarów, z czego połowa miała przypaść ZSRR). Ustalono też, że konferencja założycielska Organizacji Narodów Zjednoczonych odbędzie się w San Francisco w kwietniu 1945 roku (ZSRR otrzymał w Zgromadzeniu Narodów Zjednoczonych trzy głosy – dwa dodatkowe przyznano Ukraińskiej i Białoruskiej SRR). Ponadto Stalin zobowiązał się, że po zakończeniu działań wojennych w Europie Armia Czerwona przystąpi do wojny z Japonią (w zamian ZSRR miał otrzymać Wyspy Kurylskie i południową część Sachalinu). Na konferencji przyjęto granice dla Polski: wschodnia miała biec wzdłuż tzw. linii Curzona, a na zachodzie opierać się na Odrze i Nysie Łużyckiej. Zachodni alianci wymusili na Stalinie włączenie w skład Rządu Tymczasowego (później Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej) polityków demokratycznych oraz obietnicę przeprowadzenia w Polsce wolnych wyborów. W sytuacji gdy ziemie polskie znalazły się w sowieckiej strefie wpływów, był to jednak postulat fikcyjny. [srodtytul]Polska[/srodtytul] 1 stycznia 1945 roku, wraz z utworzeniem w Lublinie prosowieckiego Rządu Tymczasowego, przekształcono Resort Bezpieczeństwa Publicznego PKWN w Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. Jego głównym celem było zwalczanie niepodległościowych ruchów politycznych i podziemia zbrojnego, legalnej opozycji i Kościoła katolickiego. Współpracując z sowieckimi służbami NKWD i Smiersz, funkcjonariusze MBP w ciągu trzech miesięcy aresztowali ponad 13 tys. osób. Ze strony polskiej organizatorem masowego terroru był kierownik resortu Stanisław Radkiewicz, przedwojenny działacz KZMP i KPP, w czasie wojny członek sowieckiej WKP (b) i oficer polityczny. W wydanym przez MBP „Słowniczku politycznym” pracownicy MBP mogli przeczytać: „Dowództwo AK nasyłało morderców na działaczy demokratycznych. Bez porozumienia z sojusznikami i Wojskiem Polskim wywołało powstanie warszawskie, a następnie haniebnie skapitulowało”, oraz że „AK przeszła do faktycznej współpracy z Niemcami”. Wymownym symbolem stosunku komunistów do AK był też masowo kolportowany plakat Włodzimierza Zakrzewskiego, który przedstawiał symbolicznego akowca jako „zaplutego karła reakcji”.
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL