Zdaniem autorów przeglądu wyniki podważają przekonanie, że większa ilość białka w diecie za każdym razem przekłada się na lepszy stan zdrowia. Badacze podkreślili, że proteiny są niezbędnym składnikiem odżywczym, a zapotrzebowanie na nie zależy od wieku i poziomu aktywności fizycznej. Wielu dorosłych prowadzących siedzący tryb życia może więc spożywać więcej białka, niż potrzebuje.
„Nie ulega wątpliwości, że białko sprzyja budowie mięśni i poprawia reakcję organizmu na wysiłek fizyczny u osób aktywnych. Jednak, ponieważ większość ludzi prowadzi stosunkowo siedzący tryb życia, wielu z nich prawdopodobnie spożywa więcej białka, niż rzeczywiście potrzebuje, co może wiązać się z negatywnymi konsekwencjami zdrowotnymi” – ocenił współautor przeglądu badań Dudley Lamming z Uniwersytetu Wisconsin-Madison.
Czytaj więcej
24 listopada w warszawskiej Galerii Młociny nastąpi otwarcie pierwszej w Polsce restauracji Taco Bell. Z tej okazji sieć ma zamiar rozdać klientom...
Jakie korzyści może zapewnić ograniczenie białka w diecie?
Dotychczasowe badania wykazały, że ograniczenie spożycia kalorii może wydłużyć życie wielu organizmów i wiąże się z niższym ryzykiem chorób związanych ze starzeniem się, w tym nowotworów. Eksperymenty na muszkach i gryzoniach wykazały, że zmniejszenie ilości białka w diecie wydłużyło życie zwierząt nawet wtedy, gdy kaloryczność ich codziennych posiłków pozostawała taka sama. Jak podkreślili autorzy przeglądu, wyniki te sugerują, że korzyści z ograniczeń dietetycznych mogą zależeć zarówno od ilości pożywienia, jak i od zawartych w nim składników odżywczych.
Ostatnie badania z udziałem ludzi również przyniosły obiecujące wyniki. Z kilku badań klinicznych wynika, że osoby, które jedzą mniej białka, mogą zredukować masę ciała, zmniejszyć ilość tkanki tłuszczowej i poprawić poziom cukru we krwi na czczo, nawet jeśli ich posiłki dostarczają więcej kalorii. W ocenie badaczy wyniki te sugerują, że zmiana ilości białka w diecie może wpływać na procesy związane ze starzeniem się i rozwojem wielu chorób. To, czy ograniczenie spożycia białka wydłuża ludzkie życie, pozostaje jednak kwestią otwartą.
Czytaj więcej
Otwarcie okien na oścież w chłodny dzień pozwala szybko usunąć nadmiar wilgoci i odświeżyć powietrze. Taki sposób wietrzenia jest bardzo popularny...
Skąd wzięła się moda na produkty wysokobiałkowe?
Badacze wiążą obecną fascynację białkiem z badaniami wskazującymi, że jego większe spożycie może ułatwiać utratę wagi, a seniorom pomagać w utrzymaniu masy mięśniowej, zwłaszcza w połączeniu z aktywnością fizyczną. Jak wyjaśnili naukowcy, dbanie o mięśnie jest szczególnie istotne w starszym wieku, ponieważ ich utrata może prowadzić do osłabienia organizmu, ograniczenia sprawności ruchowej oraz zwiększonego ryzyka upadków.
Badacze przypominają również, że pod wpływem tych wyników amerykańskie władze zaktualizowały zalecenia dotyczące ilości białka w diecie. Nowe wytyczne mówią o spożyciu od 1,2 do 1,6 grama białka na kilogram masy ciała dziennie, czyli niemal dwukrotnie więcej, niż zalecano wcześniej. Producenci dodają je do coraz szerszej gamy produktów spożywczych – od płatków śniadaniowych, przez kawę, aż po wodę butelkowaną. Konsumenci są stale zachęcani do zwiększenia spożycia białka.
Czytaj więcej
Jeden z użytkowników serwisu X opublikował na swoim profilu wpis, w którym przedstawił, co stało się z dyskiem SSD zakupionym przez niego na Amazon...
Do jakich wniosków doszli naukowcy?
Lamming i jego współpracownicy przeanalizowali wyniki ponad 350 prac naukowych, aby lepiej zrozumieć związek między ilością białka w diecie a procesem starzenia. Naukowcy znaleźli dowody na to, że zmniejszenie spożycia protein może pomóc w spowolnieniu procesów starzenia biologicznego, poprawić metabolizm, a w określonych warunkach nawet przyczynić się do wydłużenia życia. Szczególną uwagę badaczy zwrócił czynnik wzrostu fibroblastów 21 (FGF21), którego poziom podnosi się po ograniczeniu ilości białka w diecie.
FGF21 pomaga organizmowi przystosować się do zmian w dostępności składników odżywczych i wpływa na sposób wykorzystania energii. Wyższy poziom tego związku powiązano ze wzrostem wydatkowania energii, lepszą regulacją poziomu cukru we krwi oraz ograniczeniem stanu zapalnego w organizmie. Zarówno zaburzenia metabolizmu, jak i przewlekły stan zapalny wpływają na proces starzenia, a z czasem mogą sprzyjać rozwojowi otyłości, cukrzycy typu 2 i innych chorób związanych z wiekiem.
W badaniach na myszach osobniki z podwyższonym poziomem FGF21 żyły dłużej niż te, u których poziom tego czynnika mieścił się w normie. Efekt był szczególnie widoczny u samców, co sugeruje, że reakcja organizmu na FGF21 może zależeć od płci. Naukowcy ustalili, że także u ludzi ograniczenie spożycia białka ma związek ze wzrostem poziomu FGF21. Na razie nie wiadomo jednak, czy wpływa to na wydłużenie życia, jak u myszy.
Naukowcy wskazują, jakie aminokwasy warto ograniczyć
Autorzy przeglądu zwrócili uwagę, że znaczenie może mieć zarówno ilość protein w diecie, jak i to, jakie aminokwasy wchodzą w jego skład. Z tych ostatnich organizm buduje białka potrzebne do utrzymania masy mięśniowej, naprawy tkanek i podtrzymywania innych funkcji komórkowych. Oprócz tych podstawowych zadań niektóre aminokwasy pełnią również funkcję cząsteczek sygnałowych, które regulują metabolizm i wzrost komórek.
Naukowcy wskazali, że szczególnie istotne są trzy aminokwasy: metionina, izoleucyna oraz walina. Z przeanalizowanych przez nich badań wynika, że ich nadmierna zawartość w codziennej diecie może pobudzać szlaki biologiczne sprzyjające wzrostowi. Procesy wzrostu są niezbędne do prawidłowego rozwoju i naprawy tkanek, jednak zbyt silna lub długotrwała aktywacja tych szlaków w komórkach może sprzyjać otyłości, stanom zapalnym i innym schorzeniom związanym ze starzeniem się. Zdaniem badaczy ograniczenie ilości wybranych aminokwasów w diecie mogłoby zatem przynieść korzyści podobne do tych obserwowanych po zmniejszeniu całkowitego spożycia białka.
Jak wiek i aktywność fizyczna wpływają na zapotrzebowanie na białko?
Autorzy pracy zwrócili uwagę, że zapotrzebowanie na ten składnik nie jest dla każdego takie samo. W czasie ciąży większa ilość białka jest potrzebna do rozwoju płodu, a u części osób starszych pomaga zachować masę mięśniową i sprawność fizyczną.
Na zapotrzebowanie wpływa również poziom aktywności fizycznej. Osoby regularnie ćwiczące mogą odnieść korzyści ze zwiększonego spożycia białka, ponieważ ich mięśnie wykorzystują je do regeneracji, naprawy tkanek oraz adaptacji do treningu. Sportowcy często spożywają duże ilości protein, nie zapadając przy tym na choroby metaboliczne. Badacze wskazują, że jednym z możliwych wyjaśnień jest wpływ wysiłku fizycznego na sposób, w jaki organizm przetwarza składniki odżywcze. Regularne ćwiczenia stymulują wzrost i regenerację mięśni. Dzięki czemu organizm może efektywniej wykorzystywać dodatkowe białko, jednocześnie ograniczając niektóre szkodliwe skutki metaboliczne związane z jego wysokim spożyciem.
Jak zaznaczyli badacze, wzbogacanie codziennych posiłków w białko może nie przynosić korzyści dorosłym, którzy większość dnia spędzają w pozycji siedzącej. „Badania wskazują, że spożywanie większej ilości białka przez osoby prowadzące siedzący tryb życia może wiązać się z negatywnymi konsekwencjami zdrowotnymi, przynajmniej w skali całej populacji” – skomentował Lamming.
To rozróżnienie może pomóc wyjaśnić, dlaczego badania dotyczące białka prowadzą niekiedy do pozornie sprzecznych wniosków. Jak zaznaczyli autorzy pracy, sposób odżywiania korzystny dla osoby, która intensywnie trenuje, może nie odpowiadać potrzebom kogoś, kto prowadzi głównie siedzący tryb życia. Dlatego badacze uważają, że zalecenia dotyczące spożycia białka powinny uwzględniać indywidualną sytuację każdej osoby, zwłaszcza jej wiek i poziom aktywności fizycznej.