Skarga konstytucyjna dot. kodeksu etyki adwokackiej

Zbiór zasad etyki adwokackiej w & 9 stanowi, że członkowie palestry nie mogą łączyć swojej profesji z zajęciami, które m.in. uwłaczałyby godności zawodu. W tym przepisie za kolidującą z wykonywaniem zawodu uznano działalność polegającą na sprawowaniu przez adwokata funkcji członka zarządu w spółkach prawa handlowego czy podejmowanie się zawodowo pośrednictwa przy transakcjach handlowych.

Czytaj także: Rodzinna dyscyplinarka dla adwokatów za hasło

Zdaniem autora skargi do TK powyższe zakazy łamią wiele przepisów ustawy zasadniczej: prawo wolności działalności gospodarczej, prawo do korzystania z praw i wolności konstytucyjnych czy wolność wyboru zawodu.

NRA dyskutuje

„Nie sposób znaleźć uzasadnienia dla prawnego ograniczania przez organy samorządu wobec adwokata możliwości pełnienia funkcji członka zarządu w podmiocie gospodarczym i wywodzenie z tego faktu odpowiedzialności dyscyplinarnej, stanowiącej przecież rodzaj odpowiedzialności deliktowej" – zaznacza autor skargi.

Co ciekawe, o tym, że par. 9 adwokackiego kodeksu etyki powinien zostać zmieniony, mówi się w palestrze od lat. Podczas ostatniego Krajowego Zjazdu Adwokatury podjęto nawet uchwałę programową, w której zarekomendowano „rozszerzenie możliwości pełnienia przez adwokatów funkcji członka zarządu oraz prokurenta w spółkach prawa handlowego, w tym w szczególności w spółkach kapitałowych" .

Zniesienie tego ograniczenia było również jednym z punktów kampanii wyborczej prezesa NRA Jacka Treli. Do zmian wciąż jednak nie doszło.

– Komisja etyki przygotowała propozycje zmian, które były szeroko omawiane i dyskutowane przez NRA. Opracowane projekty zmian w Zbiorze Zasad Etyki Adwokackiej zostaną poddane pod dyskusję całego środowiska adwokackiego jeszcze w tej kadencji, przed kolejnym KZA – deklaruje prezes Trela.

W samej NRA nie ma jednak jednomyślności w tej kwestii.

– Łączenie zawodu z funkcją zarządczą w spółce handlowej mogłoby narazić adwokata na konflikt interesów – uważa adwokat dr Michał Synoradzki, członek Naczelnej Rady Adwokackiej.

I przypomina, że adwokatom nie wolno pozostawać w stosunkach służbowych.

– Adwokat będący członkiem zarządu spółki może znaleźć się w zależności podobnej do podległości służbowej na skutek np. nacisków udziałowca czy grupy kapitałowej – wskazuje mecenas Synoradzki.

Odmienne stanowisko ma szef poznańskich adwokatów.

– Od lat prezentuję pogląd, że nie ma powodu, aby adwokat nie mógł pełnić swoich funkcji jako członek zarządu w spółce. Nie kłóci się to moim zdaniem z etyką adwokacką, zwłaszcza że może przejściowo pełnić tę funkcję, a na stałe być członkiem rady nadzorczej. Będąc w zarządzie, adwokat podlegałby przecież rozliczeniu na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych i odpowiadałby on przed zgromadzeniem wspólników. Ale to normalne, podlegamy przecież ocenie naszych klientów. Nie widzę tu ryzyka utraty niezależności – mówi profesor Maciej Gutowski.

Zmiany potrzebne

Tego samego zdania jest adwokat Karol Pachnik.

– Wprowadzając zakaz pełnienia przez adwokatów funkcji członka zarządu, wprowadzono przekaz, że adwokat z różnych przyczyn się do tego nie nadaje. To wizerunkowo szkodliwy zapis, porównywalny z przypominającym o feudalizmie przepisie o obowiązku oddawania szacunku władzom samorządowym – mówi wprost.

– W ciągu ostatniej dekady radykalnie się zmienił sposób wykonywania zawodu adwokata. Niestety, samorząd praktycznie nie reagował na zachodzące zmiany czy działalność konkurencji – dodaje mec. Pachnik.

Opisywana skarga to kolejna odsłona batalii Marcina Dubienieckiego – figurującego dziś na liście jako adwokat nie wykonujący zawodu z Gdańska. Dwa lata temu jego sprawą zajmował się Sąd Najwyższy. Stan faktyczny w obu sprawach jest identyczny: prawnik został ukarany przez samorządowe sądy za to, że przez kilka lat był członkiem zarządu dwóch spółek. Za powyższe otrzymał naganę i karę pieniężną. Przed SN dowodził, że NRA nie ma legitymacji do uchwalania aktów w postaci zbioru zasad etyki adwokackiej i konkretyzowania w nich, co stanowić może przewinienie dyscyplinarne.