Jak tłumaczy w rozmowie z PAP prof. dr hab. n. med. Tomasz Paszkowski, kierownik III Kliniki Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, główna różnica między PMS a PMDD to nasilenie i profil dolegliwości. W przypadku PMS są one łagodniejsze i dotyczą w większym stopniu objawów fizycznych. Jeśli chodzi o kryteria rozpoznania PMDD, to u pacjentki musi przewlekle występować w drugiej fazie cyklu miesiączkowego przynajmniej pięć objawów, spośród których przynajmniej jeden dotyczy nastroju (tzw. objawów afektywnych).  

Z PMDD mierzy się do 8 proc. kobiet. Lekarz wylicza terapie

– Często te pacjentki mają nieuzasadnione napady płaczu, nadwrażliwość na bodźce, silne konflikty z otoczeniem, napady złości, poczucie braku sensu życia, a nawet myśli samobójcze. Mogą pojawiać się także silny lęk, napięcie, uczucie niepokoju – tłumaczy ekspert. Jak dodaje, z danych wynika, że PMDD może dotyczyć od 2 do nawet 8 proc. kobiet, a więc milionów cierpiących pacjentek. 

Problem wciąż jest jednak mało znany. Jak podkreśla prof. Paszkowski, pacjentki często nie wiedzą nawet, do jakiego lekarza zgłaszać się ze swoimi dolegliwościami.  – W przeszłości zajmowali się tym wyłącznie ginekolodzy. Obecnie PMDD jest sklasyfikowane jako schorzenie psychiatryczne. Choć często niesłusznie, pacjentki wciąż mają problem, aby iść do psychiatry. A przecież wielu objawów PMDD nie da się leczyć poza gabinetem psychiatrycznym – mówi w rozmowie z PAP. I dodaje, że w walkę z problemem nie są też wystarczająco zaangażowani najbardziej dostępni w systemie opieki zdrowotnej lekarze pierwszego kontaktu pracujący w POZ.

Czytaj więcej

Opracowano 102 anglojęzycznych raportów z badań analizujących zdolności intelektualne kobiet w posz
Zdrowie
Nowe badanie pokazało, jak naprawdę menstruacja wpływa na zdolności intelektualne kobiet

Leczenie PMDD, jak zaznacza ekspert, powinno się personalizować, ponieważ każdy przypadek jest indywidualny.  – W pierwszej kolejności najczęściej proponuje się pacjentkom leki z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). W zależności od profilu objawów stosuje się je w sposób ciągły lub wyłącznie w drugiej fazie cyklu. W leczeniu PMDD stosuje się również odpowiednio dobraną antykoncepcję hormonalną. Istotny jest tu właściwy dobór rodzaju i dawki progestagenu. Najczęściej sięgamy po tabletki zawierające drospirenon, ze względu na jego unikalny profil metaboliczny i mechanizm działania – wylicza prof. Tomasz Paszkowski.

Jeśli żadna z tych metod nie przynosi rezultatu, stosuje się farmakologiczną blokadę czynności jajników za pomocą analogów gonadoliberyny (GnRH). W niezwykle rzadko spotykanych, ekstremalnych sytuacjach ostatecznością może być owariektomia, czyli chirurgiczne usunięcie jajników. Jak zaznacza lekarz, jest to decyzja ostatniego wyboru. Rozmówca PAP podkreśla jednocześnie, że każda z wymienionych metod powinna być stosowana równolegle z psychoterapią, samą farmakoterapią trudno jest bowiem osiągnąć pożądany efekt.

Jakie są przyczyny PMDD?

Wciąż nie wiadomo, co dokładnie leży u podłoża przedmiesiączkowego zespołu dysforycznego, czyli PMDD. Przeprowadzone dotąd badania skupiały się na uwarunkowaniach genetycznych czy też wpływie sposobu odżywiania, jednak żadne z nich nie wskazało konkretnego czynnika etiologicznego jako głównej przyczyny problemu.

– Współczesna medycyna odchodzi od traktowania PMDD wyłącznie jako endokrynopatii (choroby o podłożu hormonalnym), co było powszechne jeszcze kilka dekad temu w odniesieniu do klasycznego zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS). Obecnie uważa się, że na rozwój tego zaburzenia wpływa wiele różnych, współwystępujących czynników. Kluczowa wydaje się jednak nieprawidłowa reakcja na wahania hormonalne. Objawy nie wynikają jednak z nieprawidłowych stężeń hormonów, lecz z nadwrażliwości układu nerwowego na ich zmiany zachodzące w trakcie cyklu menstruacyjnego. Znaczenie mogą mieć też zaburzenia tzw. układu serotoninergicznego. Zmiany poziomu hormonów w drugiej fazie cyklu mogą wywoływać niedobór serotoniny, czyli neuroprzekaźnika występującego w mózgu i jelitach, który odpowiada za regulację nastroju, napięcie naczyń krwionośnych oraz objawy fizyczne  – tłumaczy lekarz.

Czytaj więcej

Zdaniem ekspertów efektywność aplikacji śledzących cykl menstruacyjny w kontekście zapobiegania ciąż
SPOŁECZEŃSTWO
Aplikacje śledzące cykl menstruacyjny przyczyniają się do niechcianych ciąż. Niepokojące zjawisko

Jak dodaje, obiecującym kierunkiem badań jest poszukiwanie przyczyn PMDD w obrębie tzw. osi jelito-mózg. Coraz częściej pojawiają się doniesienia łączące PMDD z dysbiozą, czyli zaburzeniami w składzie mikroflory jelitowej.

Zapytany o wspomaganie leczenia odpowiednią dietą i aktywnością fizyczną, lekarz zaznacza, że na pewno warto wyeliminować kofeinę i alkohol, a także zrezygnować z innych używek.  – Ruch natomiast działa jak naturalny lek stabilizujący nastrój, ponieważ bezpośrednio wpływa na poziom endorfin, dopaminy oraz serotoniny, których brakuje w drugiej fazie cyklu. Tak więc aktywność fizyczna jest jak najbardziej wskazana, ale pod warunkiem, że potraktujemy ją poważnie i nie będzie to 10 minut spaceru raz w tygodniu. Dodałbym do tego zadbanie o higienę snu, szczególnie że u pacjentek cierpiących na PMDD zaburzenia snu i bezsenność często współwystępują  – mówi.

Monika Grzegorowska, serwis zdrowie.pap.pl

mg/mk